Danıştay 4. Daire E.2024/1664 K.2025/1302

Yargılama süreci

Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, ... Sitesi, ... Caddesi üzerinde ve ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın ... koordinatlı kısmında toprak zemin üzerinde tehlikeli ve tehlikesiz atıkların karışık vaziyette depolandığından bahisle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20/(v) maddesi uyarınca davacıya 1.221.763,00-TL idari para cezası verilmesine ve tespiti yapılan atıkların 30 (otuz) gün içerisinde kaldırılarak Çevre İzin ve Lisans Belgesi bulunan tesislere naklinin sağlanmasının istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Ankara Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacıya ait iş yerinde, elektronik atık, tehlikeli atık, kontamine varil atıkları, muhtelif plastik tank atıkları, metal tank atıkları, hurda metal atıkları, araç parçası atıklarının karışık vaziyette depolandığının, bu atıkların çevreyi ve toprağı kirlettiğinin dosyadaki bilgi ve belgelerden sabit olduğu, davacıya verilen para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; davacı tarafından ... ada, ... sayılı parsel sayılı taşınmazda kendisine ait işyeri ya da depolama alanının bulunmadığının, iş yerinin ...

Sitesinde farklı bir adreste olduğunun, yaklaşık 55.000 m² alanı haiz taşınmazın 700'den fazla hissedarının bulunduğunun iddia edildiği, savunma dilekçesi ve işlem dosyasında, hisseli olduğu iddia edilen taşınmazın maddi ve hukuki durumuna ilişkin herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı, davacının anılan taşınmazla olan mülkiyet ilişkisini kanıtlayan bilgi ve belgelerin olmadığı, davacının faaliyet alanının ne olduğunun belli olmadığı, davacının faaliyetiyle taşınmaz üzerindeki atık/artıklar arasındaki bağın nasıl kurulduğunun belli olmadığı, davalı idarece bu hususların araştırılmadığı,

dolayısıyla taşınmazın davacı tarafından depolama amaçlı olarak kullanıldığını ve atık/ artıkların davacıya ait olduğu kanıtlayan somut delil olarak esas alınabilecek herhangi bir çalışma, inceleme veya araştırma yapılmadığı, somut bilgi ve belgelerle hiç bir tereddüte yer bırakmayacak şekilde fiil ve davacı arasındaki maddi ve hukuki ilişkinin ortaya konulmadığı, uyuşmazlık konusu taşınmaz üzerinde çevre mevzuatına muhalefet edildiği açık ise de, alanda bulunan atıkların davacıya ait olduğu ve davacı tarafından depolandığı hususlarının kesin delillerle tespit edilmediği,

davacının salt taşınmazda hissedar olduğundan bahisle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın kaldırılmasına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45/4. maddesi uyarınca yapılan inceleme sonucunda dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Ankara Valiliğince, Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, ...

Sanayi Sitesi bölgesi ve çevresinde bulunan görüntü ve çevre kirliliğine neden olan her türlü sahipli ve sahipsiz atık ve/veya benzeri malzemenin bulunduğu alandan kaldırılması/kaldırtılması amacıyla yapılan çalışmalar kapsamında, 24/10/2022 tarihine kadar söz konusu atıkların/malzemelerin kaldırılması için arsa ve faaliyet sahiplerine tebligat yapıldığı, belirtilen tarihte Ankara Valiliği koordinasyonunda Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Yenimahalle Belediye Başkanlığı ekipleri ile ortaklaşa inceleme ve denetimler sonucu bahsekonu bölgedeki tüm alanların ve faaliyetlerin durumunun tespit edildiği, bahse konu çalışmalar kapsamında ...

Sanayi Sitesinde ... koordinatlı noktalar çevresinde Özcan Kartal unvanıyla faaliyet gösterilen alanda 26/10/2022 tarihinde Ankara Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, Ankara Büyükşehir Belediyesi Zabıta Müdürlüğü ve Yenimahalle Belediyesi Zabıta Müdürlüğü yetkilileri tarafından ortaklaşa yapılan inceleme ve denetimde; davacı tarafından işletilen iş yerinde yaklaşık 10 dönümlük toprak zemin üzerinde muhtelif atıkların karışık vaziyette gelişigüzel vaziyette depolandığının tespit edilerek ... tarih ve ... sayılı tutanakla kayıt altına alındığı,

davacının denetim anında denetim mahallinde olduğu ancak tutanağa imza atmadan, tutanağın bir örneğini de almadan alandan ayrıldığı, söz konusu tutanakta, denetime konu alanın davacı tarafından kullanıldığının ve alanın mülkiyetinin davacıya ait olduğunun belirtildiği, davacı tarafından denetim anında alandaki atıkların kendisine ait olmadığı yönünde bir beyanda bulunulmadığı,

26/10/2022 tarihli denetim neticesinde tespit edilen atıkların/malzemelerin kaldırılmasının ... tarih ve ... sayılı yazı ile davacıya bildirildiği ancak bu bildirimden sonra da davacı tarafından alandaki atıkların kendisine ait olmadığına dair bir itirazda bulunulmadığı, 09/03/2023 tarihinde aynı alanda yapılan 2. denetimde ilk denetimde tespit edilen hususların devam ettiğinin görüldüğü, 2. denetim sırasında da davacının denetim yapılan alanda bulunduğu ancak denetim tutanağını imzalamaktan imtina ettiği, davacı tarafından 2. denetim sırasında da alandaki atıkların kendisine ait olmadığına dair bir itirazda bulunulmadığı,

denetime konu alanın ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın tamamı olmadığı, söz konusu taşınmazın ... koordinatlı kısmının denetime konu edildiği, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda yer alan diğer benzer faaliyet ve kullanımlara da aynı şekilde idari para cezası uygulandığı,

denetime konu alanda faaliyet yürüten davacıya ilişkin olarak Yenimahalle Belediye Başkanlığı tarafından da muhtelif tarihlerde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu uyarınca işlem tesis edilerek bu işlemlere ait tutanak, fotoğraf ve tebligatlara ait nüshaların ... tarih ve ... sayılı Yenimahalle Belediye Başkanlığı yazısı ekinde Ankara Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüne gönderildiği, denetime konu alanın davacı tarafından kullanıldığına dair hiçbir şüphenin bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, ... Sitesi, ... Caddesi üzerinde ve ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın ... koordinatlı kısmında toprak zemin üzerinde tehlikeli ve tehlikesiz atıkların karışık vaziyette depolandığından bahisle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20/(v) maddesi uyarınca davacıya 1.221.763,00-TL idari para cezası verilmesine ve tespiti yapılan atıkların 30 (otuz) gün içerisinde kaldırılarak Çevre İzin ve Lisans Belgesi bulunan tesislere naklinin sağlanmasının istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Ankara Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2872 sayılı Çevre Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde. "Bu Kanunun amacı, bütün canlıların ortak varlığı olan çevrenin, sürdürülebilir çevre ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda korunmasını sağlamaktır." hükmüne yer verilmiş; ''Tanımlar'' başlıklı 2. maddesinde; atık, "herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü madde" olarak tanımlanmış; ''Kirletme yasağı'' başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında;

''Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.'' hükmüne. "Tehlikeli kimyasallar ve atıklar" başlıklı 13. maddesinin 5. fıkrasında.

"Tehlikeli atıkların tanımı ile tehlikeli atıkların oluşum aşamasından itibaren toplanması, ayrılması, geçici ve ara depolanması, geri kazanılması, yeniden kullanılması, taşınması, bertarafı, bertaraf sonrası kontrolü, ihracatı, transit geçişi, ambalajlanması, etiketlenmesi, denetimi ve atık yönetim plânlarının hazırlanması ile ilgili usûl ve esaslar Bakanlıkça yayımlanacak yönetmelikle belirlenir." hükmüne; ''İdari nitelikli para cezaları'' başlıklı 20. maddesinin 1. fıkrasının (v) bendinde.

"Bu Kanunda ve ilgili yönetmeliklerde öngörülen yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak tehlikeli atıkları toplayan, ayıran, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, yeniden kullanan, taşıyan, ambalajlayan, etiketleyen, bertaraf eden ve ömrü dolan tehlikeli atık bertaraf tesislerini kurallara uygun olarak kapatmayanlara ... idari para cezası verilir." hükmüne yer verilmiştir.

02/04/2015 tarih ve 29314 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Yönetmeliği’nin "Genel İlkeler" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının (ö) bendinde. "Atıkların toprağa, denizlere, göllere, akarsulara ve benzeri alıcı ortamlara dökülmesi, doğrudan dolgu yapılması ve depolanması suretiyle çevrenin kirletilmesi yasaktır." hükmüne, "Atık üreticisinin ve atık sahibinin yükümlülükleri" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinde.

"Atıklarını bu Yönetmelik hükümleri ve Bakanlıkça belirlenen esaslara uygun olarak izin/çevre lisansı almış atık işleme tesislerine göndermekle" hükmüne, "Geçici depolama" başlıklı 13. maddesinin 3. fıkrasında ise. "Atıklar birbirleriyle reaksiyona girmeyecek şekilde geçici depolanır. Tıbbi atıklar hariç olmak üzere, tehlikeli atıklar geçici depolama alanında en fazla 6 ay, tehlikesiz atıklar ise en fazla 1 yıl süreyle geçici depolanır." hükmüne yer verilmiştir.

10/09/2014 günlü, 29115 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/11/2014 tarihinde yürürlüğe giren Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliğinin 5. maddesinde; "(1) Bu Yönetmelik kapsamında çevre iznine veya çevre izin ve lisansına tabi işletmeler, çevresel etkilerine göre Ek-1 ve Ek-2 listelerinde sınıflandırılmıştır.(2) Ek-1 ve Ek-2 listelerinde yer alan işletmeler, faaliyette bulunabilmeleri için, öncelikle geçici faaliyet belgesi almak zorundadır. (3) Geçici faaliyet belgesi alan işletmeler belge tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde çevre izin veya çevre izin ve lisans belgesi almak zorundadır." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden. Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, ... Sanayi Sitesi Bölgesi çevresinde bulunan atıkların /malzemelerin kaldırılması amacıyla yapılan çalışmalar kapsamında 26/10/2022 tarihinde yapılan denetimde. Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, ..., ...

Sitesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın ... koordinatlı kısmında, davacı tarafından işletilen işyerinde, toprak zemin üzerinde elektronik atık, tehlikeli atık, kontamine varil atıkları, muhtelif plastik tank atıkları, metal tank atıkları, hurda metal atıkları, araç parçası atıklarının karışık vaziyette depolandığı, alanda bulunan atıkların kabulü ve toplanması ve depolanması ile ilgili Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği ve Atık Yönetimi Yönetmeliği uyarınca alınmış Çevre İzin ve Lisans Belgesinin bulunmadığı, söz konusu atıkların kim veya kimlerden temin edildiği ile ilgili denetimi gerçekleştirenlere bilgi verilmediği,

alanda çok fazla atık bulunduğu, işletmeye ait ruhsatın bulunmadığı, alanda bulunan tehlikeli ve tehlikesiz atıkların depolanması ile ilgili çevre kirliliğini önleyecek hiçbir tedbirin alınmadığı, depolanan atıkların Fatih Caddesi'nde yola kadar taştığı ve çevre güvenliğini tehdit ettiği hususlarının ... tarih, ... seri numaralı denetim tutanağı ile tespit edildiği, denetim sırasında alanın fotoğraflarının çekildiği,

Ankara Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünde 3 çevre mühendisi, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığından ve Yenimahalle Belediye Başkanlığından 1 zabıta memuru olmak üzere 5 kişiden oluşan denetim ekibince imza altına alınan ... tarih, ... seri numaralı denetim tutanağında davacının denetim sırasında denetim alanını terk ettiğinin belirtildiği, davalı idarenin davacıya muhatap ve öncelikle İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı bulunmayan faaliyetlerin derhal sonlandırılması,

26/10/2022 tarihli denetimde ... tarih, ... seri numaralı denetim tutanağıyla alanda bulunduğu tespit edilen atıkların/malzemelerin 16/01/2023 tarihine kadar kaldırılarak ve zeminde bulunan kirliliğin temizlenerek mevzuata uygun biçimde bertaraf edilmesi gerektiği, 16/01/2023 tarihi itibarıyla bölgede Ankara Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü koordinasyonunda Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Yenimahalle Belediye Başkanlığı ekiplerince tekrar denetim gerçekleştirileceği hususlarını içeren ... tarih ve ... sayılı yazısının 22/11/2022 tarihinde İvedik Mahalle Muhtarlığına tebliğ edildiği,

... tarih, ... seri numaralı denetim tutanağı ile tespit edilerek davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı yazısıyla davacıya bildirilen hususların giderilip giderilmediğinin tespiti amacıyla 09/03/2023 tarihinde aynı yerde (Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, İvedikköy, ...

Sitesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın ... koordinatlı kısmında) yapılan denetimde 26/10/2022 tarihli denetim tutanağıyla tespit edilen hususların aynen devam ettiğinin tespit edilerek ... tarih ve ... seri numaralı denetim tutanağının düzenlendiği, Ankara Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünden 2 çevre mühendisi, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığından 1 zabıta amiri ve Ankara İl Jandarma Komutanlığından 1 çevre mühendisi olmak üzere 4 kişiden oluşan denetim ekibince imza altına alınan ... tarih ve ... seri numaralı denetim tutanağında davacının imzadan imtina ettiğinin belirtildiği,

denetim sırasında alanın fotoğraflarının çekildiği, anılan denetim tutanaklarına dayanılarak dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, dosyada mevcut Yenimahalle Belediye Başkanlığının Ankara Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne muhatap ... tarih ve ... sayılı yazısı ekinde; Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, ... Mahallesi ... Sitesi, No:..., ... ve ...'da davacı tarafından faaliyet gösterilen hurdacı işyerine muhtelif tarihlerde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu uyarınca uygulanan işlemlere ait tutanak, fotoğraf ve tebligatların sunulduğu, sunulan muhtelif tarihli idari yaptırım tutanakları ile davacıya 5326 sayılı Kabahatleri Kanununun 38. maddesinin 2. fıkrası uyarınca para cezası verildiği ve söz konusu tutanaklarda davacının imzadan imtina ettiğinin belirtildiği görülmektedir.

Uyuşmazlıkta; davacının, Atık Yönetimi Yönetmeliği ve Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği uyarınca uyması gereken kurallara uymayarak Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, ..., ...

Sitesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın ... koordinatlı kısmında, toprak zemin üzerinde tehlikeli ve tehlikesiz nitelikteki atıkları karışık vaziyette depoladığı gerekçesiyle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20/v maddesi uyarınca idari para cezasıyla cezalandırıldığı anlaşılmakta olup söz konusu tehlikeli ve tehlikesiz atık niteliğindeki materyallerin bulunduğu yerde düzenlenen ve 4 farklı kurum personeli tarafından imza altına alınan ... tarih, ... seri numaralı ve ... tarih ve ... seri numaralı denetim tutanakları ile tutanaklara ekli fotoğraflar ve dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden,

davacının dava konusu işleme esas fiilinin sabit olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yolunda ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın kaldırılarak dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşüncesiyle Dairemiz kararına katılmıyoruz.