Danıştay 4. Daire E.2024/592 K.2025/1755

Dava konusu istem: Niğde Bor Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında, Niğde ili, Bor ilçesi, ... Köyü'nde yer alan davacıya ait ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacıya ait Niğde ili, Bor ilçesi, ...

Köyü ... parselde bulunan ve davacıya ait olduğu ifade edilen bazı ağaçların imar yolunun doğusunda, kısmen de imar yolu içinde kaldığı, bu nedenle anılan ağaçların teknik olarak korunmasının mümkün olmadığı, ... parsel sayılı taşınmazda davacıya ait yaklaşık 295 m² alanlı eski ahırın yaklaşık 7 m²’lik kısmının bulunduğu, davacıya ait eski ahır yapısının da korunacak şekilde imar alanı tahsis edilmesi mümkün iken, söz konusu ahır yapısı korunmadan imar alanı tahsis edildiği ve bu durumun da toplulaştırma mevzuatına aykırı olduğu anlaşıldığından,

dava konusu toplulaştırma işleminin ... parsel sayılı taşınmaz yönünden reddine, ... parsel sayılı taşınmaz yönünden ise iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 3083 sayılı Kanunun amaçları doğrultusunda, toprağın verimli şekilde işletilmesi, korunması, birim alandan azami ekonomik verimin alınması, tarım üretiminin sürekli olarak artırılması, tarım arazilerinin parçalanarak küçülmesinin önlenmesi amacıyla çalışmalar yürütüldüğü, toplulaştırma alanındaki tüm tercihlerin kabul edilebilmesinin mümkün olmadığı, bir kısım tercihlerin zorunlu olarak yerine getirilemediği, aksi halde toplulaştırmanın tamamlanmasının mümkün olmadığı, dava konusu toplulaştırma işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını,

tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini ... sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır.

Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlamasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması, umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi,

toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 - 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi,

toplulaştırma yapılan köyler arasında sınır düzeltmesinin 3083 sayılı Kanunun 14. maddesine göre ve değer eşitliği sağlanarak yapılması, değişiklik yapıldığında köy sınırlarının yol, kanal gibi sabit sınırlara dayandırılmasına çalışılması, ancak zorunlu hallerde parsel sınırının köy sınırı olarak değerlendirilmesi, işletmeyi oluşturan maliklere ait arazinin bir arada değerlendirilebilmesi, maliklerin istekleri halinde tek parselde payları oranında adlarına hisseli olarak tescil edilmesi, parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi,

arazi maliklerinden birden fazla ve komşu köylerde arazisi bulunanların arazilerinin ikamet ettikleri köyün sınırına yakın olacak şekilde planlanmaya çalışılması, blokların düzgün şekilli olmayan kısımlarına büyük parsellerin yerleştirilmeye çalışılması, düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması, verasete iştiraklerden aynı maliklere ait olan arazinin bir işletme olarak değerlendirilmesi, davalı arazinin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilmesi,

hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılabilmesi, Talimatın 9. maddesi kapsamında yer alan tesislerin bulunduğu parsellerin, planlamada öncelikle bulunduğu yerde bırakılmaya çalışılması hususlarına dikkat edilmesi gerektiği kurallarına yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, Niğde ili, Bor ilçesi, ... Köyü'nde yer alan davacıya ait ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı, ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ise ... parsel yönünden davanın reddine, ... parsel yönünden dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, davacı tarafından istinaf yoluna başvurulmadığından, ... parsel yönünden kararın kesinleştiği, ... parsel yönünden temyiz incelemesi yapılması gerektiği anlaşılmaktadır.

Davacıya ait Niğde ili, Bor ilçesi, ... Köyü'nde yer alan ... parsel sayılı taşınmaza karşılık toplulaştırma işlemi neticesinde ... ada ... parselin tahsis edildiği, davacının parsel sınırları içerisinde yer alan kuyu ve yarım kalmış ahır ve arazinin ıslah edilmiş kısmının elinden alındığı iddialarıyla görülmekte olan davanın açıldığı, dosyaya sunulan bilirkişi raporunda; ... parsel sayılı taşınmazda ağaç bulunmadığı, 295 m² büyüklüğündeki tamamlanmamış ahırın 7 m2'sinin ... parsel içerisinde bulunduğu, kalan kısmının komşu parsele tecavüzlü olduğu belirtilmiş, davacının parsel sınırları içerisinde kaldığını iddia ettiği kuyu hakkında ise herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır.

Buna göre, davacının arazisinde ruhsatlı bir yapı bulunmadığı gibi, mevcut çatısız ahırın 288 m² si komşu parsele tecavüzlü olarak inşa edilmiş, sadece 7 m² si davacının ... nolu kadastral parseline isabet etmektedir. Arazi toplulaştırmasının yasal olmayan ve taşkın durumda bulunan yapı ve tesisleri koruması hukuken mümkün değildir. Kaldı ki, teknik zorunluluk bulunan kimi durumlarda yasal sabit tesislerin dahi korunamaması mümkündür. Davacıya ait olmayan parsel üzerinde bulunan eski ahıra ilişkin ilgili parsel malikinin de hak iddiası olabileceği dikkate alındığında, davalı idare tarafından, mevcut tapu bilgilerine göre yapılan toplulaştırma işleminde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Diğer taraftan, davacının Niğde ili, Bor ilçesi, ... Köyü'nde yer alan ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde kuyusu olduğuna dair iddiasının karşılanmadığı, dosyaya sunulan bilirkişi raporunda parsel üzerinde kuyu olup olmadığına dair bir ifadenin yer almadığı anlaşıldığından, davacı tarafından ... parselde bulunduğu iddia edilen su kuyusu yönünden inceleme yapılmak suretiyle karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, idare mahkemesince ... parsele ilişkin olarak verilen iptal kararına karşı yapılan istinaf isteminin reddine yönelik İdare Dava Dairesi kararının belirtilen kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.