Danıştay 4. Daire E.2024/504 K.2025/1019

Dava konusu istem: İstanbul ili, Ataşehir ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde ''açık alan mermer granit deposu'' olarak faaliyet gösterilen işyeri için düzenlenen … tarih ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Başkanlık Olur işlemi ile bu işleme istinaden söz konusu işyerinin 29/12/2022 tarihinde mühürlenerek faaliyetten men edilmesine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirkete ait işyerinin bulunduğu taşınmazların toplamda 933,00 m² olarak tapuda tescilli olduğu, ancak söz konusu taşınmazlar üzerinde 900,00 m²'lik alan için davacı şirket adına işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği,

ruhsatsız olarak inşa edildiği belirtilen yapının ise davacı adına işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan alan içerisinde kalıp kalmadığı hususunda herhangi bir tespit yapılmadığı görüldüğünden, imara aykırılığın davacıya ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının sınırları içerisinde kalıp kalmadığı açıklığa kavuşturulmaksızın, söz konusu imara aykırılığın verilen süre içerisinde giderilmediği gerekçesiyle tesis edilen dava konusu ruhsat iptaline ilişkin işlemde ve bu işleme bağlı olarak işyerinin mühürlenerek faaliyet men edilmesine ilişkin tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davaya konu işyerinin bulunduğu yapı tamamen kaçak ve ruhsatsız olduğu, yürürlükteki imar mevzuata kapsamında da ruhsata bağlanmasının mümkün olmadığı, şikayet üzerinde mahallinde yapılan denetimde ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde 11/04/2022 tarihli yapı tatil zaptı ile ruhsatsız iki katlı yapı tespit edildiği, yapı malikleri hakkında İmar Kanunu'nun 32. ve 42. maddeleri uyarınca yıkım ve para cezasına ilişkin encümen kararlarının alındığı, daha sonra ilgililerin dilekçesine istinaden mahallinde yapılan incelemede yapı tatil zaptındaki aykırılıkların düzeltildiği görülerek tutanak altına alındığı,

ancak, bahse konu yerde daha sonra yapılan tetkikte ise, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde ruhsatsız yapı yapıldığı tespit edilerek anılan yapı hakkında 22/11/2022 tarihinde yapı tatil zaptı düzenlenerek yıkım ve para cezasına ilişkin kararlar alındığı, dava konusu işlemin usul ve mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 4. maddesinde; 3. maddede belirtilen mercilerin işyeri açma ve çalışma ruhsatı verirken yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları, hüküm altına alınmıştır.

10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında, " İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır: a) İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili olarak mevzuatta öngörülen tedbirlerin alınmış olması, b) 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamına giren gayrimenkullerin, tapu kütüğünde mesken olarak gösterilen bağımsız bölümlerinde sinema, tiyatro, kahvehane, gazino, pavyon, bar, kulüp, dans salonu ve benzeri eğlence ve toplantı yerleri;

fırın, lokanta, pastane, süthane gibi gıda ve beslenme yerleri; imalathane, boyahane, basımevi, dükkan, galeri ve çarşı gibi işyerlerinin açılması hususunda kat maliklerinin oy birliği ile karar alması, Tapuda iş yeri olarak görünen yerlerde, umuma açık istirahat ve eğlence yeri açılması durumunda yönetim planında aksine bir hüküm yoksa, kat maliklerinin oy çokluğu ile aldığı kararın bulunması, c) Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna;

ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması, şartına yer verilmiş, Aynı Yönetmelik'in İşyeri açılması başlıklı 6. maddesinde. "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz.

İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz.", 13. maddesinde; ''İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir.

Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanuni işlem yapılır. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır.

Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanuni işlem yapılır.'', 23. maddesinde. "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder.

Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır.

Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir.Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz. İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir.

Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır. Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir.

Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır." düzenlemelerine yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden. İstanbul ili, Ataşehir ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ...

Sokak, No:... adresindeki davacıya ait işletmeye, davalı idare tarafından ''açık alan mermer granit deposu'' faaliyet konulu, kullanım alanı: açık alan 900 m², işyerinin bulunduğu yer: ... pafta, ... ada, ... parsel, İşyeri sınıfı: 3. sınıf gayrisıhhi müesssese olarak ... tarih, ... no'lu işyeri açma ve çalışma ruhsatının verildiği, anılan ruhsata istinaden faaliyet gösteren davacı şirkete ait işyerinde davalı idare teknik elemanlarınca mahallinde yapılan denetimde, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde 41,04 m² toplam alanlı ruhsatsız yapı bulunduğu 11/04/2022 tarihli yapı tatil zaptı ile tespit edildiği,

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. ve 42. maddeleri uyarınca yıkım ve para cezasına ilişkin encümen kararlarının alındığı, ilgililer tarafından idareye yapılan müracaat üzerine, davalı idare teknik elemanlarınca anılan adreste, 11/04/2022 tarihli yapı tatil zaptı ile tespit edilen aykırılığın giderildiği görülerek buna ilişkin 02/06/2022 tarihli tutanağın düzenlendiği, işyerinin bulunduğu adreste daha sonra yapılan denetimde, bu kez ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde zemin kat ve 1. kat olmak üzere 42 m² toplam alanlı ruhsatsız yapı tespit edilerek 22/11/2022 tarihli yapı tatil zaptı düzenlendiği,

bu yapı tatil zaptı esas alınarak ... tarih ve ... sayılı Encümen kararıyla davacı şirket adına 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca toplam 19.448,30-TL imar para cezası uygulandığı, ... tarih ve ... sayılı Encümen kararıyla da aynı Kanun'un 32. maddesi uyarınca söz konusu ruhsatsız yapının yıkımına karar verildiği,

davalı idare Zabıta Müdürlüğü tarafından yapılan denetimde, davacı işyerine ait anılan yapı tatil zaptında belirtilen ruhsatsız yapı ile ilgili olarak aykırılığın Ruhsat Yönetmeliğinin 23. maddesi uyarınca 15 gün içerisinde giderilmesi gerektiği, aksi takdirde işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edileceği hususunun 05/12/2022 tarihli tutanakla imza karşılığı işyeri yetkilisine tebliğ edildiği, daha sonra yapılan kontrollerde yapı tatil tutanağında belirtilen aykırılıkların verilen süre içerisinde giderilmediğinin ve ruhsatsız yapının mevcut durumunu muhafaza ettiğinin tespit edilmesi üzerine,

davacı şirket adına düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ''Açık Alan Mermer Granit Deposu'' faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının Ataşehir Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işlemi ile iptal edildiği, bu işleme istinaden söz konusu işyerinin 29.12.2022 tarihinde mühürlenerek faaliyetten men edilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Uyuşmazlıkta, davalı idare tarafından davacıya verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının, faaliyet konusu "açık alan granit mermer deposu", kullanım alanı: 900 m², işyerinin bulunduğu yer: ... pafta, ... ada, ... parsel olarak olarak verildiği, anılan ruhsatta belirtilen taşınmazlar üzerinde herhangi yapı bulunduğuna ilişkin bilgi ve belge bulunmadığı, tapu kayıtlarının incelenmesinden ise, her üç parselin(... ) toplam alanı 933 m² olduğu görülmekle birlikte, taşınmazların cinsinin: "arsa" olarak tapuda tescilli olduğu, dolayısıyla, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan alan üzerinde tespit edilen iki katlı yapının, yapı ruhsatının bulunmadığı anlaşıldığından, imara aykırılık hususunun sabit olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

Bu durumda, davacıya ait işyerinde tespit edilen imara aykırılığın, davalı idare tarafından verilen sürede davacı tarafından giderilmemesi üzerine, yukarıda aktarılan mevzuatına uygun olarak tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık, aksi yöndeki Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.