Danıştay 4. Daire E.2025/2157 K.2025/2938

Dava konusu istem: Burdur ili, Merkez, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde kain taşınmazın malikleri olan davacılar tarafından, söz konusu adreste faaliyet gösteren ''...'' unvanlı işletmenin Burdur Valiliğinin 15/04/2022 tarihli Olur'lu Burdur İl Emniyet Müdürlüğünün ... sayılı yazısına dayanılarak geçici süreyle faaliyetten men edilerek mühürlenmesine ilişkin Burdur Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı tutanağının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Danıştay bozma kararına uyularak Bölge İdare Mahkemesince verilen gönderme kararı üzerine ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; günlük kiralanan apart dairelerde kiralamaya ilişkin bilgilerin genel kolluk kuvvetlerinin terminallerine bağlanarak anlık olarak bildirilmesinin zorunlu olduğu;

davacılar tarafından, No:... adresinde bulunan ''...'' unvanlı işletmenin, apart olarak günlük ve haftalık olarak kiraya verildiğinin Burdur İl Emniyet Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı İdari Yaptırım Karar Tutanağı ile tespit edildiği ve bu tutanağın yargı yolu tüketilmek suretiyle kesinleştiği, işletmede yapılan denetimlerde 20/03/2022 ve 26/03/2022 tarihlerinde de davacılar tarafından 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun Ek 1. maddesindeki "Anlık veri göndermeme" fiilini tekrar işlediğinin tespit edildiği anlaşıldığından,

anılan madde uyarınca ruhsatının iptal edilerek işyerinin kapatılmasına karar verilmesine ilişkin Valilik işleminin uygulanmasına yönelik dava konusu iş yerinin faaliyetten men edilerek mühürlenmesine ilişkin davalı idare işleminde hukuka aykırılık görülmediği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacılar tarafından; eldeki davanın açılmasından sonra idarece mührün kaldırıldığı ve mahkemece konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı kararı verilerek yargılama giderlerinin davalı idareye yükletilmesine karar verilmesi gerektiği; davacı Uğur Gündüz'ün sadece malik olduğu ve ona husumet yöneltilemeyeceği nitekim, taşınmazları kiraya verenin Fahriye Gündüz olduğu ve kiralamaların aylık olarak yapıldığı, işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyize konu kararın gerekçesi değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2559 sayılı Polis Vazife ve Salâhiyet Kanunu’nun 7. maddesinde; ”Kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklaması için açılan otel, motel, pansiyon… ve benzeri yerler umuma açık istirahat ve eğlence yeri sayılır... Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatı bağlı olduğu kolluk kuvvetinin görüşü alındıktan sonra belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeler... tarafından verilir. ...İzin alınmadan açılan umuma açık istirahat ve eğlence yerleri kapatılır. ...Bu iş yerleri için düzenlenen iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarının bir örneği yetkili kolluk kuvvetine gönderilir. Bu iş yerleri genel güvenlik ve asayiş yönünden genel kolluk tarafından denetlenir...” hükmü yer almaktadır.

10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 4. maddesinde; umuma açık istirahat ve eğlence yerinin, kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklaması için açılan otel, motel, pansiyon, kamping ve benzeri konaklama yerleri; gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna ve benzeri içkili yerler; sinema, kahvehane ve kıraathaneler; ...elektronik oyun yerleri; internet salonları, lunaparklar, sirkler ve benzeri yerleri ifade edeceği.

32. maddesinde; "...Umuma açık istirahat ve eğlence yerinin açılması ve faaliyette bulunmasına belediye sınırları ve mücavir alan sınırları içinde belediye... tarafından izin verilir... umuma açık istirahat ve eğlence yeri ruhsatını vermeden önce kolluk kuvvetinin görüşünü alır.

Yetkili kolluk kuvveti, açılacak yerin genel güvenlik ve asayişin korunması açısından kolaylıkla kontrol edilebilecek bir yerde ve konumda olup olmadığını dikkate alarak, işyeri hakkındaki görüşünü mülki idare amiri vasıtasıyla yedi gün içinde bildirir...". "Kolluk denetimi" başlıklı 37. maddesinde, “Kolluk, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini genel güvenlik ve asayiş yönünden denetler.

Denetimler sırasında tespit edilen mevzuata aykırı hususlar, yetkili idarelere gereği yapılmak üzere bildirilir.”. 39. maddesinde, “2559 sayılı Kanunun 8 maddesinde sayılan hususların tespiti halinde belirtilen işyerleri otuz günü geçmemek üzere, mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından geçici süreyle faaliyetten men edilir...”.

"İşletme izninin iptali" başlıklı 42. maddesinde ise, "2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanununun 8. maddesinde belirtilen fiiller sebebiyle bir yıl içinde üç defa faaliyetten men edilen işyerlerinde, bu fiiller tekrar işlendiği takdirde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı mahallin en büyük mülkî idare amirinin bildirimi üzerine yetkili idareler tarafından beş işgünü içinde iptal edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

Yukarıda incelenen mevzuat uyarınca (Yönetmeliğin 32. maddesinin 9. fıkrasında) umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin "ruhsatsız" faaliyete geçmeleri halinde, yetkili idarelerin ilgili birimleri tarafından sebebi bir tutanakla belirlenmek ve mühürlenmek suretiyle re’sen kapatılacağı belirtilmiştir. Sözü edilen düzenlemeyle, ruhsatı bulunmayan, fiilen işyeri açarak faaliyette bulunulan yerler bakımından, ruhsatlı işyerleri bakımından getirilen hukuki statüden ve hukuki korumalardan yararlandırılmasının önüne geçilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden, Burdur ili, Merkez, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde kain taşınmazın malikleri olan davacılar tarafından, söz konusu adreste faaliyet gösteren ''...'' unvanlı işletmenin Burdur Valiliğinin ... tarihli Olur'lu, ... sayılı yazısına dayanılarak geçici süreyle faaliyetten men edilerek mühürlenmesine ilişkin Burdur Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı tutanağının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İdarece, davacılara ruhsat almaları için süre verildiği, süre sonunda yapılan denetimde ise, sadece 3 daireyi "mesken" olarak kiraladıkları ve diğer dairelerin boş olduğunun tespit edildiği, başka bir anlatımla ruhsatlarının bulunmadığı; buna karşın, Emniyet yetkililerince yapılan 16/09/2021, 20/03/2022 ve 26/03/2022 tarihli denetimlerde günlük bedel karşılığı apart olarak kiralandığının tespit edilerek bu hususa ilişkin internet ilanlarının da dosyaya eklendiği görülmüştür.

Bu durumda; bakılan davada söz konusu işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın, "apart" olarak faaliyette bulunduğu açık olup, mevzuatımız uyarınca işyerlerinin, ruhsatsız faaliyette bulunamayacağı açık olduğundan; işyerinin faaliyetten men edilerek mühürlenmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığından temyize konu kararda sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrasında "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir. İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir.

İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir." aynı Kanun'un maddesinin 5. fıkrasında, "Bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye gönderir.

Bölge idare mahkemesince bu fıkra uyarınca verilen kararları kesindir". kuralına yer verilmiştir.

Aynı Kanun'un 50. maddesinin 2. fıkrasında "Temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma kararı üzerine ilgili merci, dosyayı öncelikle inceler ve varsa gerekli tahkik işlemlerini tamamlayarak yeniden karar verir." kuralı yer almıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesini değiştiren 28/06/2014 tarih ve 29044 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanan 6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 19. maddesiyle yapılan değişiklikle, 2577 sayılı Kanunun 45. maddesinde "itiraz usulü" kaldırılarak, "istinaf" kanun yolu getirilmiştir. İstinaf kanun yolu, ilk derece mahkemelerinin kesinleşmemiş nihai kararlarının maddi ve hukukî yönlerden denetlenerek, hukuka aykırılıklarını ortadan kaldırmak amacıyla düzenlenmiştir.

Yukarıda yazılı mevzuatın değerlendirilmesinden, Bölge İdare Mahkemelerince, ilk derece mahkemelerinin ilk inceleme üzerine verdikleri kararlara karşı yapılan istinaf başvurularının haklı bulunması durumunda ya da davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hallerinde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilerek dosyanın ilgili mahkemesine gönderebileceği, belirtilenlerin dışındaki sebeplerle ilk derece mahkemesi kararının hukuka uygun bulunmadığı durumlarda istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilip, karardaki maddi veya hukuki eksiklikler giderilmek suretiyle işin esası hakkında yeniden bir karar vermesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konusu olayda da, ilk derece Mahkemesi tarafından ilk inceleme üzerine verilmiş bir karar olmadığından veya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış bir dava bulunmadığından, bölge idare mahkemesince dava konusu işlemin hukuka uygunluğu yönünden bir inceleme yapılarak karar verilmesi gerekirken, Mahkeme kararının kaldırılmasına, uyuşmazlığın esası hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi üzerine; davanın reddi yolundaki Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği oyuyla Daire kararına katılmıyorum.