Danıştay 8. Daire E.2024/3169 K.2025/3619

Dava konusu istem: Davacılar tarafından. İstanbul ili, Avcılar ilçesi, ...

Lisesinde ...sınıfında eğitim görmekte olan çocuklarının, 12/11/2018 tarihinde teneffüs sırasında oyun oynarken arkasından gelen arkadaşının itmesiyle merdivenden bir metre aşağıya düşmesi neticesinde merdiven boşluğunda yanlış konumlandırılmış olan bank demirine çarparak yaralanması üzerine kaldırıldığı hastanede sol böbreğinin alınmasıyla neticelenen olayda, davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğundan bahisle çocukları için 300.000,00-TL manevi, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere maluliyetten kaynaklı 250,00-TL,

tedavi giderlerinden kaynaklı 350,00-TL olmak üzere 600,00-TL (miktar arttırım dilekçesi ile 1.604.239,00-TL) maddi olmak üzere toplam 1.904.239,00-TL tazminatın kazanın meydana geldiği 12/11/2018 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacıların çocuklarının eğitim gördüğü okulda 12/11/2018 tarihinde A.M. isimli başka bir öğrenci tarafından itilmesi sebebiyle oluşan, davalı idarenin yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen özel ve olağan dışı zararlarının, kusursuz sorumluluk ilkesine göre tazmin edilmesi gerektiği, dava dosyasında bulunan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporlarının birlikte değerlendirilmesinden;

davacının meslekte kazanma gücü kayıp oranına ve iyileşme dönemine göre maddi zararının 1.602.515,00-TL, davacının tedavi giderlerine yönelik sunmuş olduğu bilgi ve belgelere göre ise 273,00-TL olduğu anlaşıldığından toplam 1.602.788,00-TL maddi tazminatın merciine tevdi kararının davalı idareye tebliğ edildiği tarihten itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davacılara ödenmesi gerektiği, davacılar tarafından istenilen tedavi giderinin 77,00-TL'lik kısmı ile talep ile bağlılık ilkesi uyarınca

davacıların tazminat kalemleri içerisinde yer almayan 1.451,00-TL bakım giderinin ödenmesine ilişkin talebinin ise reddine, davacıların çocuklarının yaralanarak meslekte kazanma gücünü %20 oranında kaybetmiş olması, yaşanan olayın manevi hayatında bıraktığı olumsuz etki ve takdir edilecek tazminat miktarının sebepsiz zenginleşmeye sebep vermemesi gerektiği hususu birlikte değerlendirildiğinde, davacı küçüğün duyduğu üzüntü ve sıkıntıdan dolayı takdiren 150.000,00-TL manevi tazminatın merciine tevdi kararının davalı idareye tebliğ edildiği 04/07/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacıların dava öncesinde tazminat talebiyle herhangi bir başvuruda bulunmadığı, idareye başvuru olmaksızın tam yargı davası açılamayacağı, kaza günü nöbetçi olan öğretmenler ve idareci tarafından tutulan tutanak ve görgü şahitlerinin ifadelerinden anlaşılacağı üzere kazadan hemen sonra yetkili makamlara ve öğrenci velisine bilgi verildiği, hastanede tedavi sürecinde gerekli her türlü maddi ve manevi destek sağlandığı, yaşanan olayda okul yönetiminin herhangi bir kusurunun veya ihmalinin bulunmadığı,

zararın öngörülemeyen sebeplerden ileri gelmesi ya da zararla idari faaliyet arasında nedensellik bağının olmaması halinde idarenin tazmin sorumluluğunun ortadan kalktığı, dava konusu olayda da davacıların çocuklarının başka bir öğrenci tarafından itilmesi sonucu merdiven boşluğuna düştüğü, davacılar tarafından olaya sebep olan öğrenci aleyhine adli yargıda tazminat davası açıldığı, açılan bu tazminat davasının işbu dava ile birleştirilmesi gerektiği, olaya üçüncü bir kişinin eyleminin sebep olması nedeniyle illiyet bağının kesildiği,

dolayısıyla kusursuz sorumluluk ilkesi gereğince aleyhlerine tazminata hükmedilemeyeceği, diğer taraftan mahkemece belirlenen maddi ve manevi tazminat tutarlarının da yüksek olduğu, maddi ve manevi tazminat tutarlarının sebepsiz zenginleşmeye sebep olmayacak oranda belirlenmesi gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davacılar tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde temyiz incelemesi sonunda kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa Danıştay'ın kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmıştır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 332/1 maddesinde; yargılama giderlerine, mahkemece resen hükmedileceği hüküm altına alınmıştır. Yargılama giderlerine hükmedilmesinin kamu düzeninden olduğu ve resen incelenmesi gerekeceğinden, bu kapsamda yapılan değerlendirmelerin aleyhe bozma yasağı kapsamı dışında olduğunun kabulü gerekmektedir.

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 2 nci maddesinde, yargı işlemlerinden bu Kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanların yargı harçlarına tâbi bulunduğu. 11 inci maddesinde, genel olarak yargı harçlarını davayı açan veya harca konu olan işlemin yapılmasını isteyen kişilerin ödemekle mükellef olduğu.

15 nci maddesinde, yargı harçlarının (1) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden, işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınacağı. 16 ncı maddesinde, değer ölçüsüne göre harca tabi işlemlerde (1) sayılı tarifede yazılı değerlerin esas olduğu. 21 inci maddesinde, yargı harçlarının (1) sayılı tarifede yazılı nispetler üzerinden alınması gerektiği.

28 inci maddesinde ise, (1) sayılı tarifede yazılı nispi karar harcının dörtte birinin peşin, geri kalanının kararın verilmesinden itibaren iki ay içinde ödeneceği kurala bağlanmıştır.

Anılan Kanunun, yargı harçlarının gösterildiği (1) sayılı tarifesinde, konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda, esas hakkında karar verilmesi halinde hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden (Binde 68,31) oranında nispi karar harcı alınacağı belirtilmiştir.

İstinaf isteminin reddine karar verilen İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasında davalı idarenin harçtan muaf olması sebebiyle nispi karar harcının tahsiline yer olmadığına dair karar verilmişse de, davalı idarenin harçtan muaf olmasının davacı olduğu davalarda söz konusu olduğu, oysa davalı olduğu davalarda haksız çıkan taraf olduğu durumlarda Mahkeme kararı sonrası yargılama harçlarının davalı idarece ödenmesi gerektiği tartışmasızdır.

492 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca, davayı açan veya harca mevzu olan işlemin yapılmasını isteyen kişilerin yargı harçlarını ödemekle mükellef olduğunun kurala bağlanması nedeniyle, davacı tarafından dava açılırken ödenen harçlar, davanın davacı lehine sonuçlanmasıyla birlikte harç olma niteliklerini yitirerek, haksız çıkan tarafa yükletilmesi gereken yargılama giderlerinin bir parçası hâline dönüşecektir.

Aktarılan Kanun hükümlerinden de anlaşılacağı üzere; konusu belli bir miktarı içeren davalarda, yargılama gideri içinde yer alan kalemlerden nispi karar harcı dışındaki harç ve posta giderinin, haklılık oranına göre davanın taraflarına yükletilmesi; hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanacak nispi karar harcının ise tümüyle, haksız çıkan tarafa, başka bir deyişle davalı idareye yükletilmesi gerekmektedir.

Bu durumda. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının hüküm fıkrasına.

"İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasında yer alan; 'hükmedilen tazminat miktarı üzerinden hesaplanan 119.732,95-TL nisbî karar ve ilam harcından davanın açılması sırasında peşin alınan 6.526,70-TL'sinin istemi halinde davacıya iadesine, kalan 113.206,25-TL'sinin davalı idarenin genel bütçeye tabi idare olarak harçtan muaf olması nedeniyle tahsiline yer olmadığına' ibaresinin 'İdare Mahkemesince hükmedilen tazminat miktarı üzerinden hesaplanan 119.732,95-TL nisbî karar ve ilam harcından davanın açılması sırasında peşin alınan 6.526,70-TL'sinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,

113.206,25-TL nisbi karar ve ilam harcının davalı idareden tahsili için ilgili tahsil dairesine müzekkere yazılmasına' şeklinde düzeltilmesine" cümlesinin eklenmesi ve temyize konu kararın bu düzeltmeyle onanması gerekmektedir.