Danıştay 4. Daire E.2024/734 K.2024/1595

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Hakkari İli, Çukurca İlçesi ... Köyü sınırları içerisinde ... Yapı İnşaat Nakliyat Hafriyat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Şirketine verilmiş olan ... numaralı IV Grup maden sahası ile ilgili olarak Hakkari Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından verilen ... tarihli ve ... sayılı ''ÇED Gerekli Değildir'' kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda, dava konusu ÇED Gerekli Değildir kararının mahallinde 25.08.2020 tarihinde ilan edildiği, bu tarihten itibaren 30 gün içerisinde dava açılması gerekirken makul olmayacak şekilde ve çok sonra19.12.2022 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle, davanın süre aşımı yönünden reddi yolunda verilen kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 08/05/2023 tarih ve E:2023/3046,

K:2023/4476 sayılı kararı ile dava konusu kararın alındığı tarihten itibaren iki yılı aşkın bir süre geçtikten sonra davanın açıldığı dikkate alındığında -dava konusu işlemi öğrenme tarihinin iyiniyet kuralları çerçevesinde, olayın özelliği ve niteliği göz önünde tutulmak suretiyle yargı organınca belirlenmesi gereği sebebiyle- bu süre içerisinde dava konusu karara ilişkin projenin inşaat/yatırım çalışmalarına başlanılıp başlanılmadığı, başlanıldı ise ne zaman tamamlandığı veya tesisin faaliyete geçiş tarihine ilişkin hususlar ile kararın köyde ilan edildiğine dair belgeler araştırılarak,

gerekli araştırmalar yapıldıktan sonra davanın süresinde olup olmadığı belirlenerek karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulması üzerine, bozma kararına uyularak, ''... Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafından, Hakkari İli, Çukurca İlçesi ... Köyü sınırları içerisinde ...

Yapı İnşaat Nakliyat Hafriyat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Şirketine verilmiş olan ... numaralı IV Grup maden sahası ile ilgili olarak Hakkari Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından verilen... tarihli ve ... sayılı ÇED Gerekli Değildir kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı, Danıştay 6.Dairesi'nin 08.05.2023 tarihli ve E.2023/3046, K.2023/4476 sayılı kararına uyularak Mahkememizin 10.07.2023, 02.08.2023 ve 29.11.2023 tarihli ara kararları ile davalı idareden.

"Dava konusu kararın yöre halkına uygun araçlarla duyurulması ve duyurunun da bu köyde yapılması gerekmekte olup, konuyla ilgili bilgilendirmeye veya durumdan haberdar etmeye yönelik olarak Kayalık Köyü'nde muhtarlık binasında yahut köy odasında bulunan askı ilan yerlerinde duyuru ya da ilan yapılıp yapılmadığının sorulmasına, belirtilen yerlerde duyuru ya da ilan yapılmış ise, buna ilişkin ilişkin tutanakların, aslı ya da onaylı-okunaklı örneği Mahkememize gönderilerek, Kaymakamlık veya muhtarlık binasında ya da köy odasında ilan yahut yazılı duyuru yapılmamış ise, bu durumun açık ve net bir biçimde ifade edilmesinin istenilmesine,

dava konusu "ÇED Gerekli Değildir" kararına konu projenin inşasına başlanılıp başlanılmadığı ile inşasına başlanıldı ise hangi aşamada olduğunun sorulmasına," karar verildiği, yine 29.11.2023 tarihli ara karar kapsamında, davacı taraf vekilinden; "dava konusu Hakkari İli, Çukurca İlçesi, ... Köyü sınırları içerisinde ...

Yapı İnşaat Nakliyat Hafriyat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Şirketi'ne verilmiş olan ... numaralı IV Grup maden sahası ile ilgili olarak alınan ... tarihli ve ... sayılı "ÇED Gerekli Değildir kararı"ndan ne zaman ve ne şekilde haberdar olunduğu açık ve net bir biçimde izah edilerek, söz konusu kararın muhtarlık binasında ya da köy odasında yazılı duyuru yapılmak suretiyle ilan edilip edilmediği, ilan yapılmış ise ne zaman yapıldığı sorularak, Köy Muhtarlığında ilana ilişkin tutanaklar mevcut ise, dosyaya ibrazının istenilmesine," karar verildiği, cevaben dosyaya ibraz edilen bilgi ve belgelere göre;

dava konusu "ÇED gerekli değildir" kararının 24.08.2020 tarihinde Hakkari Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü internet sayfasında ve 25.08.2020 tarihinde ise Hakkari Valiliği İlan panosunda ilan edildiği, ilana ilişkin süreçte bölgenin 04.03.2020 tarihli ve 2249 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Hakkari genelinde, ... Köyü'nü de içine alacak şekilde 01.03.2020 gününden 31.12.2020 gününe kadar "Özel Güvenlik Bölgesi" ilan edildiğinden güvenlik nedeniyle ...

Köyü muhtarlık binasında ya da Köy odasında ilanın mümkün olmadığının davalı idarece belirtilmekle birlikte, idarece 16.08.2023 tarihinde gerçekleştirilen denetimde, ... ruhsat numaralı maden sahasında sondaj alanına ulaşılmak maksadıyla yol açıldığı, sahada inşaat/yatırım çalışmaları ile ilgili üretime yönelik hiç bir faaliyette bulunulmadığının tespit edildiği,

davacı tarafça, bahse konu alanda dava dışı Enka Yapı İnşaat Nakliyat Hafriyat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Şirketi tarafından usulsüz maden arama faaliyeti yapılarak mera ve tarım alanları ile ağaçların tahrip edildiği iddiasıyla, maden arama faaliyetinin ivedilikle durdurulması gerektiği yönünde 26.05.2022 tarihinde Hakkari Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'ne başvuruda bulunulduğu, bu başvuruya cevaben 09.08.2022 tarihli ve "ÇED şikayet" konulu yazı ile söz konusu şikayete ilişkin gerekli incelemelerin devam etmekte olduğu hususunun davacı vekiline bildirildiği görülmektedir.

Bu durumda.

Mahkememizin 29.11.2023 tarihli ara kararı kapsamında davacı taraf vekilince davaya konu ÇED gerekli değildir kararından ne zaman ve ne şekilde haberdar olunduğu hususuna açıklık getirilmediği ve konuyla ilgili bilgilendirmeye veya durumdan haberdar etmeye yönelik olarak Kayalık Köyü'nde muhtarlık binasında yahut köy odasında bulunan askı ilan yerlerinde duyuru ya da ilan yapılmadığı anlaşılmış ise de, proje alanının ilan süreçlerinde özel güvenlik bölgesi ilan edilmiş olması nedeniyle idare personelleri tarafından Köy'e ulaşılamamış ve Köy binasında ilan yapılamamış olmasının hukuken kabul edilebilir bir amilinin bulunduğu,

sondaj alanına ulaşılmak maksadıyla yol açıldığı ve bu suretle alanda faaliyete başlanılmış olduğu, davacı Köy Tüzel Kişiliği'nin 26.05.2022 tarihli dilekçesinde de proje sahasının ... Köyü'ne yakınlığının vurgulandığı, dolayısıyla, köy halkının hayatın olağan akışı gereği dava konusu işlemden haberdar olmamasının mümkün olmadığı, iyi niyet kuralları çerçevesinde projenin gerçekleştirileceği ...

Köyü halkının hayatın olağan akışı gereği projeyle ilgili başlamış olan ve devam eden süreçten, bu itibarla da dava konusu işlemden en geç 26.05.2022 tarihi itibariyle haberdar olduğunun kabul edilmesi gerektiğinden, dava açma süresi geçirildikten sonra 11/10/2022 tarihinde Mahkememizin 2022/2474 sayılı esasına kayden açılan davanın süresinde kabul edilmesine olanak bulunmadığı sonucuna varıldığından, davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmamaktadır.'' gerekçeleriyle davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

26.05.2022 tarihi itibarıyla haberdar olunduğunun kabul edilmesi gerektiğinden davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu, dava konusu karar usul ve yasaya göre ilan edilmediği gibi karardan etkilenecek olan halk bilgilendirilmediği, proje alanının köye yakın olmasının köylünün ÇED Gerekli Değildir kararından haberdar olduğu anlamına gelmeyeceği, davaya konu kararın iptal edilmesi gerektiği belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.