Danıştay 5. Daire E.2019/6440 K.2023/18021

Dava konusu istem: Davacının, davalı idare bünyesinde uzman olarak görev yapmakta iken 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 4. maddesinin 1. fıkrası uyarınca kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulu kararının iptali ile bu karar nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacı hakkında Cumhuriyet Başsavcılıklarınca açılmış bir soruşturma, kovuşturma veya ceza davasına rastlanılmadığı, davacının terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu yönünde ... tarih ve ... sayılı Ankara Ticaret Odası Tahkikat Kurulu kararında yer alan tespitler doğrultusunda işlem tesis edildiği,

bahse konu tespitlerin (davacı hakkındaki ihbar veya paralel yapı tarafından müdür yapılmaya çalışıldığı) somut kanaate dayalı, güvenilir, teyit edilebilir nitelikte, ön yargıdan uzak ve hukuken denetlenebilen bilgiye dayalı bulunmadığı,

başkaca herhangi bir verinin ise dava dosyasına sunulamadığı hususları göz önünde bulundurulduğunda, davacının 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 4/1-g maddesi uyarınca terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirmesi yapılmak suretiyle kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı,

öte yandan hukuka aykırı bulunan dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının davacıya ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline, dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihi olan 02/12/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; dava konusu işlemin hizmet gereklerine, kamu yararına ve hukuka uygun olduğu, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği iddia edilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından; ... İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu, temyiz sebeplerinin gerçeğe ve hukuka aykırı olduğu, dava konusu kararda yer alan ve kendisine ait olduğu iddia edilen ifadelerin kendisine ait olmadığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY ve İLGİLİ MEVZUAT:

Türkiye'de 15 Temmuz 2016 gecesi, kendilerini “Yurtta Sulh Konseyi” olarak isimlendiren bir grup Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) mensubu tarafından, demokratik biçimde halk tarafından göreve getirilen Türkiye Büyük Millet Meclisini (TBMM), Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini ve Cumhurbaşkanı'nı devirmek ve anayasal düzeni ortadan kaldırmak amacıyla darbe teşebbüsünde bulunulmuş, bu teşebbüs Türk Milleti tarafından akamete uğratılmıştır.

Anayasa'nın olay tarihinde yürürlükte bulunan 118. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Milli Güvenlik Kurulu (MGK) tarafından 20/07/2016 tarihli toplantıda yapılan değerlendirmede, darbe teşebbüsünün TSK içindeki Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) mensupları tarafından başlatıldığı, bu örgütün kuruluş aşamasından itibaren etkisi altına aldığı eğitim kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, medya kuruluşları, ticari kuruluşlar ve kamu görevlileri aracılığıyla Milleti ve Devleti kontrol altında tutmayı amaçladığı belirtilmiştir.

MGK'nın anılan toplantısında "demokrasinin, hukuk devleti ilkesinin, vatandaşların hak ve özgürlüklerinin korunmasına yönelik tedbirlerin etkin bir şekilde uygulanabilmesi amacıyla" Hükûmete olağanüstü hâl ilan edilmesi tavsiyesinde bulunulması hususu kararlaştırılmıştır. Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu 20/07/2016 tarihinde, ülke genelinde 21/07/2016 Perşembe günü saat 01.00'den itibaren geçerli olmak üzere doksan gün süreyle olağanüstü hâl ilan edilmesine karar vermiştir. Anılan karar 21/07/2016 tarih ve 29777 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve aynı gün TBMM tarafından onaylanmıştır.

Anayasa'nın olay tarihinde yürürlükte bulunan 121. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Cumhurbaşkanı’nın başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu tarafından, 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 3. maddesinde yargı mensupları ile bu meslekten sayılanlardan; 4. maddesinde ise bunlar dışındaki tüm kamu personelinden (işçiler dâhil) “terör örgütlerine veya MGK’ca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara” üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilenlerin meslekten veya kamu görevinden çıkarılmalarına karar verileceği düzenlenmiştir.

Ankara Ticaret Odası bünyesinde uzman olarak görev yapan davacı, 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 4. maddesinin 1. fıkrası uyarınca ... tarih ve ... sayılı Ankara Ticaret Odası Yönetim Kurulu kararıyla kamu görevinden çıkarılmıştır.

Bunun üzerine, anılan kararın iptaline ve bu karar nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen davayı açmıştır.

Öte yandan, UYAP kayıtlarının incelenmesinden, davacı hakkında ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında "Silahlı Terör Örgütüne Yardım Etme" suçundan yargılamanın devam ettiği görülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

667 sayılı KHK'nın 4. maddesi uyarınca terör örgütlerine veya MGK'ca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kamu görevlilerinin, “meslekten veya kamu görevinden çıkarılmasına" ilişkin kararlar, adli suç veya disiplin suçu işlenmesi karşılığında uygulanan yaptırımlardan farklı olarak terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapıların kamu kurum ve kuruluşlarındaki varlığını ortadan kaldırmayı amaçlayan “olağanüstü tedbir" niteliğindedir.

AİHM, "demokratik bir devletin, memurlarından anayasal prensiplere sadakat göstermesini isteme hakkı bulunduğunu" belirtmektedir (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 52; Volkmer/Almanya (k.k.), B. No: 39799/98, 22/11/2001; Petersen/Almanya, B. No: 39793/98, 22/11/2001). AİHM'e göre "kamu çalışanlarının devlete sadık kalmaları genel yararı korumakla ve güvence altına almakla yükümlü devlet otoriteleri ile çalışmalarının doğasında bulunan bir şarttır." (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 57; Žičkus/Litvanya, B. No: 26652/02, 07/04/2009, § 28).

Terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapılara üyelik, mensubiyet, iltisak veya bunlarla irtibat, kamu görevlilerinin devlete sadakat yükümlülüğünü yitirildiğini ortaya koyan ve bahse konu olağanüstü tedbirin uygulanmasını gerektiren hâllerdir. Yukarıda yer verilen yapılara üyelik ve mensubiyet olmasa da bu yapılara iltisaklı veya bunlarla irtibatlı bulunulması hâli de anılan tedbirin uygulanabilmesi için yeterlidir.

Anayasa Mahkemesi 14/11/2019 tarih ve E:2018/89, K:2019/84 sayılı kararında iltisaklı kavramını ''kavuşan, bitişen, birleşen'', irtibatlı kavramını ise ''bağlantılı'' olarak tanımlamıştır. Bu kavramlar ile kişilerin cezai sorumluluğunu gerektiren örgüte üyelik ve mensubiyet kavramlarına nazaran terör örgütleri ile daha az yoğun ve atipik bir bağlantının vurgulandığı açıktır.

Bu kapsamda kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisaklarının ortaya konulabilmesi için, örgütün amaçlarının gerçekleştirilmesi ya da örgütten yarar sağlamak maksadıyla gerek örgütten gelen talimatlar doğrultusunda gerekse inisiyatif alarak bulundukları hal ve hareketler neticesinde örgüte veya kendilerine yarar sağladıkları ya da örgüt ile amaç birliği veya sosyal birliktelik görünümü içinde oldukları yönünde kanaat oluşması yeterli olacaktır.

FETÖ lideri tarafından talimatın verildiği 25/12/2013 tarihinden, Bank Asya'nın TMSF'ye devredildiği 29/05/2015 tarihine kadar, örgüt liderinin emri doğrultusunda mali olarak zor duruma düşen Banka'nın parasal yönden iyi durumda olduğunu göstermek amacıyla örgüt mensuplarınca, gerek birkısım malvarlıkları elden çıkarılarak, gerekse başka finans kuruluşlarından kredi çekilerek tasarruf ve kâr amacı gözetilmeksizin, kendileri, eşleri, reşit olmayan çocukları ve bazen de anne-babaları adına para yatırılmış, katılım hesapları açılmış, döviz ve altın alım-satımı gibi işlemler yapılmıştır.

Nitekim, Yargıtay ...Ceza Dairesinin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararı ile örgüt liderinin talimatı doğrultusunda Bank Asya'ya para yatırma fiilinin terör örgütünün amacına hizmet eden yardım suçu kapsamında değerlendirildiği, ayrıca anılan Banka'ya eş adına para yatırılmasının da aynı kapsamda olduğu karara bağlanmıştır. Öte yandan Anayasa Mahkemesi de, örgütün mali kaynağını oluşturan ve bu yolla gelir elde ettiği anlaşılan Banka'ya, örgüt liderinin ve yöneticilerinin çağrıları üzerine para yatırmanın somut olayın koşullarına göre silahlı terör örgütüne üye olma suçunun işlendiğine dair kuvvetli belirti olarak değerlendirilebileceğini kabul etmiştir (AYM, Metin Evecen, B. No: 2017/744, 04/04/2018, § 59).

UYAP kayıtlarının incelenmesinden, davacı hakkında "FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne yardım etme" suçundan ...

Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında ceza yargılamasının devam ettiği, davacı hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen ... tarih ve Soruşturma No:..., Esas No:..., İddianame No:... sayılı iddianamede, "Şüphelinin bank asya hesabının bulunduğu, 20/02/2014 ve 28/04/2014 tarihlerinde katılım hesapları açtırdığı, 2014 yılı Ocak ayında hesap bakiyesinin 10.823,82 TL, 2014 yılı Şubat ayında 13.273,94 TL, 2014 yılı Mart ayında 16.215,7 TL, 2014 yılı Temmuz ayında 23.553,22 TL olduğu, şüphelinin örgüt liderinin Bank Asya'ya para yatırın talimatı üzerine söz konusu işlemleri yaptığının değerlendirildiği,

'...örgüt liderinin talimatı doğrultusunda amaca hizmet eden faaliyetlerin yardım suçunu oluşturacağı...Bank Asya'ya para yatırmak, örgüt liderini öven şiir ve mektuplar bulundurmak, örgütle irtibatlı kurumlara üye olmak...' eylemlerinin örgüte yardım suçunu oluşturacağına dair Yargıtay ... Ceza Dairesinin ... tarih ... E, ...

K sayılı ilamının bulunduğu, tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde şüphelinin üzerine atılı suçu işlediği hususunda hakkında kamu davası açılması için şüphe oluşturacak yeterli delilin olduğu yapılan soruşturmadan anlaşılmakla, ..." tespitlerine yer verildiği görülmüştür.

... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin 15/02/2019 tarihli ara kararına cevaben gönderilen Müflis Asya Katılım Bankası A.Ş. İflas İdaresi'nin ...tarihli ve ... sayılı yazısı ekinde yer alan Bank Asya hesap bakiyesi gelişimi ve hesap hareketlerine ilişkin tablolar incelendiğinde; davacının Bank Asya'da 25/09/2007 tarihinde hesap açtırdığı, hesabında 2014 yılının Ocak ayında 10.823,82 TL, Şubat ayında 13.273,94 TL, Mart ayında 16.215,70 TL, Nisan ayında 17.835,54 TL, Mayıs ayında 18.149,96 TL, Haziran ayında 23.605,90 TL, Temmuz ayında 23.553,22 TL mevduat biriktiği, 20/02/2014 tarihinde 119,25 gr altın katılım hesabı ve 2.000,00 TL katılım hesabı, 28/04/2014 tarihinde 7.335,03 TL katılım hesabı açtığı anlaşılmıştır.

Bu durumda, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca davacı hakkında düzenlenen ... tarih ve Soruşturma No:..., Esas No:..., İddianame No:... sayılı iddianamedeki yukarıda yer verilen tespitler ile Müflis Asya Katılım Bankası A.Ş. İflas İdaresi'nin ... tarihli ve ... sayılı yazısı ekinde yer alan hesap bakiyesi gelişimi ve hesap hareketleri tablosundaki yukarıda yer verilen veriler birlikte değerlendirildiğinde, davacının FETÖ liderinin talimatı doğrultusunda Bank Asya'ya para yatırdığı ve katılım hesabı açtığı anlaşıldığından, FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisak ve irtibatının olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali ve davacının bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.