Danıştay 4. Daire E.2025/4609 K.2025/4903

Dava konusu istem: ... isimli geminin donatanı olan davacı şirket tarafından, söz konusu geminin Tuzla tersaneler bölgesinde bulunduğu esnada deniz kirliliğine sebebiyet verdiğinden bahisle 2872 sayılı Çevre Kanununun 8. maddesinin ihlal edildiğinin tespit edilmesiyle, aynı Kanunun 20/ı-4. maddesi uyarınca 599.245,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı (Tutanak No: ...) sayılı idari yaptırım kararının iptali ile söz konusu ceza 3/4 indirimli şekilde 449.433,75-TL olarak ödendiğinden bu bedelin yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi istenilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Danıştay bozma kararı üzerine İdare Dava Dairesince.

2872 sayılı Çevre Kanununda idari yaptırım kararı vermeye yetkili olarak belediye tüzel kişiliği içinde idari kurul, makam veya kamu görevlilerinin açıkça belirlenmemesi nedeniyle gerek anılan Kanunda gerekse bu Kanuna dayalı olarak yetki devrine ilişkin Genelgede yer alan "büyükşehir belediye başkanlıkları" ibaresi ile büyükşehir belediye başkanlığı tüzel kişiliğinin ifade edildiği sonucuna varıldığından,

anılan Kanunun 25. maddesi uyarınca denetim sonucu düzenlenecek tutanağın denetleme elemanlarının bağlı bulunduğu ve idarî yaptırım kararını vermeye yetkili merci olarak belediyeye intikal ettirildikten sonra belediye başkanının, bu tüzel kişiliğin en üst amiri olarak,

çevre para cezasını vereceğinin kabulü gerektiği belirtilerek davaya konu gemi tarafından kirli suyun denize deşarj edilmek suretiyle deniz kirliliğine sebebiyet verildiğinin çekilen video kaydına istinaden yapılan inceleme ile sabit olduğu ve durumun usulüne uygun düzenlenen tutanak ile ortaya konulduğu görüldüğünden, dava konusu idari para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İdari para cezalarının Kabahatler Kanunu kapsamında maddi ceza hukuku disiplinine dahil olduğu, aynı fiile ilişkin olarak kesilen ceza kesinleştikten sonra işbu dava hakkında da yeniden davanın reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu, aynı hadiseye ilişkin iki yaptırım kararına maruz kalınmış olduğu, hukuka aykırı kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Davacı şirket hakkında aynı fiil nedeniyle mükerrer cezalandırmanın söz konusu olduğu ve biri hakkında açılan davanın ret ile kesinleştiği gözetilmeksizin verilen kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava; ... isimli geminin donatanı olan davacı şirket tarafından, söz konusu geminin deniz kirliliğine sebebiyet verdiğinin tespit edilerek, 2872 sayılı Çevre Kanununun 20. maddesinin (ı)-4. bendi uyarınca 599.245,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı sayılı idari yaptırım kararının tesis edilmesi üzerine, anılan idari yaptırım kararının iptali ile idari para cezasının ödenen kısmının iadesi istemiyle açılmıştır.

İdare Mahkemesince; 5393 sayılı Belediye Kanunu uyarınca Kanunlarda belirtilen cezaları vermekle yetkili olan (Belediyenin Meclis dışındaki diğer karar organı olan) belediye Encümenine sevk edilerek işlem tesis edilmesi gerekirken, doğrudan (Belediyenin karar organı değil icra-yürütme organı olan) Büyükşehir Belediye Başkanı adına Genel Sekreter yardımcısı imzasıyla ile tesis edilen işlemde "yetki" ve "şekil" yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle verilen dava konusu işlemin iptaline ve davacı tarafından ödenen kısmın iadesine karar verilmiş ve bu karara yönelik istinaf istemi İdare Dava Dairesince reddedilmiştir.

Anılan kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay Dördüncü Dairesince verilen 26/12/2024 tarih ve E:2023/11598 ve K:2024/7985 sayılı kararı ile çevre para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından, işlemin diğer unsurları yönünden inceleme yapılarak karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemin yetki yönünden iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmadığına karar verilmekle birlikte; davacı şirket adına aynı fiil nedeniyle yeniden ceza kesildiği, ve bu cezaya karşı açılan davanın reddedilerek kesinleşmesi nedeniyle, bu hususun dikkate alınarak karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Her ne kadar, ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla "bozma kararına uyulmak suretiyle" karar verilmiş ise de; dosyanın incelenmesinden; uyuşmazlık konusu idari yaptırım kararının, yetki unsuru yönünden iptal edilmesi üzerine, davacı şirketin donatanı olduğu geminin sebep olduğu söz konusu eylem nedeniyle, İstanbul Büyükşehir Belediye Encümenince ... tarih ve ...-... sayılı karar ile 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20.maddesinin (ı) bendinin 4 numaralı alt bendi uyarınca ilgilisine 599.245,00-TL para cezası verilmesine ilişkin yeniden işlem tesis edildiği; bu işlemin iptali istemiyle açılan davanın ...

İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi, ... İdare Dava Dairesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği, istinaf başvurunun reddine dair kararın da. Dairemizin 26/12/2024 tarihli, E:2024/1388, K:2024/7982 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği görülmektedir.

İşbu dosyada verilen bozma kararında da; dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmamakla birlikte, yukarıda açıklanan yargısal süreç dikkate alındığında, aynı eylem nedeniyle davacıya mükerrer ceza verilmesi durumu ortaya çıktığından ilk ceza hakkında verilen ve kesinleşen yargı kararının dikkate alınması gerektiği vurgulanmış ise de; İdare Dava Dairesince, bozma kararındaki ikinci gerekçe incelenip değerlendirilmeden, dava konusu idari para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Dolayısıyla temyize konu kararda bu hususun incelenip değerlendirilmemesi nedeniyle davacı hakkında aynı eylem nedeniyle mükerrer ceza uygulanması sonucu doğmaktadır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.