Danıştay 4. Daire E.2025/3035 K.2025/4210

Dava konusu istem: İstanbul ili, Beykoz ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, ... Pafta, ... Ada, ... Parsel, No: ... adresinde yer alan taşınmazda yapılan denetimde, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca düzenlenen... tarih ve ... sayılı, ... nolu yapı tatil tutanağı ile tespit edilen aykırılıklar sebebiyle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 4. ve 42. maddesi uyarınca 53.982.350,80-TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarihli ...sayılı encümen kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosya kapsamında yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere, dava konusu yapının ruhsatsız ve iskansız olduğu,

söz konusu yapıda yapılan güçlendirme imalatları ve tadilatlar için dava konusu imar para cezasının tesis edildiği görülmekle birlikte, dava konusu imar para cezasından önce ... numaralı yapı tatil tutanağına dayanılarak zemin ve 1. katta gerçekleşen güçlendirme ve tadilatlar için imar para cezası verildiği ve aynı imalatlar için dava konusu işlem ile mükerrer para cezası verilmiş olduğu, ayrıca aykırılıklar zemin, 1 ve 2. katta olmasına ve 3. katta herhangi bir imalat olmamasına ve yapının statiğinin etkilemeyen tadilatlar olmasına karşın hatalı olarak tüm yapı alanı üzerinden hesaplama yapıldığı,

yapı sınıfı ve grubunun yanlış belirlendiğinin görüldüğü, bu durumda; güçlendirme imalatlarının yapı ruhsatı gerektirdiği anlaşıldığından, imar para cezası tesis edilmesi gerektiği açık olmakla birlikte, tüm yapı alanı üzerinden değil, sadece ilgili olduğu kısım yönünden ve maliyet bedeli dikkate alınarak 42/2-b bendi uyarınca hesaplama yapılması gerekmekte iken, alan üzerinden hesaplanan ve mükerrer cezalandırma yapılan ve temel para cezası yanlış hesaplanan dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Tüm yapının aykırı alan olarak tespit edildiği, ölçüm ve hesaplamaların usul ve mevzuata uygun olarak yapıldığı, mükerrer hesaplamanın söz konusu olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının, Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3194 sayılı İmar Kanununun 4. maddesinde; bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümlerinin uygulanacağı, 42. maddesinin 2. fıkrasında;

ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı düzenlenmiş; (a) bendinde.

Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için idari para cezası verileceği, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle artırılaracağı; (b) bendinde ise;

mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin % 20’si kadar idari para cezası verileceği,(c) bendinde ise artırım sebepleri sayılmış,

(ç) bendinde ise bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezasının yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği, bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği, söz konusu maddenin 6. fıkrasında;

yukarıdaki fıkralarda belirtilen fiil ve hallerin, yapının inşa edilmesi süreci içinde tekrarı halinde, idari para cezasının bir kat arttırılmak suretiyle uygulanacağı hükme bağlanmıştır.

26/03/2020 tarih ve 31080 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7226 sayılı Kanunun 39. maddesi ile 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesine eklenen (ç) bendinde ise, bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezasının yukarıdaki bentlere göre verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği, bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği hükmüne yer verilmiştir.

İmar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin, mevzuata aykırı yapının inşa süreci içerisinde tekrarı halinde para cezasının her bir tekrarda bir kat artırılarak uygulanacağı sabit olup, tekerrür hükmünün uygulanabilmesi için; yapılan ilk tespitten sonra para cezası verilmesi ve bu para cezasına konu aykırılığın tespitinden sonra, mevzuata aykırı yapının inşasına devam edildiğinin tekrar tespiti üzerine sadece ikinci tespite konu aykırılıklar üzerinden yeni fiile verilecek ceza miktarı belirlendikten sonra bu miktar üzerinden tekerrür hükmü uygulamak suretiyle para cezasının belirlenmesi, başka bir ifadeyle;

para cezasının sadece, ilk yapılan tespitten sonra inşasına devam edilen kısım üzerinden hesaplanması ve bu şekilde hesaplanan para cezasının bir kat artırılması suretiyle tekerrür hükmünün uygulanması gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden; bilirkişi raporunda yer alan tespitler ile dosyada mevcut bilgi ve belgelerle birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu binanın yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesinin bulunmadığı, güçlendirme imalatlarının yapının zemin kat, 1. kat ve 2. katlarında yapıldığı, bunlardan zemin kat ve 1. kattaki güçlendirme imalatlarına ilişkin tespitin ve cezalandırmanın 05/10/2021 tarih ve ... sayılı ... no'lu yapı tatil zaptına istinaden ... tarih,... sayılı encümen kararı ile yapıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, söz konusu binada yapılan güçlendirme tadilatının, tüm binayı etkilemesi nedeniyle tüm inşaat alanı üzerinden hesaplama yapılması mümkün olduğu gibi, esaslı tadilat niteliğinde olduğundan ruhsat gerektirdiği, yapı sınıfının ve grubunun bilirkişi raporu ile 3/B olarak tespit edildiği görüldüğünden, davacıya verilen para cezası belirlenirken, 3194 sayılı Kanun'un 42/2. maddesinin (a) bendi uyarınca yapının inşaat alanı üzerinden temel para cezası hesaplanması yerinde olmakla birlikte; davalı idarece, yapı sınıfı ve grubunun bilirkişi raporunun aksine hatalı olarak (4/B) belirlendiği,

ayrıca, daha önce ... tarih,... sayılı encümen kararı ile para cezası verilen 1. kat alanı (1.190 m²) tekrar hesaplamaya dahil edilerek tüm yapı alanı üzerinden yeniden para cezası hesaplaması yapıldığı ve 3194 sayılı Kanunun 42/6. maddesi uyarınca tekerrür hükümlerinin de hatalı uygulanmak suretiyle tüm bina alanı üzerinden mükerrer cezalandırmaya yol açacak şekilde davacıya para cezası verildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, dava konusu işlemde hukuka uyarlık, işlemin iptali yolunda verilen mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu İdare Dava Dairesi kararında ise, sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.