Danıştay 4. Daire E.2024/3091 K.2025/2215

Dava konusu istem: Davacı tarafından; ..., ... İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde bulunan taşınmazın mesken yapılmak suretiyle 07/02/2018 ila 27/05/2022 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiği gerekçesiyle 1.375.176,00-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü işleminin ve bu işleme karşı yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ...

Sokak, No:... adresinde ve tapunun ... ada, ... sayılı parselinde kayıtlı taşınmazın hisseli maliki olan davacı tarafından, anılan taşınmazın Hazine hissesine isabet eden kısmının 29/06/2016 - 06/02/2018 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle 2886 sayılı Kanun'un 75. maddesi uyarınca 304.417,97 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Ecrimisil İhbarnamesi ile anılan taşınmazın 15 gün içerisinde tahliye edilmesi, aksi takdirde yasal yoldan tahliyenin sağlanacağına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılan ve ... tarihli, E:..., K:... sayılı...

İdare Dava Dairesi kararıyla istinaf incelemesinden geçen ...

İdare Mahkemesinin... tarihli, E:..., K:... sayılı kararı verilirken hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazın 2018 yılındaki m² birim değerinin 28,78-TL olduğu, bu durumda; dava konusu taşınmazın mahkeme kararıyla belirlenen ecrimisil bedeli üzerinden davalı idare tarafından bu bedelin emsal olamayacağına ilişkin somut bir tespit de yapılmadığından 2018 dönemi için 103.105,812-TL, bu bedele yeniden değerleme oranına göre yapılan hesaplama uyarınca 2019 yılı ecrimisil bedelinin 35,27 x 3.986,68 = 140.644,18 olduğu, 2020 yılı ecrimisil bedelinin ise 38,48 x 3.986,68 = 153.419,79-TL olduğu,

2021 yılı ecrimisil bedelinin 52,40 x 3.986,68 = 207.997,56 TL ve davacının 2022 yılında dava konusu taşınmazı 147 gün işgal ettiği görüldüğünden alınabilecek ecrimisil tutarının 116,53 x 3.986,68 x 147/365 = 187.112,11-TL olduğu dava konusu döneme ilişkin toplam istenilebilecek ecrimisil miktarının 584.281,89-TL olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemin 584.281,89-TL kısmında hukuka aykırılık, 790.894,11-TL'lik kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin 584.281,89-TL'lik kısmına yönelik davanın reddine, kalan 790.894,11-TL'ye yönelik kısmının ise iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Ecrimisil bedeli 336 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliğ hükümlerine uygun olarak emlak vergi değerinin yüzde üçüne göre hesaplandığından temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.

Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde;

tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." 5. fıkrasında ise "Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." hükümleri yer almıştır.

Ecrimisil istenilen dava konusu taşınmaz, Hazineye ait bir alan olup, ecrimisil istenilen dönem dikkate alındığında, 07/02/2018 - 27/05/2022 tarihleri arasındaki dönemin, 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nden sonraki dönem olduğu anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; ..., ... İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde bulunan taşınmazın mesken yapmak suretiyle 07/02/2018 ila 27/05/2022 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiği gerekçesiyle 1.375.176,00-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü işleminin ve bu işleme karşı yapılan itirazın reddine ilişkin 3... tarih ve ... sayılı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü işleminin düzenlenerek davacıya tebliğ edildiği anlaşılmıştır.

Uyuşmazlığın çözümü için Mahkemece davaya konu taşınmaz hakkında bir önceki dönem için düzenlenen ecrimisil ihbarnamesine karşı açılan iptal davası sonucunda kesinleşen 2018 yılı için 28,78 TL/m² birim bedele yeniden değerleme oranı uygulanmak suretiyle toplam ecrimisil bedelinin hesaplanarak dava konusu işlemlerin kısmen iptal, kısmen de davanın reddine karar verildiği görülmüştür.

Ancak işgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu bilinmekte ise de anılan Tebliğde yer verilen oranın asgari düzeyi ifade ettiği, somut olayda söz konusu spor tesisinin bulunduğu şehrin, mevkiin ve trafiğinin yoğunluğu göz önünde bulundurulduğunda ayrıca, 336 sayılı No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan,

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği düzenlemesinin dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur.

Bu durumda; davalı idare tarafından, ecrimisil takdirinde taşınmazın emlak vergisine esas değerinin %3'ünden az olamayacağı belirtilmiş olmasına rağmen, yapılan hesaplamada ve bu hesaplama esas alınarak verilen kararda bu hususun dikkate alınmadığı, taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil bedeli belirlenmesi gerektiği kuralının açık olduğu dikkate alındığında, gerek duyulması halinde mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ünden az olmayacak şekilde belirlenen birim bedele yeniden değerleme oranı uygulanarak yapılacak hesaplama sonucunda yeniden karar verilmesi gerektiğinden, belirtilen gerekçe ile verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.