Danıştay 4. Daire E.2024/1641 K.2024/3743

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14. maddesi gereğince incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesinde; idari davaların, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılacağı; dilekçelerde; tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adreslerinin, davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin, davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihinin gösterileceği;

ayrıca dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örneklerinin dava dilekçesine ekleneceği, dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örneklerinin karşı taraf sayısından bir fazla olacağı düzenlenmiş, anılan Kanunun 14. maddesinin 3. fıkrasında, dilekçelerin görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet ve 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği.

15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde de, dilekçelerin 3. ve 5. maddelere uygun olmadıklarının tespiti halinde, yeniden dava açılmak üzere dilekçenin reddedileceği, aynı maddenin 5. fıkrasında ise 1. fıkranın (d) bendine göre dilekçenin reddedilmesi üzerine, yeniden verilecek dilekçelerde aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde davanın reddedileceği hükme bağlanmıştır.

Anılan Kanun'un "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde 60 gün olduğu belirtilmiş, aynı maddenin 4. fıkrasında; "İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz." hükmü düzenlenmiştir.

Yargılama hukukunun temel ilkelerinden biri taleple bağlılıktır. Bu ilke uyarınca iptali istenen idarî işlemle sınırlı olarak mahkemelerce inceleme yapılması gerekmekte olup, talebin incelemeye konu olabilecek nitelikte açık, belirli ve somut olması gerektiği kuşkusuzdur.

Öte yandan, düzenleyici işlemlere karşı açılan iptal davalarında, idarî işlemin unsurları açısından hukuka aykırılık bulunduğu iddiasıyla düzenleyici işlemin tamamının iptali istenebileceği gibi, düzenleyici işlemin belirli kısımlarının, maddelerinin, ibarelerinin, sözcüklerinin iptalinin istenebilmesi de mümkündür. Ancak, her durumda iptali istenen kuralların açıkça belirtilmesi ve bu kısımların davacının menfaatini nasıl etkilediğinin gerekçelendirilerek açıkça ortaya konulması gerekmektedir.

Dava dilekçesinin incelenmesinden; dava dilekçesinin "konu" kısmında Tarım ve Orman Bakanlığı 11. Bölge Müdürlüğü Samsun Şube Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı idari yaptırım kararının iptalinin talep edildiği, dilekçe içeriğinde anılan idari yaptırım kararına dayanak teşkil ettiği belirtilen "Yönetmeliğin" 22/4. maddesinin iptali için Danıştaya.

Çevre Kanununun 9/f ve 20/k maddelerinin iptali için Anayasa Mahkemesine "somut norm denetimi yapılması" talebinin bulunduğunun belirtildiği, ayrıca "Yönetmeliğin" iptalinin istenildiği, dava dilekçesinin "netice ve talep" kısmında idarece tanzim edilen tarihi müphem ... sayılı 244.315.00-TL tutarlı idari para cezasının ve "Yönetmeliğin" iptalinin ayrıca Çevre Kanununun 9/f ve 20/k maddelerinin somut norm denetimi yoluyla Anayasa Mahkemesi tarafından iptalinin istenildiği, dava dilekçesi ekinde sunulan idari yaptırım kararının sayısının anlaşılabilir olmadığı,

dava dilekçesinin "konu", "açıklamalar" ve "netice ve talep" kısımlarında belirtilen idari yaptırım karar sayılarının farklı olduğu, idari yaptırım kararına dayanak teşkil ettiği belirtilen Yönetmeliğin adının ve yayımlandığı Resmi Gazete tarihi ile sayısının, söz konusu Yönetmeliğin ya da Yönetmelikte yer alan bir düzenlemenin iptalinin istenilip istenilmediğinin, isteniyorsa hukuka aykırılık nedenlerinin.

Çevre Kanununun 9/f ve 20/k maddelerinin iptali istemiyle somut norm denetimi yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulması isteniyorsa söz konusu düzenlemelerin Anayasaya aykırılık nedenlerinin tereddüte yer bırakmayacak şekilde ortaya konulmadığı görülmektedir.

Bu durumda, davacı hakkında tesis edilen idari yaptırım kararına dayanak teşkil ettiği belirtilen Yönetmeliğin adının ve yayımlandığı Resmi Gazete tarihi ile sayısının ve söz konusu Yönetmeliğin ya da Yönetmelikte yer alan bir düzenlemenin iptalinin istenilip istenilmediğinin, isteniyorsa hukuka aykırılık nedenlerinin.

Çevre Kanununun 9/f ve 20/k maddelerinin iptali istemiyle somut norm denetimi yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulması isteniyorsa söz konusu düzenlemelerin Anayasaya aykırılık nedenlerinin tereddüte yer bırakmayacak şekilde ortaya konulması, iptali istenilen idari yaptırım kararının tarih ve sayısı ile içeriği anlaşılabilir bir örneğinin dava dilekçesine eklenmesi, yenilenen dava dilekçesinde de adli yardım talebinde bulunulması halinde, yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olunmadığını gösteren mali durumuna ilişkin yeni tarihli belgelerin temin edilerek dava dilekçesine eklenmesi,

ayrıca iptali istenilen idari yaptırım kararının tebliğ tarihinin belirtilmesi suretiyle karşı taraf sayısından bir fazla düzenlenerek imzalanmış dilekçelerle yeniden dava açılması gerekmektedir.