Danıştay 4. Daire E.2024/3614 K.2025/2247

Dava konusu istem: İstanbul ili, Arnavutköy ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... sayılı adreste kimyasal malzeme depolama alanı olarak faaliyet gösteren işyerinin faaliyetten men edilmesine ilişkin ...... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 3.ncü maddesi ile yapılan düzenlemenin idari yaptırım niteliğinde olduğu ve dava konusu işlemin de söz konusu düzenleme bağlamında tesis edildiği görüldüğünden 5326 sayılı Kabahatler Kanunun 3. ve 27. maddesi uyarınca davanın görüm ve çözümünün Adli Yargı yerine ait olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, usule ilişkin davanın idari yargının görevinde olduğu, esasa ilişkin ise ruhsata aykırılıkların giderilmesi için yeterli süre verilmediği halde aykırılıkların giderildiği, bilirkişi incelemesi yapılmadan ve bu durum tespit edilmeksizin verilen kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkâmı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun'un 1. Maddesinin 1. fıkrasında, "Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesi hükmüne göre idari para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir." hükmüne yer verilmiştir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun “Genel kanun niteliği” başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu Kanunun; a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır." hükmüne.

"Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesinde, “(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir. (2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir” hükmüne.

"Saklı tutulan hükümler" başlıklı 19. maddesinde, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için; a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi, b) İşyerinin kapatılması, c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması, d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,

gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” anılan Kanun'un “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında da, "İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir." hükmüne yer verilmiştir.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişin Yönetmelik'e 09/06/2020 tarihinde eklenen ''Faaliyetten geçici süreyle men ve idarî para cezası'' başlıklı Ek 3. maddesinin 1. fıkrasında ise, ''13 üncü maddenin birinci fıkrası, 21 inci maddenin ikinci fıkrası ve 23 üncü maddenin beşinci fıkrası uyarınca yapılacak ilk denetimden sonra yetkili idarelerce yapılacak denetimlerde, işletmecinin kusurlu fiili sebebiyle iş yerinde oluşmuş, mer’i mevzuata aykırılıkların ve noksanlıkların tespiti halinde, bu aykırılıkların ve noksanlıkların giderilmesi için işletmeciye bir defaya mahsus onbeş günlük süre verilir.

Verilen süre içinde tespit edilen aykırılıkların ve noksanlıkların giderilmemesi halinde 1608 sayılı Kanunun 1 inci maddesi gereğince işletmeciye idari para cezası verilir. Ayrıca gayrisıhhî müesseselerde aykırılık ve noksanlıklar giderilinceye kadar, sıhhi müesseselerde ise yetkili idarenin öngördüğü ve onbeş günden fazla olmayan bir süre kadar faaliyetin menine karar verilir.

Aykırılıkların ve noksanlıkların giderildiğinin tespiti halinde iş yeri hakkında verilmiş olan men kararı derhal kaldırılır. Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri bakımından 2559 sayılı Kanunun 6 ncı ve 8 inci madde hükümleri saklıdır.'' düzenlemesine yer verilmiştir.

Buna göre, 1608 sayılı Kanun’da yer alan idari yaptırımlara karşı görevli mahkemenin gösterilmediği, 5326 sayılı Kanun'un, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin ise, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlığın, davacıya ait 1. sınıf gayrisıhhi müesssese olarak ruhsatlandırılan ve yapı kimyasalları ve yalıtım malzemeleri imalatı konulu iş yeri açma ve çalışma ruhsatı ile faaliyet gösteren işyerinin,

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in yukarıda yer verilen Ek 3'üncü maddesi uyarınca tespit edilen aykırılık ve noksanlıklar giderilinceye kadar süresiz olarak faaliyetinin yasaklanmasına ve işyerinin mühürlenmesine yönelik olarak tesis edilen işlemlerin bu haliyle Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesi kapsamında idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım niteliğinde olmadığı gibi anılan Kanun'un 19. maddesi kapsamında belirli bir süreye ilişkin de olmadığı anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu'nun göreve ilişkin sözü edilen 27. maddesinin işbu davada uygulanmayacağı açıktır.

Bu durumda, idarenin kamu gücüne dayalı olarak resen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis etmiş olduğu işlemlere, hukuk alanında yeni durumlar oluşturmasıyla idari işlem kimliği kazandırdığı ve kural olarak bu işlemlerin özel yasal düzenlemeler dışında, idari yargı denetimine tabi bulunduğu hususu göz önünde bulundurulduğunda, dava konusu işyerinin tespit edilen aykırılık ve noksanlıklar giderilinceye kadar faaliyetten men'ine ve mühürleneceğine ilişkin işlemlere karşı açılan davanın idari yargının görev alanına girdiği sonucuna varılmıştır.

Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı da bu yöndedir.

Bu itibarla, işin esası hakkında karar verilmesi gerektiğinden temyize konu İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.