Danıştay 4. Daire E.2024/2069 K.2025/1875

Dava konusu istem: Ankara ili, Yenimahalle ilçesi, ... Mahallesi .... Sokak No:.../... adresinde faaliyet gösteren işletmeye ait "Motorlu Kara Taşıtı Kiralama" konulu ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 13. maddesi uyarınca iptal edilmesine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen...... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

5393 sayılı Belediye Kanunu uyarınca belediyelerin çevreye etkisi olan işyerlerini kentin belirli yerlerinde toplamak konusunda yetkili oldukları, bu kapsamda, ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti yapan işyerlerinin öncelikle faaliyet konusuyla ilgili toplu işyerlerinde açılmasının esas olduğu; ancak, bu işyerlerinin özellikle fiili imkansızlık sebebiyle faaliyet konusuyla ilgili toplu işyerlerinde açılamaması halinde ruhsatlarının iptal edileceğine ilişkin bir düzenlemenin yer almadığı,

üçüncü sınıf gayrisıhhi müesseselere verilen ruhsatın hangi hallerde iptal edileceğinin düzenlendiği İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 23. maddesinde, faaliyet konusuyla ilgili toplu işyerlerinde açılmama halinin ruhsat iptalini gerektiren nedenler arasında sayılmadığı, olayda; davalı idare tarafından, ilgili mevzuat kapsamında kendisine verilen yetki çerçevesinde davacının faaliyet konusuyla ilgili işyerlerinin kentin belli bir bölgesinde toplandığı, belirlenen bölge dışında kalan yerlerde ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti yapan işyerlerine ruhsat verilmediği,

davacıya da işyerini idare tarafından belirlenen yerde açması gerektiği gibi hukuken kabul edilebilir gerekçelere yer verilmediğinin anlaşıldığı belirtilerek, davacı şirketin işyerinin, faaliyet konusuyla ilgili toplu işyerlerinde açılmadığı gerekçesiyle ruhsatının iptal edilmesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacıya verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının, belirtilen adreste araç bulundurmamak kaydıyla verildiği halde davacının söz konusu yerde araç bulundurarak ruhsata aykırı hareket ettiği, diğer yandan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik Ek-2'nin 8.14.1 ve 8.16.1 numaralarıyla getirilen hükümlere aykırı olarak faaliyetleriyle ilgili toplu işyerlerinde açılma kuralına aykırı olarak davaya konu işyerinin bu türlü bir toplu yerde açılmadığı; idari büro ile taşıtların aynı yerde bekletilmesi suretiyle de Yönetmelik hükümlerine aykırı davranıldığı, dolayısıyla dava konusu işlemin anılan Yönetmelik'in 13. maddesinde getirilen usuller takip edilerek, hukuka uygun tesis edildiği, İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının aşağıda yer verilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde.

3. maddede belirtilen mercilerin işyeri açma ve çalışma ruhsatı verirken yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak kriterlerine göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları, 6. maddesinin 2. fıkrasında ise; ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4. maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde;

verilmiş olan ruhsatın, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyerinin kapatılacağı ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılacağı hükmüne yer verilmiştir.

10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 13. maddesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verileceği, verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsatı iptal edilerek işyerinin kapatılacağı, ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılacağı;

anılan Yönetmelik'e 09/06/2020 tarihinde eklenen Ek madde 3'de ise, 13. maddenin birinci fıkrası, 21. maddenin ikinci fıkrası ve 23. maddenin beşinci fıkrası uyarınca yapılacak ilk denetimden sonra yetkili idarelerce yapılacak denetimlerde, işletmecinin kusurlu fiili sebebiyle iş yerinde oluşmuş, mer’i mevzuata aykırılıkların ve noksanlıkların tespiti halinde, bu aykırılıkların ve noksanlıkların giderilmesi için işletmeciye bir defaya mahsus onbeş günlük süre verileceği, verilen süre içinde tespit edilen aykırılıkların ve noksanlıkların giderilmemesi halinde 1608 sayılı Kanunun 1. maddesi gereğince işletmeciye idari para cezası verileceği,

ayrıca gayrisıhhî müesseselerde aykırılık ve noksanlıklar giderilinceye kadar, sıhhi müesseselerde ise yetkili idarenin öngördüğü ve onbeş günden fazla olmayan bir süre kadar faaliyetin menine karar verileceği, aykırılıkların ve noksanlıkların giderildiğinin tespiti halinde iş yeri hakkında verilmiş olan men kararının derhal kaldırılacağı, umuma açık istirahat ve eğlence yerleri bakımından 2559 sayılı Kanunun 6. ve 8. maddesi hükümlerinin saklı olduğu kurala bağlanmıştır.

Buna göre, anılan Yönetmeliğin 13. maddesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsatın iptal edileceği düzenlenmiş ise de, Yönetmeliğe eklenen Ek 3. maddeyle birlikte, ruhsatın kesinleşmesinden sonra yetkili idarelerce yapılacak denetimlerde, verilecek onbeş günlük sürede, mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların giderilmemesi halinde, gayrisıhhi müesseselerde, ancak idari para cezası ve aykırılık ve noksanlıklar giderilinceye kadar faaliyetin menine karar verilebileceği açıktır.

Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından, Ankara ili, ... ilçesi, ... Mahallesi ....

Sokak No:... adresinde ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile motorlu kara taşıtı kiralama faaliyeti yürütüldüğü, davalı idare tarafından 22/02/2023 tarihli işlemle davacıya, işletmesinin faaliyette bulunduğu yerin, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik Ek-2 'de yer alan ve 3. Sınıf gayrisıhhi müesseselere ilişkin 3. bölümünün 8.14.1.maddesiyle getirilmiş olan motorlu kara taşıtı kiralama faaliyetiyle ilgili toplu işyerlerinde açılmasının esas olduğu kuralına uygun olmadığı,

bu nedenle Yönetmelik'in 13.maddesi uyarınca 15 gün içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali işlemlerinin başlatılacağı hususunun bildirildiği, 27/03/2023 tarihli işlemle de aynı gerekçe ile İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 13. maddesi uyarınca ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği, bakılan davanın da bu işlemin iptali istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, davacıya ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin işlem, yukarıda belirtilen Yönetmelik'in 13. maddesine istinaden gerçekleştirilmiş ise de, işlem tarihi itibariyle olaya uygulanacak olan hükmün İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatların İlişkin Yönetmelik Ek madde 3 olduğu, belirtilen madde uyarınca, noksanlık ve aykırılığın giderilmesi için davacıya verilecek 15 günlük süre sonunda yapılacak denetimde aynı aykırılığın devam ettiğinin anlaşılması halinde, ancak 1608 sayılı Kanun uyarınca para cezası verilerek işyerinin faaliyetten men edilebileceği, doğrudan işyeri ruhsatının iptal edilemeyeceği sonucuna varılmaktadır.

Bu itibarla, yukarıda belirtilen nedenlerle, davacının işyerine ait ruhsatın iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk, temyize konu İdare Dava Dairesi kararında da sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, davalının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının aynen onanması gerektiği oyu ile Daire kararına katılmıyorum.