Danıştay 4. Daire E.2025/1098 K.2025/931

2- ... Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

3- ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

4- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı tarafından, kiracı olarak ikamet ettiği, "..." adresinde bulunan yapının, 06/02/2023 tarihinde ve sonrasında meydana gelen Kahramanmaraş ve Hatay merkezli depremlerde yıkılması neticesinde eşi ve çocuğunun ölümü nedeniyle uğranıldığı iddia edilen zararın tazmini amacıyla cenaze ve sair masrafları ile ev eşyalarının zarara uğraması, destekten yoksun kalma dahil maddi zararlarına karşılık olmak üzere şimdilik 5.000,00 TL maddi ve 5.000.000,00 TL manevi tazminatın 06/02/2023 tarihinden itibaren işletilecek en yüksek banka mevduatına uygulanan faiz ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ''...2577 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre idarî eylemlerden doğan zararların giderilmesi talebiyle idareye yapılacak başvuru üzerine, idarece başvurunun otuz gün içerisinde reddi ya da bu süre içerisinde cevap verilmeyerek zımnen reddi üzerine dava açma süresi içerisinde dava açılması gerekmektedir.

Uyuşmazlıkta, 15/01/2024 tarihinde yapılan başvurunun 14/02/2024 tarihinde zımnen reddedilmiş olduğu kabul edilmelidir. Böylece bu tarihten itibaren altmış günlük dava açma süresi içerisinde dava açılmış olması gerekmekle, 15/04/2024 tarihinin son dava açma tarihi olduğu açıktır. Ancak bakılan davanın bu süre geçtikten sonra ve 16/04/2024 tarihinde açıldığı görülmektedir.

Böylece davacı tarafından zararların tazmini istemiyle açılan davanın, dava açma süresi geçtikten sonra açılmış olması nedeniyle işin esasının incelenmesi olanaklı olmadığı sonucuna varılmıştır.'' gerekçeleriyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı ve davalı idare Antakya Belediye Başkanlığı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava açılış tarihinden önce 9 gün resmi tatil olduğu, müteakibinde yolda (Hatay - Ankara yolunda) mahsur kaldıkları için davanın ertesi gün açılabildiği, belgelerle birlikte mazeretlerinin sunulduğu halde bu hususların dikkate alınmadığı, Anayasa Mahkemesi'nin 18.04.2024 tarih ve E:2021/5135 başvuru numaralı kararında idari eylemin varlığının tek başına süre hesabında dikkate alınmaması, illiyet bağının eylemden sonra anlaşılması durumunda, dava açma süresinin/ön işlem tesis ettirme süresinin bu tarih dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiğinin ifade edildiği, aksi halin mahkemeye erişim hakkını ihlal edeceğinin vurgulandığı,

dava konusu eylemin illiyet bağı soruşturma dosyasındaki davalılarla ilgili kusur tespitleri ve tespit tarihleri ile birlikte değerlendirilmediği, kusurun ve zararın tam olarak tespitinin dava tarihinde mümkün olmayabileceği, kısıtlayıcı ve dar bir yorumla mülkiyet hakkı ve hak arama hürriyetinin sınırlandırılması kapsamında talepleri dikkate alındığında, süre ret kararının doğru olmadığı, zarar ve kusurun tespiti üzerine sürenin yeniden başlayacağı belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

1-Davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından; davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.. 2- Diğer davalı idareler tarafından; savunma verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile eksik inceleme sonucu verilen Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine yönelik temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Hatay ili, Antakya ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde bulunan yapının, 06/02/2023 tarihinde ve sonrasında meydana gelen Kahramanmaraş ve Hatay merkezli depremlerde yıkılması neticesinde eşi ve çocuğunun ölümü nedeniyle uğranıldığı iddia edilen zararın tazmini amacıyla cenaze ve sair masrafları ile ev eşyalarının zarara uğraması, destekten yoksun kalma dahil maddi zararlarına karşılık olmak üzere şimdilik 5.000,00 TL maddi ve 5.000.000,00 TL manevi tazminatın 06/02/2023 tarihinden itibaren işletilecek en yüksek banka mevduatına uygulanan faiz ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın 125. maddesinin 1. fıkrasında; idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra son fıkrasında; idarenin kendi eylem ve işlemlerden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin, idare mahkemelerinde altmış gün olduğu; bu sürenin, idarî uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı kurala bağlanmış.

8. maddesinde, sürelerin, tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı düzenlenmiş, "İptal ve tam yargı davaları" başlıklı 12. maddesinde, " İlgililer, haklarını ihlal eden bir idarî işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine,

bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması hâlinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler.

Bu halde de ilgililerin 11'inci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır.", "Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" başlıklı 13. maddesinde, "İdarî eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idarî dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir.

Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi hâlinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir." hükmüne yer verilmiş, 14. maddesinde; dava dilekçelerinin idari merci tecavüzü ve süre aşımı yönünden inceleneceği ve 15/1-b maddesinde ise; bu hususta Kanuna aykırılık görülmesi halinde dilekçelerin görevli idare merciine tevdi edileceği, süre aşımı yönünden davanın reddine karar verileceği düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, idarelere 15.01.2024 tarihinde başvurulduğu ve başvurulara cevap verilmediğinin belirtildiği, yine davalı idareler yapılan 08.01.2024 tarihli başvuru dilekçelerinin dosyaya ibraz edildiği, İdare Mahkemesi tarafından dava dilekçesindeki veriler dikkate alınarak, 15/01/2024 tarihinde yapılan başvurunun 14/02/2024 tarihinde zımnen reddedilmiş olduğunun kabul edilmesi gerektiği, bu tarihten itibaren altmış günlük dava açma süresi içerisinde davanın açılmış olması gerektiği, 15/04/2024 tarihinin son dava açma tarihi olduğu, davanın bu süre geçtikten sonra 16/04/2024 tarihinde açıldığı gerekçeleriyle, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Uyulmazlıkta; her ne kadar İdare Mahkemesi tarafından, davalı İdarelere yapılan başvuruların kayıt tarihlerine ilişkin araştırma yapılmaksızın, dava dilekçesindeki tarihler dikkate alınarak, davanın süresinde açılmadığı gerekçesiyle karar verilmişse de, yargılamanın hak arama hürriyeti, mahkeme erişim hakkı ve adil yargılama hakları temelinde hakkaniyete uygun ve hiçbir tereddüte mahal vermeyecek biçimde neticelendirilebilmesini temin bakımından, dava dilekçesinde belirtilen başvuruya ilişkin tarihlerin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 20. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, davalı idarelerden ayrı ayrı sorularak,

gelecek cevaplar incelendikten sonra, kayıt tarihlerine göre gerekirse dava açma süresi her davalı için ayrı ayrı değerlendirilmek suretiyle karar verilmesi gerekmektedir.

Bu durumda; yukarıda belirtilen açıklamalar çerçevesinde, davacı tarafından davalı İdarelere yapılan başvuruların hangi tarihlerde davalı İdarelerin kayıtlarına alındığı, bahsi geçen başvurulara cevap verilip verilmediği hususunun araştırılması ve gelecek cevaplar incelendikten sonra davanın süresinde açılıp açılmadığının belirlenmesi suretiyle karar verilmesi gerekirken, söz konusu araştırma yapılmadan, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalı olarak verilen Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Öte yandan; davacının adli yardım istemi yargılamanın önceki aşamalarında kabul edilmiş olmakla, bozmaya uyulması durumunda, yargılama giderlerinin de yeniden hüküm altına alınacağı tabiidir.

(X) KARŞI OY

Temyize konu edilen İdare Mahkemesi kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen bozma nedenleri bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.