Danıştay 4. Daire E.2024/1607 K.2024/5993

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, ... Belediyesi sınırları içerisinde bulunan ve davalı idareye ait taşınmazlar üzerinde 45 adet trafo ve yer altı trafosu konulmak suretiyle 29/05/2016-28/05/2021 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle 1.787.481,83 TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin ve anılan ihbarnameye karşı yapılan itirazın reddine dair ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali ile ödenen 1.519.359,56 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi nericesinde düzenlenen raporda, ... 1 trafo alanına ilişkin 63.443,52 TL, ... 2 trafo alanına ilişkin 88.116,00 TL, ... 14 trafo alanına ilişkin 10.362,44 TL ve ...

23 alanına ilişkin 146,86 TL olarak ecrimisil tahakkuk ettirilebileceği görüş ve kanaatine varıldığı, bilirkişi raporuna yapılan itirazlar raporun ecrimisile konu edilebileceği sonucuna ulaşılan ... 1-2 ve Yalı 23-14 trafo alanlarına ilişkin kısmını kusurlandıracak nitelikte görülmeyerek bilirkişi raporunun bu kısımlarının hükme esas alınarak, davacı şirkete ait ... Mahallesinde (... 1 ve ... 2) ve 2 adet ... Mahallesinde (... 23- ...

14) 4 adet trafo alanının imar planlarında belirlenmediği, dolayısıyla bahse konu trafo alanları yönünden davacı şirketin fuzuli şagil olduğu, bu haliyle işgale konu yerlerin fuzulen işgal edildiğinden bahisle 162.068,82 TL ecrimisil tahakkuk ettirilebileceği, diğer 41adet trafo alanına ilişkin olarak bahse konu yerlerin imar planında belirlendiği dikkate alındığında, bu alanlara yönelik haksız işgalden söz edilemeyeceğinden,

bu alanlara yönelik davalı idarece ecrimisil tahakkuk ettirilemeyeceğinden dava konusu 1.787.481,83 TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin ecrimisil ihbarnamesinin ve anılan ihbarnameye karşı yapılan itirazın reddine dair ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin 162.068,82 TL'lik kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı, kalan 1.625.413,01 TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı;

öte yandan, davacı tarafından davaya konu 1.787.481,83 TL ecrimisil bedelinin davacı tarafından, %15 oranında indirimden faydalanılarak peşin olarak ödenen 1.519.359,56 TL bedelin %85'lik kısmı olan 1.381.601,06 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davacı şirkete ödenmesi gerektiği gerekçesiyle, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin ve itirazın reddine ilişkin düzeltme ihbarnamesinin 1.625.413,01 TL'lik kısmının iptaline, 162.068,82 TL'lik kısım yönünden davanın reddine, 1.381.601,06 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davacı şirkete ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Ecrimisile konu edilen trafoların imar planında yer almasının davacı şirket tarafından serbestçe trafo kurulabileceği anlamına gelmediği, trafoların bir kısmının TEDAŞ tarafından bir kısmının ise davacı şirketçe kurulduğu, dolaysıyıla kim tarafından ve ne zaman kurulduğu, bedelli ya da bedelsiz tahsis olup olmadığının önem arz ettiği, bu husus araştırılmadan eksik inceleme ve değerlendirme ile hüküm kurulduğu, hesaplamanın objektif ve bilimsel yapılmadığı, bilirkişi tarafından emsal alınan taşınmazların emsal niteliğinin bulunmadığı, kira bedelinin m² birime düşen tutarın 125,00 TL'nün üzerinde olduğu, trafoların İzmir'in en değerli yerlerinde bulunduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ:...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesinin değiştirilek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.'' hükmü yer almaktadır.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinde, belediye mallarına karşı suç işleyenlerin Devlet malına karşı suç işlemiş sayılacağı, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı hükme bağlanmıştır.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Kamuya ait gayrimenkuller" başlıklı 11. maddesinde, "İmar planlarında; meydan, yol, su yolu, park, yeşil saha, otopark, toplu taşıma istasyonu ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait gayrimenkuller ile askeri yasak bölgeler, güvenlik bölgeleri ile ülke güvenliği ile doğrudan doğruya ilgili Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat ve savunma amaçlı yerler hariç Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsalar belediye veya valiliğin teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının onayı ile belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeye;

belediye ve mücavir alan hudutları dışında özel idareye bedelsiz terk edilir ve tapu kaydı terkin edilir. Ancak, bu yerlerin üzerinde bina bulunduğu takdirde, arsası hariç yalnız binanın halihazır kıymeti için takdir edilecek bedel ödenir. Bedeli ve ödeme şekli taraflarca tespit olunur. Bu suretle maledilen arazi ve arsalar belediye veya özel idare tarafından satılamaz ve başka bir maksat için kullanılamaz.

Bu hususta tapu kütüğünün beyanlar hanesine gerekli şerh konur." hükmü yer almaktadır.

19/06/2007 tarih ve 26557 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve 01/07/2007 tarihinde yürürlüğe giren Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in "tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde, "Ecrimisil: Hazine taşınmazının, idarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, idarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın idarece talep edilen tazminattır", (e) bendinde, "Fuzuli şagil (İşgalci): Kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişileri" ifade edeceği belirtilmiştir.

Mülga 110 sayılı Türkiye Elektrik Kurumu Kuruluşu Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 23. maddesinde, "Türkiye Elektrik Kurumu, geçişe ve yararlanmaya mani olmamak şartıyla cadde, sokak, yol, park ve meydan gibi kamuya tahsis edilmiş yerler ile genel ve katma bütçeli kurumlar, il özel idareleri, belediyeler, köyler ve kamu iktisadi teşebbüslerine ait arazi üzerinde, ilgili kuruluşların görüşlerini alarak elektriklendirme hizmetine ait üretim, iletim ve dağıtım tesislerini kurma hakkına sahiptir. Bu yerler üzerinde irtifak ve intifa hakkı bedelsiz olarak Türkiye Elektrik Kurumu adına tesis edilir." kuralı yer almıştır.

4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un "Özelleştirme Yöntemleri, Değer Tespiti, İhale Yöntemleri" başlıklı 18. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendinin (c) alt bendinde, "İşletme hakkının verilmesi. Kuruluşların bir bütün olarak veya aktiflerindeki mal ve hizmet üretim birimlerinin - mülkiyet hakkı saklı kalmak kaydıyla bedel karşılığında belli süre ve şartlarla işletilmesi hakkının verilmesidir" tanımına yer verilmiş.

"Kuruluşların Anonim Şirket Haline Dönüştürülmesi, Hak ve Yükümlülüklerinin Devri" başlıklı 20. maddesinin (B) bendinde ise. "Kuruluşların özelleştirme programına alınmalarından önce mülkiyetinde ve/veya tasarrufunda bulunan her türlü hak ve mameleki ile borçları, özelleştirme programına alındıktan ve özelleştirildikten sonra da aynen devam eder..." kuralına yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket tarafından, ... Belediyesi sınırları içerisinde bulunan ve davalı idareye ait taşınmazlar üzerinde 45 adet trafo ve yer altı trafosu konulmak suretiyle 29/05/2016-28/05/2021 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle 1.787.481,83 TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin ...

Belediyesinin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin ve anılan ihbarnameye karşı yapılan itirazın reddine dair ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali ile ödenen 1.519.359,56 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesi istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı,

ecrimisile konu trafo alanlarının 41 adedinin Türkiye Elektrik Kurumu/TEDAŞ tarafından Karşıyaka ilçesinin muhtelif yerlerinde artan enerji ihtiyacının karşılanması amacıyla trafo yeri ayrılması talebinin Karşıyaka Belediyesi Meclisince kabul edildiği ve imar planı kararları ile de trafo yeri olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda anılan kurallar somut olay ile birlikte değerlendirildiğinde; tekel niteliğinde elektrik üretimi, iletimi ve dağıtımı yapmak üzere kurulmuş kamu iktisadi devlet teşekkülü olan Türkiye Elektrik Kurumunun 1994 yılında Bakanlar Kurulu kararıyla Türkiye Elektrik Üretim, İletim Anonim Şirketi ve Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi ünvanlı iki ayrı iktisadi devlet teşekkülü kuruluşu olarak örgütlenmesi sonrasında, Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin bir müessesesi iken anonim şirkete dönüştürülerek önce özelleştirme kapsamına alınan ve daha sonra "işletme hakkı devir sözleşmesi" ile özelleştirilen davacı şirketin,

işletmesi nedeniyle mülga 110 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 23. maddesi uyarınca tasarruf ettiği elektrik dağıtımına ilişkin trafoların mülkiyetinin, hala iktisadi devlet teşekkülü olarak 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin eki listede yer alan Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketine ait olduğu,

özelleştirme programına alınmasından önce mülkiyetinde ve/veya tasarrufunda bulunan her türlü hak ve mamelek ile borçların, özelleştirme programına alındıktan ve özelleştirildikten sonra da aynen devam edeceği, bölgedeki enerji ihtiyacının karşılanması amacıyla kuruluşun talebi üzerine davalı idarenin izni ve bilgisi dahilinde inşa edildiği ve elektrik dağıtımında kullanıldığı dikkate alındığında, fuzuli şagil konumunda bulunmadığı ve idarece ecrimisil istenemeyeceğinin kabulü gerekmektedir.

Bu durumda, İdare Mahkemesince verilen iptal ve kabule ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince verilen kararda sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.