Danıştay 4. Daire E.2025/90 K.2025/1176

Dava konusu istem: Tunceli İli, Çemişgezek İlçesi, ... üzerinde yapılması planlanan "... Regülatörü ve HES Kapasite Artışı" projesiyle ilgili ÇED süreci tamamlanmadığı halde, inşai faaliyetlere başlanıldığından bahisle, ilgili inşai faaliyetlerin durdurulması isteğiyle ... tarihinde Tunceli Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Ulusal Yargı Ağı Portalı (UYAP) kayıtlarına göre, davacının, davanın açıldığı tarih itibarıyla dava konusu projenin bulunduğu ilçede ikamet etmediği, bu alanlarda taşınmazının da bulunmadığı, ayrıca dava dilekçesinde herhangi bir öznel menfaat ihlali iddiasına da yer verilmediği görülmüş olup bu haliyle, davacının dava konusu işlem nedeniyle kişisel, güncel ve meşru bir menfaatinin ihlal edildiğinden söz edilemeyeceği ve bakılan davayı açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, Çevre Kanunu'nun 30. maddesinde çevreyi kirleten veya bozan bir faaliyetten zarar gören veya haberdar olan herkesin ilgili mercilere başvurarak faaliyetin durdurulmasını isteyebileceği düzenlendiğinden, vatandaş olarak dava açmanın hem hakkı hem ödevi olduğu, ayrıca mensubu olduğu alevilik inancı bakımından kutsal sayılan yaban keçisinin projeden olumsuz etkileneceği, bu nedenlerle dava açmakta güncel, meşru menfaatinin bulunduğu belirtilerek, davanın ehliyet yönünden reddi yolundaki İdare Mahkemesine karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının karşı oyda belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Dava, Tunceli İli, Çemişgezek İlçesi, ... üzerinde yapılması planlanan "... Regülatörü ve HES Kapasite Artışı" projesiyle ilgili ÇED süreci tamamlanmadığı halde, inşai faaliyetlere başlanıldığından bahisle, ilgili inşai faaliyetlerin durdurulması isteğiyle ... tarihinde Tunceli Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

2872 sayılı Çevre Kanunu'nun "Bilgi edinme ve başvuru hakkı" başlıklı 30. maddesinde; "Çevreyi kirleten veya bozan bir faaliyetten zarar gören veya haberdar olan herkes ilgili mercilere başvurarak faaliyetle ilgili gerekli önlemlerin alınmasını veya faaliyetin durdurulmasını isteyebilir." hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükmünden, çevrenin kirlenmesine veya bozulmasına sebep olan bir faaliyetten sadece zarar gören değil, haberdar olan herkesin ilgili mercilere başvurarak faaliyetle ilgili gerekli önlemlerin alınmasını veya faaliyetin durdurulmasını isteme hakkının bulunduğu anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta; projelerin çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkilerine karşı alınması taahhüt edilen önlemlerin yeterli bulunarak ÇED Olumlu veya ÇED Gerekli Değildir kararının verilmesi ve sonrasında yeterli bulunan taahhütlere uyulması durumunda çevrenin bozulmayacağından söz edilebileceğinin dikkate alındığında, söz konusu projenin ÇED süreci tamamlanmadan inşai faaliyetlere başlanıldığından haberdar olunduğu iddiasının, çevrenin bozulmasına sebep olan faaliyet kapsamında değerlendirilebileceği, dolayısıyla davacının "Çemişgezek Regülatörü ve HES Kapasite Artışı" projesiyle ilgili ÇED süreci tamamlanmadığı halde,

inşai faaliyetlere başlanıldığından haberdar olunduğundan bahisle, inşai faaliyetlerin durdurulması isteğiyle idareye yapılan başvurunun zımnen reddi üzerine, bu işlemin iptali istemiyle dava açmakta menfaatinin bulunduğu sonucuna varıldığından, davanın ehliyet yönünden reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.