Danıştay 4. Daire E.2025/1809 K.2025/2153

Dava konusu istem: ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesini de kapsayan alandaki taşınmazların terör olayları sonrasında zarar görmesi nedeniyle, alanın yeniden inşası için 6306 sayılı Kanun gereğince riskli alan ilan edilmesi üzerine, davacının maliki olduğu ... ada ... ada, ... ve ... parsellere karşılık davacıya fazladan verilen 240,2 m²'nin bedeli olan 1.822.641,72 TL'nin en geç 20/08/2004 tarihe kadar ödenmesi hususunda tesis edilen Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Kentsel Dönüşüm Başkanlığı Mardin Kentsel Dönüşüm Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu işlemin yersiz ödeme olarak nitelendirilen meblağın rızaen ödenmemesi halinde hükmen tahsil sürecinin başında yer alan bir hazırlayıcı işlem niteliğinde olması,

söz konusu borcun gerçekten olup olmadığı hususundan kaynaklanabilecek uyuşmazlığın adli yargı merciinde gündeme getirilerek değerlendirilebileceği, mahkeme ilâmları ile hüküm altına alındığı halde sorumluları ve/veya ilgilileri tarafından rızaen ödenmeyen kamu zararından doğan alacakların ancak 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre tahsil edileceği, dolayısıyla davalı idarenin kamu zararı olarak nitelendirilen meblağın tahsiline yönelik re’sen icra yetkisinin bulunmaması karşısında, dava konusu işlem kesin ve yürütülmesi gerekli bir işlem niteliği taşımadığından,

davanın esasının incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı gerekçesiyle, davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; dava konusu işlemin kesin ve yürütülebilir işlem niteliğinde olması nedeniyle, işin esasına girilerek karar verilmesi gerektiği iddia edilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... İli, ... İlçesi, ... Mahallesini de kapsayan alandaki taşınmazların terör olayları sonrasında zarar görmesi nedeniyle, alanın yeniden inşası için 6306 sayılı Kanun gereğince riskli alan ilan edilmesi üzerine, davacının maliki olduğu ... ada ... ada, ... ve ... parsellere karşılık davacıya fazladan verildiği anlaşılan 240,2 m²'nin bedeli olan 1.822.641,72 TL'nin en geç 20/08/2004 tarihe kadar ödenmesi hususunda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Kentsel Dönüşüm Başkanlığı Mardin Kentsel Dönüşüm Müdürlüğünce ... tarih ve ... sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine, bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun, "Kamu zararı" başlıklı 71. maddesinde; kamu zararı, kamu görevlilerinin, kast, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan, mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda, kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması şeklinde açıklanmış, kamu zararının belirlenmesinde, iş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması, mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması, transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması, iş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

idare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması, mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılmasının esas alınacağı, hükümlerine yer verilmiştir.

Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 1. maddesinde; bu Yönetmelik'in amacının, kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararlarının tahsiline ilişkin usul ve esasları belirlemek olduğu, 4. maddesinde; kamu zararının, kamu görevlilerinin, kast, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda, kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasından doğan zarar olduğu, 7. maddesinde;

kamu zararlarının, 6. maddede belirtilen hususlar göz önünde bulundurulmak suretiyle kontrol, denetim veya inceleme, Sayıştayca kesin hükme bağlama sonucunda tespit edileceği, 10. maddesinin 2. fıkrasında; kontrol, denetim veya inceleme sonucunda tespit edilen kamu zararından doğan alacakların, sorumlulara ve ilgililere tebliğ işlemlerine, 7/A maddesi gereğince yapılacak değerlendirme işlemlerinin tamamlanarak, değerlendirme formunun takibe yetkili birime ulaştırıldığı tarihten itibaren beş iş günü içerisinde başlanacağı, tebliğde;

borcun miktarı, sebebi, doğuş tarihi, faiz başlangıç tarihi, ödeme yeri belirtileceği ve sorumlulara ve/veya ilgililere ödeme, itiraz veya sulh teklifinde bulunmak üzere otuz gün süre verileceği, sorumluların ve/veya ilgililerin varsa itirazları 15 gün içinde sonuçlandırılacağı, bu süre içinde sonuçlandırılmayan başvuruların reddedilmiş sayılacağı, itirazın, merkezde üst yönetici, taşrada ise idarenin taşrada bulunan en üst yöneticisi tarafından, gerek görülmesi halinde harcama birimi ve/veya hukuk biriminin de görüşüne başvurularak sonuçlandırılacağı, 12. maddesinde ise;

kamu zararından doğan alacakların, sorumlulardan ve/veya ilgililerden, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte tahsil edileceği, tespit edilen kamu zararlarının rızaen ve sulh yolu ile ödenme, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre takas yapılmak ve 2004 sayılı Kanun hükümleri uygulanmak suretiyle tahsil edileceği, hüküm altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden, kamu görevlilerinin, kast, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan, mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda ortaya çıkan kamu zararının, sorumlularca ve/veya ilgililerce rızaen veya sulhen ödenmesi, bu yolla ödenmemesi halinde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre takas yapılmak veya 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümleri uygulanmak suretiyle tahsil edileceği anlaşıldığından, anılan kamu zararının en geç 20/08/2004 tarihine kadar ilgili banka şubesine yatırtırılarak tahsil edilmesi yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.

Bu durumda; dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerekirken, davanın incelenmeksizin reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının aynen onanması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyorum.