Danıştay 4. Daire E.2024/464 K.2025/2219

Dava konusu istem: İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ..., ..., ... ve ... sayılı parsellerin önüne isabet eden Devletin Hüküm ve Tasarrufu altındaki taşınmazın 580m2'lik kısmının "İşyeri (kafe)" olarak kullanmak suretiyle fuzulen işgalinden bahisle 26/04/2014-25/04/2019 dönemi için 1.077.801,71-TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... tarih ve E... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda;dosyadaki bilgi ve belgeler ile 27/07/2020 tarihli bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu taşınmazın 580 m² lik kısmının 26/04/2014-25/04/2019 dönemi itibariyle davacı tarafından fuzulen işgal edildiği sabit olduğundan davacıdan ecrimisil istenilebileceği, bilirkişi raporunda yer verilen tespitler ve hesaplanan m2 birim değerinin, davaya konu taşınmazla aynı yerde, İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ...

Mahallesi, ... ve ... sayılı parsellerin önünde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki alanın 565 m²'lik kısmının üzerinde çay bahçesi (Cafe) yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 06/06/2014-10/12/2015 tarihleri arası dönem için toplam 414.637,80-TL ecrimisil bedeli takdir edilmesine dair işlemin iptali istemiyle ...

İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı esasına kayıtlı davada alınan bilirkişi raporunda belirlenen m2 birim değeriyle de uyumlu olduğunun anlaşıldığı belirtilerek, 27/07/2020 tarihli bilirkişi raporunda uyuşmazlık konusu dönem için 928.499,35-TL ecrimisil bedeli belirlenmiş olduğu, bu miktar dikkate alınarak, uyuşmalık konusu dönem için belirlenen ecrimisil bedelinin 928.499,35-TL'lik kısmında hukuka aykırılık, bu miktarı aşan 149.302,42-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 149.302,42-TL'lik kısmının iptaline, 928.499,35-TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu ecrimisil bedelinin 2886 sayılı Kanun, Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkındaki Yönetmelik ve 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinde ecrimisil bedelinin tespit ve takdirine ilişkin getirilmiş olan esaslara uyularak, idarenin takdir yetkisi çerçevesinde hesaplandığı, usul ve hukuka uygun olduğu belirtilerek temyize konu İdare Dava Dairesi kararının aleyhlerine olan kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesinin 1. fıkrasında; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 1. fıkrasında.

"Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na (Ek-8) dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir." kuralına, aynı maddenin 2. fıkrasında ise: "Ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir." düzenlemesine yer verilmiştir.

20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 5. fıkrasında, emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan yerler için, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değerinin dikkate alınacağı.

10. fıkrasında, ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi hususların göz önünde bulundurulacağı, 12. fıkrasında da;

aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı; kuralı yer almıştır.

Dosyanın incelenmesinden; bakılan davanın, İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ..., ..., ... ve ... sayılı parsellerin önüne isabet eden Devletin Hüküm ve Tasarrufu altındaki taşınmazın 580m2'lik kısmının "İşyeri (kafe)" olarak kullanmak suretiyle fuzulen işgalinden bahisle 26/04/2014-25/04/2019 dönemi için 1.077.801,71-TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... tarih ve E... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır.

Ecrimisilin işgal nedeniyle kira bedeli kadar alınan bir tazminat olduğu, ecrimisil tutarının hesaplanmasında; taşınmazın, mevkii, kullanım şekli, altyapı, ulaşım kolaylığı, elde edilen gelir ve taşınmazın kullanıcısına katkısı gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararlarının dikkate alınması gerektiği açıktır.

Nitekim, İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesinde yer alan taşınmazlara ilişkin olarak açılan davalar incelendiğinde. "İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ...

Mahallesi, ... ve ... sayılı parsellerin önünde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki alanın 565 m²'lik kısmının üzerinde çay bahçesi (Cafe) yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 06/06/2014-10/12/2015 tarihleri arası dönem için tahakkuk ettirilen ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle açılan davada" ...

İdare Mahkemesinin E....sayılı dosyasında 2014 yılı ecrimisil metrekare değerinin 317-TL olarak tespit edildiği ve bu tespit doğrultusunda verilen kararın Danıştay İkinci Dairesinin 23/02/2023 tarih ve, E:2021/5446, K:2023/734 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği (Bu dosya, bakılmakta olan dosyada ilk derece Mahkemesinin kararında atıf yapılan dosyadır) ; yine "İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ...

Mahallesi, ... ada, ... sayılı parselde bulunan Hazineye ait taşınmazın 250 m2'lik kısmının restorant, kafe- tek katlı sundurma yapı ve bahçe olarak kullanmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 26/07/2014-14/08/2017 dönemi ile 15/08/2017- 28/12/2020 dönemi için tahakkuk ettirilen ecrimisil ihbarnamelerinin iptali için açılan davaların Danıştay Dördüncü Dairesinin 2024/191 ve 2024/438 esasına kayıtlı dosyalarında yapılan temyiz incelemelerinde, aynı taşınmazla ilgili önceki dönem kira sözleşmesindeki bedeller uyarlanmak suretiyle idare tarafından 2014 yılı için metrekare birim bedeli olarak 436,42-TL bedel takdir edildiği,

edilen bedelin de hukuka uygun bulunduğu görülmektedir.

Bu durumda, yukarıda yer verilen ve dava konusu taşınmazla aynı mahalde bulunan taşınmazlar üzerindeki işgaller nedeniyle hesaplanan ecrimisil bedelleri dikkate alındığında, dava konusu yere ilişkin temyize konu karara esas alınan bilirkişi raporunda 2014 yılı için metrekare birim bedeli olarak belirlenen 263,21-TL'nin düşük olduğu açıktır.

Bu itibarla, İdare Mahkemesince ek bilirkişi raporu istenilmek veya gerekirse yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle aradaki farkın neden kaynaklandığı ortaya konulmak suretiyle yeniden bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerektiğinden, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının dava konusu işlemin kısmen iptaline ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.