Danıştay 4. Daire E.2024/1547 K.2025/2177

Dava konusu istem: Davacı tarafından, 2017 yılı evsel katı atık tarifesinin belirlenmesine ilişkin Erdek Belediye Meclisinin .... tarih ve ... sayılı kararının iptali ile işlem nedeniyle tahsil edilen bedellerin iadesine karar verilmesi istemi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; uyuşmazlık konusu olayda; davalı Erdek Belediye Başkanlığı tarafından işletilmekte olan bir evsel katı atık bertaraf tesisinin bulunmadığı, davalı idarenin söz konusu süreçteki görevinin ise 5216 sayılı Kanunun 7/3. maddesinin (b) bendinde belirtilen "katı atıkları toplama ve taşıma" olduğu, bunun dışında katı atıkların bertaraf edilmesi sürecinde 5216 ve 2872 sayılı Kanun hükümleri ile verilen başka bir görev ve buna bağlı yetkisinin bulunmadığının görüldüğü, buna göre;

somut olayda katı atık bertaraf tesisini kuran ve işletmekte olan kurumun Balıkesir Büyükşehir Belediyesi olduğu dikkate alındığında, evsel katı atıkları toplama ve taşıma aşamalarının da dahil olduğu katı atıkların bertaraf sürecine ilişkin giderlerin içinde yer aldığı bütün maliyet unsurlarına göre belirlenecek olan ücretin 2872 sayılı Kanunun 11/11. maddesi ve 5216 sayılı Kanunun 7/1-i maddesi gereğince Balıkesir Büyükşehir Belediye Meclisi'nce belirlenmesi gerektiği,

dolayısıyla dava konusu 2017 yılı evsel katı atık tarifesinin belirlenmesine ilişkin Erdek Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu, öte yandan; kararda açıklanan gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konu işlem nedeniyle davacıdan tahsil edilen bedellerin davalı idare tarafından davacıya iade edilmesi gerektiği de açık olduğu sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle davacıdan tahsil edilen bedellerin davalı idare tarafından davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; uyuşmazlık konusu olayda; evsel katı atık toplama bedellerinin belirlemesine ilişkin olarak Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin hükümleri uyarınca Erdek Belediye Başkanlığı tarafından tam maliyet esaslı 2016 yılı evsel katı atık toplama tarifesi hesap raporunun hazırlandığı, bu rapor esas alınarak 2017 yılı tam maliyet esaslı evsel katı atık toplama tarifesinin düzenlendiği,

anılan 2017 yılına ait tam maliyet esaslı evsel katı atık toplama tarifesinde konut ve iş yeri (kendi içinde büyük, orta ve küçük olarak ayrılmış) için ayrı ayrı tarife belirlendiği, bu tarifelerin Erdek Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile kabul edildiği, daha sonra bu tarifelerin Balıkesir Büyükşehir Belediye Meclisi gündemine sunulmak üzere gönderildiği, bunun üzerine 2017 yılına ilişkin olan söz konusu tarifelerin Balıkesir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli toplantısında görüşülerek ... sayılı karar ile uygun olduğuna karar verildiği,

bu durumda, kararda yer verilen açıklamalar ile dava dosyasındaki bilgiler göz önüne alındığında, söz konusu tarifelerin tam maliyet esasına uygun olarak ilgili yönetmelik ve yönerge kapsamında getirilen kriterler gözetilerek Büyükşehir Belediyesinin onayı ile belirlendiği, dolayısıyla yetkili Büyükşehir Belediye Meclisince onaylanan ilçe belediye meclisi kararının yetki yönünden sakat olamayacağı, Erdek Belediye Başkanlığınca hazırlanan 2017 yılı evsel katı atık toplama tarifesi hesap raporu hazırlanırken toplama ve taşımaya ilişkin maliyet analizi yapıldığı,

bu çerçevede direkt maliyetler (personel, malzeme, enerji, yakıt, iş ve hizmet sözleşmelerinden doğan maliyet, bakım ve onarım maliyetleri), dolaylı maliyetler, dolaylı personel maliyeti, diğer dolaylı maliyetler, finansman maliyeti ve kurumlar vergisi maliyeti dikkate alınmak suretiyle toplam sistem maliyetinin Balıkesir Büyükşehir Belediyesi tarafından hesaplanmış olduğu görülmekle, iş yerleri için belirlenen 2017 yılı katı atık toplama bedeli tarifesinin onaylanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yönde verilen idare mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davalı İdarenin istinaf başvurusunun kabulüne, ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ... Belediye Başkanlığının yetkisiz olduğu, dava konusu tarifenin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge İdare Mahkemesi kararının, 2017 yılı evsel katı atık tarifesinin belirlenmesine ilişkin Erdek Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararına ilişkin kısmı yönünden; İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlem nedeniyle tahsil edilen bedellerin iadesine karar verilmesi istemine ilişkin kısmına gelince;

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, "Davaların Karara Bağlanması" başlığını taşıyan 22. maddesinin 1. fıkrasında; konular aydınlandığında meselelerin sırasıyla oya konulacağı ve karara bağlanacağı; aynı Kanunun "Kararlarda Bulunacak Hususlar" başlıklı 24. maddesinde, kararın dayandığı hukuki sebepler ile gerekçesi ve hükmün kararda belirtileceği, "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı, 49. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde ise, usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması durumu, Mahkeme kararının bozulması nedeni olarak gösterilmiştir.

Öte yandan, usul hukukunun en temel ilkelerinden biri olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, İdari Yargı mercilerinde açılan davalarda. İdare Mahkemelerinin, davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar verilemeyeceği açıktır.

Dosyanın incelenmesinden, davalı idare tarafından; işlem nedeniyle tahsil edilen bedellerin iadesi isteminin kabulüne yönelik ilk derece mahkemesi kararının, bedelin iadesine ilişkin açılan davanın adli yargıda görülmesi gerektiğine karar verilmesi talebi ile istinaf başvurusunda bulunulduğu halde, Bölge İdare Mahkemesince " işlem nedeniyle tahsil edilen bedellerin iadesine karar verilmesi istemi" talebine ilişkin hüküm kurulmadığı anlaşılmaktadır. Bölge İdare Mahkemesince davalı idarenin söz konusu istemi hakkında da hüküm kurulması gerektiğinden, eksik hüküm nedeniyle verilen kararın bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.