Danıştay 4. Daire E.2024/2341 K.2024/4675

Dava konusu istem: Aydın İli, ... Mahallesi,... Sitesinde, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan yerde süt ve süt ürünleri alanında ticari faaliyet gösteren davacı tarafından, adına tanzim edilen ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin Kuşadası Belediye Başkanlığı'nın 22/09/2021 tarihli işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda. Mahkemelerinin...tarih ve E:... sayılı yürütmenin durdurulması kararının uygulanması amacıyla düzenlenen ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının, bu nitelikteki bir işyerine ilişkin olarak, gerek 3572 sayılı Kanun, gerek İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik gerekse de 634 sayılı Kanun'da yer almayan bir husus olan; ...

Sitesinin yönetim planında değişiklik yapılarak sitedeki bağımsız bölümlerde birden fazla süt ve süt ürünleri (mandıra, şarküteri, v.b.) satışı ve benzeri işyerinin açılmasının yasaklandığından bahisle iptal edilmesine ilişkin dava konusu 22/09/2021 tarihli işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; uyuşmazlığa konu edilen işyeri bir site içerisinde olduğundan, siteye ait yönetim planındaki hükümlerin bütün kat malikleri açısından bağlayıcı olduğu gibi yönetim planındaki hükümlerin işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenirken belediyeler tarafından da dikkate alınacağı, yönetim planı değişmediği sürece söz konusu sitede ikinci bir şarküteri açılamayacağı sonucuna varılmış olup,

aynı sitede ikinci şarküteriye ilişkin olduğu anlaşılan davacıya ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline yönelik tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği sonucuna varıldığı gerekçesiyle davalı ve müdahil tarafın istinaf başvuruları kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, davacı şirketin 12/03/2021 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun ... tarih ve ... sayılı işlemle reddi üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle açılan davada yapılan yargılamada, ...İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, anılan karara karşı davalı idarenin yaptığı istinaf başvurusunun ...

Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile, temyiz isteminin ise Danıştay 4. Dairesinin 13/11/2023 tarih ve E:2023/13064, K:2023/6173 sayılı kararı ile reddedildiği ve onanarak kesinleştiği anlaşıldığı, öte yandan dava konusu işleme dayanak gösterilen ... Sitesi Yönetim Kurulunun 16/03/20221 tarihli kat malikleri olağanüstü kurul toplantısında alınan kararın ise ... Bölge Adliye Mahkemesi...

Hukuk Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile iptaline karar verildiğinin görüldüğü, bu durumda, aynı maddi vakıadan kaynaklanan işlemlerden biri hakkında verilen kararın diğerinin sonucuna etkili olacağı açık olduğundan, İdare Dava Dairesince verilen bahsi geçen kararın sonucu araştırılmadan davanın reddi yolunda verilen İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle Danıştay Dördüncü Dairesinin 13/11/2023 tarih ve E:2023/8330, K:2023/6174 sayılı kararıyla bozulması üzerine bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonucu verilen temyize konu kararda;

davacı şirketin 12/03/2021 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun ... tarih ve... sayılı işlemle reddi üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle açılan davada yapılan yargılamada, ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, anılan karara karşı davalı idarenin yaptığı istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile, temyiz isteminin ise Danıştay 4. Dairesinin 13/11/2023 tarih ve E:2023/13064, K:2023/6173 sayılı kararı ile reddedildiği ve onanarak kesinleştiğinin anlaşıldığı, öte yandan; dava konusu işleme dayanak gösterilen ... Sitesi Yönetim Kurulunun 16/03/20221 tarihli kat malikleri olağanüstü kurul toplantısında alınan kararın ise ... Bölge Adliye Mahkemesi...

Hukuk Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptaline karar verildiğinin görüldüğü, bu durumda, davacı şirketin 12/03/2021 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun ... tarih ve ... sayılı işlemle reddi üzerine,

anılan işlemin iptali istemiyle açılan davada yapılan yargılamada, ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsat Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) fıkrasına istinaden site yönetim planına göre muvafakatname sunulmadığı gerekçesiyle davacının işyeri açma ve çalışma ruhsat başvuru talebi reddedilmiş ise de,

uyuşmazlık konusu taşınmazın tapudaki vasfının işyeri olması dolayısıyla Yönetmelikte meskenler için öngörülmüş olan kat maliklerinin oy birliği ile alacağı kararın davacının taşınmazı için aranamayacağı" gerekçesine yer verilmek suretiyle iptaline karar verildiği ve anılan kararın istinaf ve temyiz aşamasından da geçerek kesinleştiği dikkate alındığında, uyuşmazlık konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının anılan yargı kararı gerekçesi hilafına, "sitedeki bağımsız bölümlerde birden fazla süt ve süt ürünleri (mandıra, şarküteri, v.b.) satışı ve benzeri işyerinin açılmasının yasaklandığı"ndan bahisle iptal edilemeyeceği, kaldı ki,

dava konusu işleme dayanak alınan ... Sitesi Yönetim Kurulunun 16/03/20221 tarihli kat malikleri olağanüstü kurul toplantısında sonucu oluşan kararın da ...

Bölge Adliye Mahkemesi ...Hukuk Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptaline kesin olarak hükmedildiği göz önüne alındığında dava konusu işlemin bu yönüyle de dayanaksız kaldığı, bu hale göre, hukuka aykırı olduğu anlaşılan dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabetsizlik ve kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı sonucuna varıldığından İdare Mahkemesi kararına yukarıda belirtilen gerekçenin ilave edilmesi suretiyle davalı idarenin ve davalı yanında müdahilin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından Yönetim Planının Kat Malikleri Kanununa göre bütün kat maliklerini bağlayan bir sözleşme niteliğinde olduğu, söz konusu kararın tüm işyerleri için alındığı, komşuluk hukuku ve rekabet hukuku açısından faaliyette bulunabilecek iş kollarının belirtildiği, davacının şarküteri dışında faaliyette bulunmasına engel bir durum bulunmadığı belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 3. fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir." hükmüne, 4. fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir." hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanun'un "Temyizen verilen karar üzerine yapılacak işlem" başlıklı 50. maddesinin 2. fıkrasında, "Temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma kararı üzerine ilgili merci, dosyayı öncelikle inceler ve varsa gerekli tahkik işlemlerini tamamlayarak yeniden karar verir. " hükmüne, 3. fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, Danıştayca verilen bozma kararına uyabileceği gibi kararında ısrar da edebilir. " kuralına yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi tarafından yapılan inceleme neticesinde, ilk derece mahkemesi kararının hukuka uygun bulunması durumunda istinaf başvurusunun reddine, hukuka uygun bulunmaması halinde ise istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verileceğinin, bu halde işin esası hakkında Bölge İdare Mahkemesince karar verileceğinin,

bu karara karşı temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma kararı üzerine ise ilgili merci tarafından dosyanın öncelikle incelerek ve varsa gerekli tahkik işlemleri tamamlanarak yeniden karar verileceğinin kurala bağlanmış olduğu görülmekte olup, Danıştayın temyiz incelemesi sonucunda verdiği bozma kararı üzerine bölge idare mahkemesinin vereceği kararlar ile istinaf aşamasında bölge idare mahkemesinin vereceği kararların farklı usullere ve sonuçlara bağlandığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, Bölge İdare Mahkemesince, istinaf incelemesi neticesinde Mahkeme kararının hukuka uygun bulunmayarak istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak işin esası hakkında karar verilmesi halinde ilk derece Mahkemesi kararının hukuki varlığını kaybetmiş olması nedeniyle Danıştay'ın bozma kararına uyulması üzerine yeniden yapılan yargılamanın istinaf incelemesi niteliğinde olmadığı dikkate alındığında, hüküm mahkemesi sıfatıyla uyuşmazlığı sona erdirecek bir karar vermesi gereken Bölge İdare Mahkemesince ortada geçerli ve sonuç doğurabilir nitelikte bir ilk derece Mahkemesi kararı olduğu kabul edilerek istinaf başvurusunun reddi yolunda karar verilmesi usul ve hukuka uygun olmayacaktır.

Uyuşmazlıkta, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın reddi yolunda verilen ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, Danıştay 4. Dairesinin 13/11/2023 tarih ve E:2023/8330, K:2023/6174 sayılı kararıyla bozulması üzerine, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince, bozma kararına uyularak, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun (kararda belirtilen ek gerekçe ile) reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, yukarıda belirtilen açıklamalar doğrultusunda, bozma kararına uyan Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince, uyuşmazlığı sona erdirecek bir karar verilmesi gerekmekte olup, ortada geçerli ve sonuç doğurabilir nitelikte bir ilk derece Mahkemesi kararı olduğu kabul edilerek istinaf başvurusunun ek gerekçe ile reddi yolunda verilen temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.