Danıştay 4. Daire E.2024/415 K.2024/2064

Dava konusu istem: Kahramanmaraş İli, Onikişubat İlçesi, ... Mahallesi, ... Mavkiinde yapılması planlanan "Kumarlı HES (2,451 MWm / 2,378 MWe)" projesi ile ilgili 22/05/2023 tarihli "nihai çevresel etki değerlendirme (ÇED) raporunun" iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden.

ÇED Yönetmeliğinin Ek-1 listesinde yer alan veya Bakanlıkça "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gereklidir" kararı verilen projeler için ÇED raporu hazırlanmasının zorunlu olduğu, ilgili halk ve idarelerden de görüş alınmak suretiyle hazırlanan ve İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunca son şekli verilen ÇED raporunun, askıda ilan ve internet aracılığı ile, halkın görüş ve önerileri alınmak üzere bir kere daha duyurulacağı, Bakanlıkça halktan gelen görüşler doğrultusunda, rapor içeriğinde gerekli eksikliklerin tamamlanması,

ek çalışmalar yapılması ya da Komisyonun yeniden toplanmasının istenebileceği, nihai ÇED raporu ve eklerinin proje sahibinin taahhüdü altında olduğunu belirten taahhüt yazısı ile noter onaylı imza sirkülerinin Bakanlığa sunulmaması halinde projenin ÇED sürecinin sonlandırılacağı, tüm bu süreç tamamlandıktan sonra Bakanlıkça, Komisyon çalışmaları ve halkın görüşleri de dikkate alınarak proje hakkında "ÇED Olumlu" ya da "ÇED Olumsuz" kararı verileceği ve bu kararın da yine askıda ilan ve internet aracılığı ile halka duyurulacağı anlaşılmaktadır.

Buna göre; ÇED sürecinin sonlandırılarak dosyanın iade edilmesi veya ÇED Olumlu/Olumsuz kararlarının verilmesiyle nihai işlemin ortaya çıkacağı; nihai karar öncesi hazırlanan ÇED raporunun ise, kesin ve icrai sonuç doğurmadığı açıktır.

Bu durumda; inceleme değerlendirme komisyonunca son şekli verilerek, halkın görüş ve önerileri alınmak üzere askıda ilan ve internet yoluyla ilan edilen dava konusu ÇED raporunun idari davaya konu olabilecek kesin ve icrai bir işlem niteliğinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Nitekim Danıştay Ondördüncü Dairesinin 15/11/2018 tarih ve E:2018/3781, K:2018/6681 sayılı kararı da bu yöndedir.

Belirtilen gerekçelerle; dava konusu işlem, idari davaya konu olabilecek kesin ve icrai bir işlem niteliğinde bulunmadığından, davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, iptali istenilen işlemin nihai karar sonrası ortaya çıkan ÇED Olumlu kararının olduğu, dava dilekçesinde dava konusu işlemin sehven ÇED raporu olarak ifade edildiği, esasa ilişkin olarak ÇED raporunun eksik ve hatalı verilere dayanılarak hazırlandığı, dolayısıyla söz konusu ÇED raporuna dayanılarak verilen ÇED Olumlu kararının hukuka aykırı olduğu belirtilerek, Mahkeme kararının bozulması suretiyle iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığı belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davanın açıldığı 30/11/2023 tarihi itibarıyla söz konusu projeyle ilgili 13/07/2023 tarihli "ÇED Olumlu" kararının verildiği ve internette yer alan ÇED Olumlu kararına dair ilan metninden de ÇED raporuna ulaşılabildiği dikkate alındığında, dava dilekçesinde dava konusu işlem olarak, dava tarihi itibarıyla çok önce verilmiş olan ÇED Olumlu kararı yerine ÇED raporunun sehven gösterilmiş olduğu sonucuna varıldığından, 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca sırasıyla inceleme yapılmak suretiyle karar verilmek üzere, Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, Başkan ... ile üye ...'in, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi uyarınca çevresel etki değerlendirmesi sonucu alınan kararların ivedi yargılama usulüne tabi olduğu, dolayısıyla proje sahibi tarafından sunulan nihai ÇED raporunun bu kapsamda yer almadığı dikkate alındığında, yalnızca nihai ÇED raporuna karşı açılan davanın ivedi yargılama usulüne tabi olmadığı sonucuna varıldığından,

İdare Mahkemesi kararı hakkında istinaf incelemesi yapılmak üzere dosyanın Gaziantep Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesi gerektiği yönündeki azlık oylarına karşın, nihai ÇED raporunun, idarece verilecek ÇED kararından bağımsız değerlendirilemeyeceğinden, nihai ÇED raporuna karşı açılan davanın da ÇED kararına karşı açılan davada olduğu gibi ivedi yargılama usulüne tabi olduğu sonucuna varılarak, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.