Danıştay 4. Daire E.2024/1204 K.2025/1630

Dava konusu istem: İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... ada, ve ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde faaliyet gösteren "akaryakıt istasyonu"nun maliki olan davacı şirket tarafından, davalı idarenin tasarrufunda bulunan kamu malı sahasının 1970 m²'lik kısmının fuzulen işgal edildiğinden bahisle 2016/09 ila 2021/08 tarihleri arasındaki dönem için toplam 3.434.899,84-TL tutarında ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, dosyadaki bilgi ve belgeler ile taşınmaz mahalinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesi sonucunda, dava konusu ihbarnameye konu taşınmazın 1800 m2'lik kısmının davacı tarafından akaryakıt istasyonu olarak kullanıldığının tespit edildiği, söz konusu taşınmazın, ticari amaçla kullanılması ve işgalcisine sağlayacağı getiri göz önünde tutularak 2016 yılı m2 birim bedelinin 260,00-TL/m2 olarak belirlendiği,

bu değer baz değer alınmak ve YDO artış oranlarından yararlanmak suretiyle, işgalli taşınmaza yönelik olarak idarece talep edilen 01.09.2016-31.08.2021 tarihleri arasındaki (5 yıl) işgal dönemi için toplam 3.343.691,46-TL ecrimisil getirebileceğinin hesaplanması karşısında, davaya konu ecrimisil ihbarnamesinin, 3.343.691,46-TL'lik kısmında hukuka aykırılık, 91.208,38-TL 'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin kısmen iptaline, davanın kısmen reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI

Dava konusu ecirmisil ihbarnamesinde belirtilen taşınmazın yol yapılması amacıyla davacı şirket yetkilisi ... tarafından kamu lehine terkedildiği, yol yapımı gerçekleşmeyince kullanımın devam etmesi nedeniyle fuzuli işgalci sayılamayacağı, işgal edildiği belirtilen alanın ve ecrimisil bedelinin hatalı tespit edildiği, bilirkişi raporunda emsal alınan taşınmazların ecrimisil hesabı yapmaya elverişsiz olduğu belirtilerek temyize konu kararın aleyhe olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI

Dava konusu işlemde belirtilen taşınmazın imar durumun akaryakıt istasyonu ve yol olarak belirlendiği, anaartere cephesinin bulunduğu, fuzuli işgalin sabit olduğu, ecrimisil bedelinin mevzuata ve gerçek değerine uygun olarak tespit edildiği belirtilerek, temyize konu kararın aleyhe olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Taraflarca savunma verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyize konu kararın kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Davalı idarenin temyiz istemi yönünden yapılan incelemede;

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Davacının temyiz istemi yönünden yapılan incelemede;

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmü yer almaktadır.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelikin 85. maddesinin 1. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir" hükmü; aynı maddenin 2. fıkrasında ise, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir." düzenlemesine yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, davalı idarece 06/09/2021 tarihinde mahalline yapılan tespit sonucunda imar planında yol olarak tanımlı kamu malı sahasının akaryakıt istasyonu faaliyeti yapılmak suretiyle 1970,00m2'lik kısmının davacı tarafından işgal edildiği, 18/10/2021 tarihli Başkanlık Değerleme Komisyon raporuyla, 2021 yılı için (aylık 40,00 TL/m²x12)=480,00TL/m2 birim bedeli dikkate alınarak işgal edilen 01/09/2016-31/08/2021 tarihleri arasında diğer yıllar içinde aynı birim bedeli uygulanmak suretiyle toplam 3,434,899,84-TL ecrimisil takdir edildiği,

İdare Mahkemesince yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen ve karara dayanak alınan bilirkişi raporunda ise.

1800,00m2'si davacı tarafından işgal edilen taşınmazın ecrimisile esas birim bedelinin 2016 yılı için 260,00 TL/m² olarak belirlenip bu miktara yeniden değerleme oranı uygulanmak suretiyle yapılan hesaplama sonucunda ise 2021 yılı için birim bedelinin 511,00 TL/m2 olarak tespit edildiği, bu birim bedelleri üzerinden, işgal edilen dönemler için toplam 3.343.691,46-TL ecrimisil tespit edildiği anlaşılmaktadır.

Ecrimisilin işgal nedeniyle kira bedeli kadar alınan bir tazminat olduğu, bu nedenle, ecrimisil tutarının hesaplanmasında; taşınmazın, mevkii, kullanım şekli, altyapı, ulaşım kolaylığı, elde edilen gelir ve taşınmazın kullanıcısına katkısı gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları üzerinden yeniden değerleme oranları dikkate alınarak yapılacak veya yaptırılacak hesaplamaya göre bir karar verilmesi gerektiği açıktır.

Öte yandan, dava konusu işleme esas olmak üzere davalı idare tarafından yapılan işgal alanının tespiti ve kıymet takdiri ile bilirkişilerce yapılan işgal alanı tespitinin ve kıymet takdirinin farklı olması durumunda, bilirkişilerce düzenlenen raporda bu farklılığın nedeninin açıkça ortaya konulması gerektiği gibi davalı idarenin tespit ettiği m² birim bedellerini ve işgal alanı ölçülerini de aşmayacak şekilde ecrimisil bedelinin hesaplanması gerekmektedir.

Bu durumda, bilirkişi raporuyla tespit edilen işgal alanı olan 1800,00 m2 yüzölçümü dikkate alınmak suretiyle davalı idarenin tespit ettiği 2021 yılı birim bedeli olan 480,00 TL/m2 üzerinden yeniden değerleme oranlarının geçmişe yürütülmek surretiyle uygulanması halinde 2020 yılı için 439,00 TL/m2, 2019 yılı için 358,13TL/m2, 2018 yılı için 289,44TL/m2, 2017 yılı için 252,85 TL/m2, 2016 yılı için ise 243,52 TL/m2 olan birim bedelini de aşmayacak şekilde yapılan hesaplama sonucunda toplam ecrimisil bedelinin 3.133.068,00-TL olması gerektiği anlaşıldığından, eksik incelemeye dayalı bilirkişi raporu hükme esas alınmak suretiyle davanın kısmen reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun redde dair kısmında hukuki isabet görülmemiştir.