Danıştay 4. Daire E.2025/185 K.2025/406

Dava konusu istem: Adana ili, Yüreğir ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel (toplulaştırma sonrası ... ada, ... parsel) sayılı taşınmazın bulunduğu alanda yapılan ve ... tarihli, ... sayılı yevmiye numarasıyla tapuda tescil edilen arazi toplulaştırması işleminin anılan taşınmaz yönünden iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; davacının, dava konusu toplulaştırma işleminin tapuda tescil edilerek tamamlandığı tarihte uyuşmazlığa konu taşınmaza malik olmadığı, bu nedenle dava konusu işlemin kendisine tebliğ edilemeyeceği, davacının toplulaştırma sonucu oluşan ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın konumunu ve yüzölçümünü bilerek satın aldığı, dolayısıyla dava konusu toplulaştırma işlemini en geç toplulaştırma işlemi neticesinde oluşan ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın tapusunu alarak mülkiyetini kazandığı 04/10/2021 tarihinde öğrendiği,

davacının 04/10/2021 tarihinden itibaren genel dava açma süresi içerisinde en geç 03/12/2021 tarihine kadar dava açması gerekirken, bu süre geçtikten çok sonra 22/12/2022 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine imkan bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Uygulama Yönetmeliğinin 5. maddesinde, arazi toplulaştırması sonuçlarına karşı tescil tarihinden itibaren on yıl içerisinde dava açılabileceğinin açıkça düzenlendiği, bu kurala göre bakılan davada süre aşımı bulunmadığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Bakılan uyuşmazlıkta, dava konusu toplulaştırma işleminin ... tarih ve ... sayılı yevmiye numarasıyla tapuda tescil edildiği, böylece arazi toplulaştırmasına ilişkin işlemler tamamlanarak dava konusu işlemin kesinleştiği, davacının toplulaştırma sonucu oluşturulan ... ada, ... parsel (eski ... parsel) sayılı taşınmazı 04/10/2021 tarihinde satın aldığı, taşınmazın eski maliki tarafından dava açılmadığı, davacının ise söz konusu taşınmazın mevcut durumunu bilerek ve kabul ederek satın aldıktan sonra bakılan davayı açtığı görülmektedir.

Bu durumda, davacı tarafından taşınmazın mevcut durumu kabul edilerek satın alındığı, taşınmazın satın alınmasından sonra da herhangi bir değişiklik yapılmadığı dikkate alındığında, işlemin tesis edildiği tarihte dava açma ehliyeti bulunmayan davacının, taşınmazın satın alınmasından sonra da dava konusu arazi toplulaştırmasının iptalini istemekte, hukuken korunabilir kişisel ve meşru bir menfaati bulunmadığından davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerekir iken, süre aşımı nedeniyle davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, iptal davalarının idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı.

"Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasında, dilekçelerin görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet ve aynı Kanun'un 3 ve 5. maddelerine uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği.

"İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, davacının, iptali istenen işlem yönünden dava açma ehliyetinin bulunmadığı anlaşıldığında davanın reddine karar verileceği hükümlerine yer verilmiştir.

Yukarıda belirtilen mevzuatta düzenlenen menfaat ihlali kavramının yargı kararlarındaki uygulamasında kişisel, güncel ve meşru olması gerektiği kabul edilmekte olduğundan, idari işlemle bu şekilde menfaat ilgisi kurabilenler tarafından işleme karşı iptal davası açılabileceği tabiidir.

Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu ... parsele karşılık, dava konusu arazi toplulaştırması sonucunda ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın tahsis edildiği, toplulaştırma sonucu oluşturulan yeni parsellerin ... tarih ve ... sayılı yevmiye numarasıyla tapuda tescillerinin yapıldığı, bu şekilde arazi toplulaştırmasına ilişkin işlemler tamamlanarak dava konusu işlemin kesinleştiği, davacının toplulaştırma sonucu oluşturulan ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı 04/10/2021 tarihinde satın aldığı, taşınmazın eski maliki tarafından dava açılmadığı, söz konusu taşınmazın mevcut durumunu bilerek ve kabul ederek satın alan davacı tarafından bakılan davanın açıldığı görülmektedir.

Bu durumda, ... tarih ve ... sayılı yevmiye numarasıyla tapuda tescil edilerek kesinleşen dava konusu toplulaştırma işlemine karşı, uyuşmazlık konusu taşınmazın eski maliki tarafından dava açılmadığı, davacı tarafından ise taşınmazın mevcut durumu kabul edilerek satın alındığı, taşınmazın satın alınmasından sonra da herhangi bir değişiklik yapılmadığı dikkate alındığında, işlemin tesis edildiği tarihte dava açma ehliyeti bulunmayan davacının, taşınmazın satın alınmasından sonra da dava konusu arazi toplulaştırmasının iptalini istemekte, hukuken korunabilir kişisel ve meşru bir menfaati bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, süre aşımı nedeniyle davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararı neticesi itibarıyla usul ve hukuka uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen sebepler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY (X)

Dava, Adana ili, Yüreğir ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda yapılan ve ...tarih ve ... sayılı yevmiye numarasıyla tapuda tescil edilen arazi toplulaştırması işleminin anılan taşınmaz yönünden iptali istemiyle açılmıştır.

2577 sayılı Kanunun 49. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, temyiz incelemesi sonunda Danıştayın, kararı hukuka uygun bulursa onayacağı, kararın sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gösterilen gerekçeyi doğru bulmaz veya eksik bulursa, kararın gerekçesini değiştirerek onayabileceği, 2. fıkrasında, temyiz incelemesi sonunda Danıştayın, görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, hukuka aykırı karar verilmesi ve usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması, sebeplerinden dolayı incelenen kararı bozacağı.

50. maddesinin 3. fıkrasında, bölge idare mahkemesinin, Danıştayca verilen bozma kararına uymayarak kararında ısrar edebileceği belirtilmiş. 2575 sayılı Danıştay Kanununun 38. maddesinde ise, İdari Dava Daireleri Kurulunun idare mahkemelerinden verilen ısrar kararları ile idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararları temyizen inceleyeceği kurala bağlanmıştır.

Dosyanın incelenmesinden, davacının ehliyeti konusunda temyize konu kararda herhangi bir gerekçe ve açıklama bulunmadığı, İdare Dava Dairesince ehliyet hakkında bir hüküm kurulmadığı görülmüştür.

Uyuşmazlık konusu olayda, davacının bakılan davayı açma ehliyetinin bulunmaması nedeniyle davanın öncelikle ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerekir iken, İdare Mahkemesince süre aşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmiş, İdare Dava Dairesince davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin karar, içeriği ve hukuki sonuçları itibarıyla süre aşımı nedeniyle davanın reddine ilişkin karardan farklı olduğundan, temyize konu kararın gerekçesinin değiştirilerek onanması halinde, İdare Dava Dairesinin davacının ehliyetinin bulunduğu gerekçesiyle ilk kararında ısrar etme imkanı ortadan kalkacağından, yargılama yetkisi kapsamında, bozma kararına uyma veya ilk kararda ısrar etme hakkının kullanılabilmesi için temyize konu karar bozularak, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Dava Dairesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, İdare Mahkemesi tarafından verilen, süre aşımı nedeniyle davanın reddine ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki kararın bozulması gerektiği oyuyla, anılan kararın gerekçesi değiştirilerek onanmasına ilişkin Dairemiz kararına katılmıyorum.