Danıştay 4. Daire E.2024/1493 K.2025/741

Dava konusu istem: Mersin ili, Tarsus ilçesi, ... Mahallesi, No:... adresinde, tapuda ... ada, ... parselde kayıtlı taşınmazda davacı tarafından işletilen tavuk çiftliğinin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı olmadığından bahisle ruhsat alana kadar kapatılmasına ilişkin Tarsus Belediyesi Encümeninin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı tarafından işletilen tavuk çiftliğinin entegre tesis niteliğinde olmayan tarım ve hayvancılık amaçlı yapılardaki işletmeler niteliğinde olduğu, 6360 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesinin 14. fıkrasında belirtilen şartları taşıdığı ve anılan madde uyarınca işletme ruhsatı almış kabul edilmesi gerektiği anlaşıldığından, davalı idarece davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadığı gerekçesiyle ruhsat alıncaya kadar işyerinin kapatılmasına ilişkin Tarsus Belediyesi Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Kırsal mahallelerde eski yapılaşmalar hakkında 6360 sayılı Kanunun Geçici 1. maddesi uygulaması Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından açıkça izah edilmiş iken, bu uygulamaya aykırı olarak verilen kararda hukuki isabet bulunmadığı, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte bir üretim periyodunda 500-20000 adet arası tavuk yetiştirme tesisleri üçüncü sınıf gayrisıhhi müesseseler olarak tanımlandığından işyeri açma ve çalışma ruhsatının alınması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir .

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde; "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar. a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." hükmü yer almıştır.

6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi Ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un Geçici 1.maddesinin 14.fıkrasında.

"Bu Kanunla mahalleye dönüşen köylerde, bu Kanunun yayımlandığı tarih itibarıyla 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununa göre oluşturulan Ulusal Adres Bilgi Sistemine kayıtlı veya Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından uydu fotoğraflarıyla tespit edilen, entegre tesis niteliğinde olmayan tarım ve hayvancılık amaçlı yapılardaki işletmeler ile bu yerlerde oturanların ihtiyaçlarını karşılayacak bakkal, manav, berber, fırın, kahve, lokanta, pansiyon, tanıtım ve teşhir büfeleri, yerleşim yeri halkı tarafından kurulan ve işletilen kooperatifler işletme ruhsatı almış sayılır.

Bu işletmelerin bulunduğu binalar ile konutlardan, bu Kanunun yayımlandığı tarihe kadar bitirilmiş olanlar, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı veya belediye ya da üniversiteler tarafından fen ve sanat kuralları ile ilgili mevzuat hükümlerine uygun yapıldığı tespit edilenler ruhsatlandırılmış sayılır. Ayrıca bu yapılar elektrik, su ve bunun gibi kamu hizmetlerinden yararlandırılır.

Ancak; bu fıkranın öngördüğü uygulamaların özel kanun hükümlerine aykırı olması durumunda, özel kanun hükümleri geçerlidir." hükmüne yer verildiği görülmektedir.

10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyeri açılması" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında. "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz...

İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." düzenlemesine ve "Gayrisıhhi Müesseseler" başlıklı Üçüncü Kısmı'nda yer alan "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler" başlıklı 23. maddesinin 2. fıkrasında.

"Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır." düzenlemesine yer verilmiştir.

Anılan Yönetmelik'in ekinde yer alan Gayrisıhhî Müesseseler Listesi'nde ise bu müesseseler sınıflarına göre sıralanmıştır.

Bir üretim periyodunda 500-20.000 adet arası tavuk, 500-30.000 adet arası piliç veya eş değeri diğer kanatlı kapasitedeki tavuk veya piliç yetiştirme tesisleri, 30 kg ve üzeri, 10-1.000 adet arası domuz besi çiftlikleri ve 5-300 baş arası dişi domuz üretim çiftlikleri, 20-500 adet arası büyükbaş ve 100-1.000 adet arası kapasitedeki küçükbaş ve büyükbaş besi tesisleri ile yumurta paketleme yerleri üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler arasında sayılmıştır.

Dosyanın incelenmesinden; Mersin ili, Tarsus ilçesi, ... Mahallesi, No:...-... adresinde bulunan, davacıya ait tavuk çiftliğinde 26/07/2022 ve 05/09/2022 tarihlerinde davalı idare görevlilerince yapılan denetimlerde davacı şirket tarafından işletilen işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadığının tespit edildiği, bunun üzerine Tarsus Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile, tavuk çiftliğinin işyeri açma ve çalışma ruhsatının olmadığı, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15.maddesinin (c) ve (l) bentlerine aykırı hareket edildiğinden bahisle işyeri ruhsatı alana kadar iş yerinin kapatılmasına karar verilmesi üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren iş yerlerinin yetkili idarelerce her zaman kapatılabileceği düzenlenmiştir.

Uyuşmazlıkta, 6360 sayılı Kanun'un Geçici 1.maddesinin 14.fıkrasının köyden mahalleye dönüşen yerleşim yerlerindeki kendi ihtiyaçlarını karşılayacak nitelikte entegre tesis niteliğinde olmayan tarım ve hayvancılık amaçlı küçük ölçekteki işletmelerin işletme ruhsatı almış sayılmasının kabul edildiği, oysa ki davaya konu tavuk çiftliğinin 22.000 kapasiteli olduğu ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre ikinci sınıf gayri sıhhi müessese ruhsatı alması gereken işyerleri arasında sayıldığından işletme ruhsatı almış kabul edilemeyeceği sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, Geçici 1.maddesinin 14.fıkrasının son cümlesinde yer alan; "bu fıkranın öngördüğü uygulamaların özel kanun hükümlerine aykırı olması durumunda, özel kanun hükümleri geçerlidir." hükmü uyarınca özel kanun niteliğindeki 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun hükümlerinin öncelikle uygulanacağı anlaşılmaktadır.

(X) KARŞI OY

Dava; Mersin ili, Tarsus ilçesi, ... Mahallesi, No:...-... adresinde, tapuda ... ada, ... parselde kayıtlı taşınmazda davacı tarafından işletilen tavuk çiftliğinin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı olmadığından bahisle işyeri ruhsat alana kadar kapatılmasına ilişkin Tarsus Belediyesi Encümeninin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi Ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un Geçici 1.maddesinin 14.fıkrasında.

"Bu Kanunla mahalleye dönüşen köylerde, bu Kanunun yayımlandığı tarih itibarıyla 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununa göre oluşturulan Ulusal Adres Bilgi Sistemine kayıtlı veya Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından uydu fotoğraflarıyla tespit edilen, entegre tesis niteliğinde olmayan tarım ve hayvancılık amaçlı yapılardaki işletmeler ile bu yerlerde oturanların ihtiyaçlarını karşılayacak bakkal, manav, berber, fırın, kahve, lokanta, pansiyon, tanıtım ve teşhir büfeleri, yerleşim yeri halkı tarafından kurulan ve işletilen kooperatifler işletme ruhsatı almış sayılır.

Bu işletmelerin bulunduğu binalar ile konutlardan, bu Kanunun yayımlandığı tarihe kadar bitirilmiş olanlar, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı veya belediye ya da üniversiteler tarafından fen ve sanat kuralları ile ilgili mevzuat hükümlerine uygun yapıldığı tespit edilenler ruhsatlandırılmış sayılır. Ayrıca bu yapılar elektrik, su ve bunun gibi kamu hizmetlerinden yararlandırılır.

Ancak; bu fıkranın öngördüğü uygulamaların özel kanun hükümlerine aykırı olması durumunda, özel kanun hükümleri geçerlidir." hükmüne yer verildiği görülmektedir.

Dosyanın incelenmesinden; 26/07/2022 ve 05/09/2022 tarihlerinde davalı idare görevlilerince yapılan denetimlerde davacı şirket tarafından işletilen işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadığı tespit edilmiş olmakla birlikte tavuk çiftliğinin kapasitesi ve entegre tesis niteliğinde olup olmadığı hakkında herhangi bir bilgiye yer verilmediği görülmüştür.

Uyuşmazlıkta işyeri açma ve çalışma ruhsatı almakla yükümlü olunması için tavuk yetiştirme kapasitesinin tespit edilmesi gerekmekte olup, davalı idare tarafından bu husus araştırılmadan ve entegre tesis niteliğinde olduğu yolunda bir belirleme yapılmadan, dolayısı ile işyeri açma ve çalışma ruhsatına tabi olup olmadığı belli olmayan bir işyeri hakkında İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı bulunmadığından bahisle işyeri ruhsat alınıncaya kadar kapatılması yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediğinden, davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın bu gerekçe ile değiştirilerek onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki Dairemiz kararına katılmıyoruz.