Danıştay 4. Daire E.2025/2076 K.2025/4058

Dava konusu istem: 27/02/2010 tarih ve 27506 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2010/99 sayılı Bakanlar Kurulu kararı uyarınca, Kilis 1. Kısım Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında, Kilis ili, Merkez ilçesi, ... Köyünde bulunan ... ada ... parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda yapılan arazi toplulaştırmasının ilişkin işleminin anılan parsele ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; dosyadaki bilgi ve belgelerle taşınmaz mahalinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve hükme esas alınabilecek nitelikte görülen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, taşınmazlara derecelendirme kurulu tarafından puanlamanın yapılarak derecelendirme haritasının çizildiği ve yapılan blok planlaması ile dava konusu parselin asfalt yol ile bağlantısının korunduğu, yine arazi toplulaştırma projesinde ...

Mahallesinde kamu yatırım payı kesinti oranının (%3.4102) yasa ve yönetmelikte belirtilen oranın altında olduğu, somut toplulaştırma uygulamasında ise eski parselden kamu yatırım payı kesintisi yapıldıktan sonra geriye kalan alanın tamamına karşılık olarak eski parselin bulunduğu yerde müstakil olarak ... ada ... nolu parselin oluşturulduğu ve yeni oluşturulan parselin en/boy oranının teknik talimatnameye uygun olduğu,

nitekim, eski ... nolu dava konusu parselde 2010 yılı ortofoto haritası ile temmuz 2020 yılı google earth görüntüsünde herhangi bir sabit tesisin bulunmadığı gibi sonrasında oluşturulan sabit tesislerin kurumdan izin alınmaksızın yapıldığı açık olup, toplulaştırma uygulaması ile eski ... nolu parselin bulunduğu yerde miktar artışı sağlanarak yapılan küçük kaymalar ile oluşturulan yeni müstakil parselin tarımsal verimliliğinin de korunduğu anlaşıldığından, tesis edilen dava konusu işlemde dava konusu parsel yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Eski parselinin yerleşim alanı olarak ruhsatlı olduğu, içerisinde sondaj kuyusu, ekili ağaçlar ve daire şeklinde yapılmış ev bulunduğu, toplulaştırma işlemi sonucu ruhsatlı su kuyusu ve evin bir bölümünün başkasına ait parselde bırakıldığı, bu köy arazilerinde toplulaştırma işlemi yapmaya gerek olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını,

tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini ... sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır.

Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin, işlem tarihinde yürürlükte olan "Toplulaştırma" başlıklı 20. maddesinde, toplulaştırmanın, uygulama alanında ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalı ve hisseli arazinin birleştirilmesi ve bu amaçla kamulaştırma, az topraklı veya topraksız çiftçinin topraklandırılması, sahibine bırakılacak arazinin belirlenmesi, köy gelişme ve yeni köy yerleşme alanlarına yer ayrılması gibi arazi düzenlemesine dair diğer hususları kapsayacağı; "Talimat Hazırlanması" başlıklı 71. maddesinde, Genel Müdürlüğün bu Yönetmeliğin uygulamasını sağlamak, kolaylaştırmak, tamamlamak ya da açıklamak maksadıyla talimat çıkarmaya yetkili olduğu düzenlenmiştir.

Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın 3. maddesinde, "sabit tesis", ev, ahır, samanlık, ağıl, ambar, kuyu vb. yapılarla bağ, bahçe ve ağaçlık arazi olarak tanımlanmış, "Yeni Parsel Planlarının Hazırlanması" başlıklı 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlamasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması,

umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi, toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 - 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi,

toplulaştırma yapılan köyler arasında sınır düzeltmesinin 3083 sayılı Kanunun 14. maddesine göre ve değer eşitliği sağlanarak yapılması, değişiklik yapıldığında köy sınırlarının yol, kanal gibi sabit sınırlara dayandırılmasına çalışılması, ancak zorunlu hallerde parsel sınırının köy sınırı olarak değerlendirilmesi, işletmeyi oluşturan maliklere ait arazinin bir arada değerlendirilebilmesi, maliklerin istekleri halinde tek parselde payları oranında adlarına hisseli olarak tescil edilmesi, parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi,

arazi maliklerinden birden fazla ve komşu köylerde arazisi bulunanların arazilerinin ikamet ettikleri köyün sınırına yakın olacak şekilde planlanmaya çalışılması, blokların düzgün şekilli olmayan kısımlarına büyük parsellerin yerleştirilmeye çalışılması, düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması, verasete iştiraklerden aynı maliklere ait olan arazinin bir işletme olarak değerlendirilmesi, davalı arazinin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilmesi,

hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılabilmesi, Talimatın 9. maddesi kapsamında yer alan tesislerin bulunduğu parsellerin, planlamada öncelikle bulunduğu yerde bırakılmaya çalışılması hususlarına dikkat edilmesi gerektiği kurallarına yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; her ne kadar taşınmazlara derecelendirme kurulu tarafından puanlama yapılarak derecelendirme haritasının çizildiği ve yapılan blok planlaması ile dava konusu parselin asfalt yol ile bağlantısının korunduğu, yine arazi toplulaştırma projesinde ...

Mahallesinde kamu yatırım payı kesinti oranının (%3.4102) yasa ve yönetmelikte belirtilen oranın altında olduğu, somut toplulaştırma uygulamasında ise eski parselden kamu yatırım payı kesintisi yapıldıktan sonra geriye kalan alanın tamamına karşılık olarak eski parselin bulunduğu yerde müstakil olarak ... ada ... nolu parselin oluşturulduğu ve yeni oluşturulan parselin en/boy oranının teknik talimatnameye uygun olduğu anlaşılmakla birlikte, 2010 yılı ortofoto haritası ile temmuz 2020 yılı google earth görüntüsünde herhangi bir sabit tesis bulunmaması nedeniyle, davacının parselinde yer alan su kuyusunun,

toplulaştırma işlemi sonrasında yan parselde bırakıldığı, google earth görüntüsünde tespit edilemese bile dosyada bulunan bilgi ve belgelerle su kuyusunun varlığının sabit olduğu, davacı tarafından kullanıldığı, dolayısıyla da korunması gerektiği ortadadır.

Bu durumda, dava konusu parsel içinde sabit tesis olarak kabul edilen su kuyusunun arazi toplulaştırma projesi parselasyon planında korunması gerektiği, yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca parsel planlamasının sabit tesislerin eski maliklerine verilecek şekilde yapılması gerektiğinden, bu kurala uyulmaksızın tesis edilen topululaştırma işleminde hukuka ve mevzuata uyarlık görülmediği sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyoruz.