Danıştay 4. Daire E.2024/200 K.2024/392

2- … 3- … … 8- … 9- … VEKİLLERİ : Av. …

DAVALI : …Bakanlığı

DAVANIN KONUSU

Diyarbakır İli, Kulp İlçesi ve Batman İli, Sason İlçesi sınırları dahilinde … Enerji Üretim Limited Şirketi tarafından yapılması planlanan "Metin HES (Kayser Barajı) Malzeme Ocakları, Kırma Eleme Tesisi ve Beton Santrali" projesi ile ilgili olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğünce verilen …tarihli, …sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararının iptali istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Davanın görev yönünden reddi ile dosyanın görevli ve yetkili Diyarbakır İdare Mahkemesine gönderilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dava dilekçesi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 24. maddesinde, "1.

Danıştay ilk derece mahkemesi olarak; a) Cumhurbaşkanı kararlarına, b) Cumhurbaşkanınca çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri dışındaki düzenleyici işlemlere, c) Bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere, d) Danıştay İdari Dairesince veya İdari İşler Kurulunca verilen kararlar üzerine uygulanan eylem ve işlemlere, e) Birden çok idare veya vergi mahkemesinin yetki alanına giren işlere, f) Danıştay Yüksek Disiplin Kurulu kararları ile bu Kurulun görev alanı ile ilgili Danıştay Başkanlığı işlemlerine,

karşı açılacak iptal ve tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülmeyen kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan idari davaları karara bağlar. 2. Danıştay, belediyeler ile il özel idarelerinin seçimle gelen organlarının organlık sıfatlarını kaybetmeleri hakkındaki istemleri inceler ve karara bağlar." hükmüne yer verilmiştir.

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 5. maddesinde, idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalar ve ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışındaki dava ve işlerden kaynaklanan uyuşmazlıkları çözümleyeceği düzenlenmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, dava dilekçeleri üzerine yapılan ilk inceleme sonunda, idari yargının görevli olduğu konularda, görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek, dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verileceği düzenlenmiş.

"İdari davalarda genel yetki" başlıklı 32. maddesinde, "(1) Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir. (2) Bu Kanunun uygulanmasında yetki kamu düzenindendir." hükmüne.

"Taşınmaz Mallara İlişkin Davalarda Yetki” başlıklı 34. maddesinde, "İmar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idari davalarda yetkili idare mahkeme taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesidir." hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanunun 43/1-a maddesinde ise, görevsizlik sebebiyle gönderilen dosyalarda Danıştayın, davayı görevi içinde görmezse dosyanın yetkili ve görevli mahkemeye gönderilmesine karar vereceği, aynı maddenin 3. fıkrasında ise bu kararların kesin olduğu hüküm altına alınmıştır.

Dosyanın incelenmesinden.

Diyarbakır İli, Kulp İlçesi ve Batman İli, Sason İlçesi sınırları dahilinde …Enerji Üretim Limited Şirketi tarafından yapılması planlanan "Metin HES (Kayser Barajı) Malzeme Ocakları, Kırma Eleme Tesisi ve Beton Santrali" projesi ile ilgili olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğünce (2009/7 sayılı Genelge uyarınca) verilen …tarihli, …sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı;.

İdare Mahkemesince dava konusu "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararının, Diyarbakır ve Batman illerini kapsadığı, dolayısıyla, 2575 sayılı Kanun'un 24. maddesi uyarınca, birden çok idare mahkemesinin yetki alanına giren davanın görüm ve çözümünde Danıştay'ın görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar verilerek, dosyanın Danıştay'a gönderildiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konusu olayda; dava konusu "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararının iptali istemiyle açılan bu davanın çözümünde görevli ve yetkili mahkemenin belirlenmesinde; projenin ana üniteleri olan hidroelektrik santrali, cebri boru ve derivasyon tünelinin yapılacağı yerin dikkate alınması gerekmekte olup, ÇED raporunun incelenmesinden; "Metin HES (Kayser Barajı) Malzeme Ocakları, Kırma Eleme Tesisi ve Beton Santrali" projesi kapsamında yapılması planlanan hidroelektrik santraline ait yukarıda belirtilen ünitelerin Diyarbakır İl sınırları içerisinde kalması nedeniyle, uyuşmazlığın çözümünde ilk derece mahkemesi olarak Danıştay görevli olmayıp, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 34/1. maddesi uyarınca, … İdare Mahkemesi görevli ve yetkili bulunmaktadır.