Danıştay 4. Daire E.2024/537 K.2025/1020

Dava konusu istem: İstanbul ili, Ataşehir ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, ... ada, ... parsel, No:... adresinde bulunan iş yeri için davacı adına düzenlenen mermer atölyesi faaliyet konulu ... tarih ve Ruhsat No:... sayılı iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine dair Ataşehir Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; iş yerinin de bulunduğu taşınmazın 363,25 m² olarak tapuda tescilli olduğu, davacı adına aynı taşınmaz üzerinde 150 m²'lik alan için iş yeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, ruhsatsız olarak inşa edildiği belirtilen yapının ise davacı adına iş yeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan alan içerisinde kalıp kalmadığı hususunda herhangi bir tespit yapılmadığı,

buna göre imara aykırılığın davacıya ait iş yeri ruhsatının sınırları içerisinde kalıp kalmadığı açıklığa kavuşturulmaksızın söz konusu aykırılığın verilen süre içerisinde giderilmediğinden bahisle tesis edilen ruhsat iptaline ve bu işleme bağlı olarak iş yerinin mühürlenmesine ilişkin işlemlerde hukuka uyarlık görülmediği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İşyerine ait adreste ruhsatsız yapı bulunduğunun tespiti üzerine davalı idare tarafından 3194 sayılı Kanunun 32. ve 42. maddeleri uyarınca encümen kararları alındığı, imara aykırılığın sabit olduğu, davacı hakkında tesis edilen işlemlerin usul ve mevzuata uygun olarak tesis edilidiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 4. maddesinde; 3. maddede belirtilen mercilerin işyeri açma ve çalışma ruhsatı verirken yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları, hüküm altına alınmıştır.

10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında, " İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır: a) İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili olarak mevzuatta öngörülen tedbirlerin alınmış olması, b) 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamına giren gayrimenkullerin, tapu kütüğünde mesken olarak gösterilen bağımsız bölümlerinde sinema, tiyatro, kahvehane, gazino, pavyon, bar, kulüp, dans salonu ve benzeri eğlence ve toplantı yerleri;

fırın, lokanta, pastane, süthane gibi gıda ve beslenme yerleri; imalathane, boyahane, basımevi, dükkan, galeri ve çarşı gibi işyerlerinin açılması hususunda kat maliklerinin oy birliği ile karar alması, Tapuda iş yeri olarak görünen yerlerde, umuma açık istirahat ve eğlence yeri açılması durumunda yönetim planında aksine bir hüküm yoksa, kat maliklerinin oy çokluğu ile aldığı kararın bulunması, c) Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna;

ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması, şartına yer verilmiş, Aynı Yönetmelik'in İşyeri açılması başlıklı 6. maddesinde. "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz.

İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz.", 13. maddesinde; ''İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir.

Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanuni işlem yapılır. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır.

Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanuni işlem yapılır.'' 23. maddesinde. "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder.

Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır.

Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir.Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz. İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir.

Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır. Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir.

Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır." düzenlemelerine yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden. İstanbul ili, Ataşehir ilçesi, ... Mahallesi, ...

Sokak, ... ada, ... parsel, No:…/A adresinde bulunan iş yeri için davacı adına 150 m²'lik alan için mermer atölyesi faaliyet konulu ... tarih ve Ruhsat No:... sayılı iş yeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, söz konusu parselle ilgili olarak ... tarihinde düzenlenen ... sayılı yapı tatil tutanağı ile; parsel üzerinde ne zaman yapıldığı belli olmayan bodrum kat, zemin kat ve normal kattan oluşan ruhsatsız yapı tespit edildiği, anılan ruhsatsız yapı nedeniyle oluşan aykırılığın giderilmesi hususunda 30/11/2022 tarihinde tebliğ olunan işlemle davacıya on beş gün süre verildiği,

verilen süre içerisinde imar aykırılığın giderilmediğinden bahisle, bahse konu iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ve iş yerinin mühürlenmesine karar verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, davalı idare tarafından davacıya verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının, faaliyet konusu: mermer atölyesi, işyeri sınıfı: 3. sınıf gayrisıhhi müessese kullanım alanı:150,00 m², işyerinin bulunduğu yer: ... pafta, ... ada, ... parsel, işyeri adresi ... Mah. ...

Sokağı No:…/A olarak düzenlendiği, tapu kayıtlarının incelenmesinden ise, ... ada, ... parselin alanı 363,25 m² olduğu görülmekle birlikte, taşınmazın cinsinin: "arsa" olarak tapuda tescilli olduğu, dava dilekçesinde de, binanın 1998'den çok önce yapıldığı, binada 1 dükkan, 5 konut olmak üzere toplam 6 bağımsız bölüm bulunmakta olduğu, o tarihten bu yana ek inşai faaliyetin olmadığı, bina emlak vergilerinin belediyeye ödendiği, bodrum katındaki işyerine ait SGK kayıtlarının olduğu, kazanılmış haklarının söz konusu olduğu, üzerindeki binanın yeni yapı olmadığının belirtildiği,

ancak, yapıya ilişkin yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi vb. bilgi ve belgenin dosya kapsamında bulunmadığının görüldüğü, öte yandan, UYAP kayıtlarının incelenmesinden; ... Mah. ...

Sokağı No:… adresinde bulunan Bodrum Kat+N.Kat+N.Kat'tan oluşan yapının, ruhsatsız olduğundan bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca yıkımına ilişkin Ataşehir Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle davacının da içerisinde bulunduğu dava arkadaşları tarafından açılan davanın reddi yolunda verilen ... İdare Mahkemesi kararına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdare Dava Dairesinin ... tarih, E:..., K:... sayılı kararı ile reddedilerek anılan dava ret kararının kesinleştiği görülmekle, bodrum katında davacıya ait işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan (No:…/A) işyerinin de bulunduğu No:… kapı numaralı binanın tümüyle ruhsatsız olduğu anlaşıldığından, imara aykırılık hususunun sabit olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

Bu durumda, davacıya ait işyerinde tespit edilen imara aykırılığın, davalı idare tarafından verilen sürede davacı tarafından giderilmemesi üzerine, yukarıda aktarılan mevzuatına uygun olarak tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık, aksi yöndeki Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.