Danıştay 5. Daire E.2019/1923 K.2024/10679

2- … Bakanlığı / ANKARA 3- … Müdürlüğü / …

İSTEMİN KONUSU

… Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin .. tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılan ve 679 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile tekrar açılan Urfanatik Gazetesinin sahibi davacı şirket tarafından, kapalı olduğu dönemde uğradıklarını iddia ettiği zararlara karşılık olarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 475.002,60-TL maddi tazminatın 29/10/2016 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin . tarih ve E:., K:… sayılı kararında; Kanun Hükmünde Kararnameler yürütme organının bir işlemi olmakla birlikte, fonksiyonel açıdan kanun niteliğini taşıyan hukuki düzenlemelerdir. Dolayısıyla idari işlemlere karşı açılan davaların çözümü ile görevli idari yargıda, kanun hükmünde kararname hükümü uyarınca kapatılan, yine kanun hükmünde kararname hükümü ile açılan gazetenin sahibi olan davacının yine bir kanun hükmünde kararname hükmü uyarınca tazminat isteminin incelenmesi hukuken olanaksızdır.

Uyuşmazlıkta davacının sahibi olduğu gazetenin, kanun niteliğini taşıyan hukuki bir düzenleme ile kapatılıp daha sonra açıldığı, tazminata hükmedilemeyeceğinin yine kanun niteliğini taşıyan hukuki bir düzenleme ile tesis edildiği, bu konuda idareye herhangi bir değerlendirme yapma ya da başka yönde işlem kurma olanağı tanınmadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla ortada idari davaya konu olabilecek bir idari işlemin varlığından söz edilmesine olanak bulunmamaktadır.

Bu durumda, tesis edilmiş idari davaya konu olabilecek bir idari işlem var olmadığından ve yine tazminata hükmedilemeyeceğine ilişkin yasal düzenleme bulunduğundan maddi zararı doğurduğu öne sürülen işlem nedeniyle 475.002,60-TL'nin tazmin edilmesine karar verilmesi istemiyle açılan davada; işin esasına girip değerlendirme yapılmasına olarak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi …. İdare Dava Dairesinin .. tarih ve E:., K:… sayılı kararında; kararın usul ve hukuka uygun olup kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından davacının istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Olayda, KHK ile yapılan gazete kapatma işleminin haksızlığının ve yanlışlığının sonradan tespit edilerek bir başka KHK ile bu yanlışlığı düzeltilmek suretiyle tekrar açıldığı, bu nedenle yasaya ve hukuka aykırı işlem tesis edildiğinin açık olduğu, OHAL KHK'sı ile işlem tesis edilse dahi Mahkemenin önüne gelen uyuşmazlıkta tarafların nitelendirmeleri ile bağlı olmadığı ve hukuki nitelendirmeyi kendisi yaparak hangi pozitif hukuk kuralların uygulanacağını saptamak zorunda olduğu, 675 ve 679 sayılı KHK'lar ile bireylerin hukukunu etkileme kabiliyeti olan icra edilebilir nitelikte işlemler tesis edildiği, bu nedenle İdare Mahkemesi tarafından verilen incelenmeksizin ret kararının hukuka aykırı olduğu ve bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra davacının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirketin sahibi olduğu Urfanatik Gazetesi, 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılmış, sonrasında 679 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile tekrar açılmıştır. Davacı şirket tarafından, kapalı olduğu dönemde uğradıklarını iddia ettiği zararlara karşılık olarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 475.002,60-TL maddi tazminatın 29/10/2016 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

7083 sayılı, Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun ile kanunlaşan 677 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin "Tazminat taleplerine ilişkin kısıtlama" başlığını taşıyan 6. maddesinde;

"(1) 20/07/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler çerçevesinde, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı nedeniyle kapatılan kurum ve kuruluşlar tarafından, kapatma dolayısıyla hiçbir surette tazminat talebinde bulunulamaz" hükümlerine yer verilmiş iken, Anayasa Mahkemesinin 13/10/2022 tarih ve E:2018/78, K:2022/114 sayılı kararıyla,

anılan maddenin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, temyize konu İdare Mahkemesi kararıyla, 7083 sayılı Kanun'un yukarıda metnine yer verilen "kapatma dolayısıyla hiçbir surette tazminat talebinde bulunulamaz" hükmüne dayanılarak tazminat istemleri hakkında işin esasına girilmeksizin davanın incelenmeksizin reddine karar verildiği görülmektedir.

Ancak, mahkeme kararının dayanağı düzenlemenin, Anayasa Mahkemesinin 13/10/2022 tarih ve E:2018/78, K:2022/114 sayılı kararı ile Anayasa'nın 13, 36, 40 ve 125. maddelerine aykırı olduğu sonucuna varılarak iptaline karar verilmesi nedeniyle ortaya çıkan yeni hukuki durum çerçevesinde uyuşmazlığın esası hakkında değerlendirme yapılması gerektiği açıktır.

Bu itibarla, davanın incelenmeksizin reddi yönünde verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.