Danıştay 5. Daire E.2023/7247 K.2024/10838

Dava konusu istem: 677 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna yapılan başvurunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptaline ile bu işlem nedeni ile yoksun kaldığı özlük haklarının iadesine, parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacının PKK/KCK silahlı terör örgütü ile irtibat ve iltisakı olduğu yolunda değerlendirme bulunmakta ise de, davacı hakkında devam eden ceza soruşturması dışında anılan örgütle irtibatı ve iltisakına yeterli hukuken kabul edilebilir bilgi ve belge olmadığı, ceza soruşturmasının tek başına davacı aleyhine değerlendirilemeyeceği, kaldı ki davacının ceza yargılaması sonucunda mahkumiyet alması durumunda davalı idarenin her zaman işlem tesis edilebileceği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline, davacının özlük haklarının tanınması talebinin kabulüne ve parasal haklarının hak ediş tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davalı idare tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine ...

Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; davacının PKK/KCK terör örgütü adına faaliyetlerde bulunduğu gerekçesiyle 08/03/1995 tarihinde Diyarbakır ilinde yakalanarak gözaltına alındığı, 27/03/1995 tarihinde çıkarıldığı Diyarbakır 3 nolu Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) Yedek üyeliğince tutuksuz yargılanmak üzere serbest bırakıldığı, davacının söz konusu ceza yargılamasında Diyarbakır ... nolu DGM'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla beraatine karar verildiği.

UYAP'tan yapılan sorgulamada, Çınar Cumhuriyet Başsavcılığının ...sayılı dosyasında davacı hakkında "suç işlemek amacıyla örgüt kurma" suçunu işlediği iddiasıyla başlatılan soruşturmanın devam ettiği, Didim Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı talimat yazısına göre davacı hakkında Çınar Cumhuriyet Başsavcılığınca çıkartılan yakalama kararının belirtilen adreste ikamet etmemesi sebebiyle infaz edilemediğine yer verildiği, böylece davacının üzerine atılı suçtan aranan ve yakalanma kararı olan kişi olduğu.

Çınar Cumhuriyet Başsavcılığının... sayılı soruşturma dosyasının incelenmesinden, 31/10/2016 tarihinde tutuklanan ... Büyükşehir Belediye Başkanı G.K.'ın tutuklanması üzerine bölücü terör örgütü PKK/KCK'nın ...

Büyükşehir Belediyesi ve diğer il ve ilçe belediyelerince iş bırakma çağrısı üzerine Çınar Belediyesinde görevli çalışanlarca 01/11/2016 tarihinde iş bırakma eylemi düzenlendiği, davacının da gerek soruşturmada gerekse de iş bu dosyadaki savunmasında bu tarihte (01/11/2016) Diyarbakır Kayapınar İlçesindeki ikametinin olduğu sağlık kuruluşuna gittiği, doktorun kendisini muayene ettiği, ilaç yazdığı ancak rapor vermediği,

sağlık sorunu olduğundan bu nedenle işe gidemediği ileri sürülmüşse de söz konusu iddianın araştırılması amacıyla verilen ara kararda davacının bu tarihte Kayapınar İlçesinde sağlık kuruluşunda herhangi bir muayenesinin olmadığının ara karar cevaplarında belirtildiği,

böylece davacının terör örgütünün eylem yapılmasını istediği tarihte işe gidememe mazeretini haklı kılacak bir sebebin davacı tarafça ortaya konulamadığı gibi, 2016 yılından bu yana hakkında devam eden ve yakalama kararı infaz edilememesi sebebiyle sonuçlandırılamayan adli soruşturmasının olduğu görüldüğünden, davacının PKK/KCK silahlı terör örgütü ile irtibat ve iltisakının bulunduğu sonucuna varılmış olup, aynı sebebe dayalı olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Hakkında genel mevzuat hükümleri yerine OHAL KHK’si hükümleri uygulanarak ve savunma hakkı tanınmadan tesis edilen kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin işlemin hukuka aykırı olduğu, OHAL KHK'si kapsamında alınan tedbirlerin OHAL dönemi ile sınırlı olduğu, İdare Mahkemesi kararında, üzerine atılı isnatlara yönelik yapılan değerlendirmeye Bölge İdare Mahkemesince hukuka aykırı olarak itibar edilmediği, istihbarı bilgilerin delil niteliği taşımadığı, caza mahkemesince yapılan yargılamada verilen beraat kararı ile hakkında açık bulunan soruşturmanın aleyhine bir husus olarak değerlendirilmesinin hukuka aykırı olduğu, masumiyet karinesinin, suç ve cezaların kanuniliği ilkesinin ve Anayasa ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi hükümlerinin ihlal edildiği iddia edilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeyerek gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Çınar Belediye Başkanlığı bünyesinde mimar olarak görev yapan davacı, 22/11/2016 tarih ve 29896 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 677 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin eki listede isminin yer alması nedeniyle kamu görevinden çıkarılmış, kamu görevine iade edilmesi istemiyle yaptığı başvurusu Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun...tarih ve ... sayılı işlemiyle reddedilmiştir.

Bunun üzerine, anılan işlemin iptali ile bu işlem nedeni ile yoksun kaldığı özlük haklarının iadesine, parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

Diğer yandan; davacı hakkında "suç işleme amacıyla örgüt kurma" suçlamasıyla Çınar Cumhuriyet Başsavcılığının ...sayılı dosyasında yürütülen adli soruşturma sonucunda, "şüphelinin beyanlarında da belirtildiği gibi o dönem belediyede mimar olarak çalıştığı ve genelde belediye binasında değil sahada olduğu, protestonun yapıldığı gün sağlık mazereti sebebiyle çalışmaya gelemediğine ilişkin iddiasının doğruluğunun yazılan müzekkere cevabı ile teyit edildiği, şüphelinin olay tarihinde protesto amaçlı değil mazereti sebebiyle işinin başında olmadığı..." gerekçesiyle davacı hakkında suç kastı yokluğundan kamu adına ek kovuşturmaya yer olmadığına 30/03/2023 tarihinde karar verildiği ve anılan kararın kesinleştiği anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye'de 15 Temmuz 2016 gecesi, kendilerini “Yurtta Sulh Konseyi” olarak isimlendiren bir grup Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) mensubu tarafından, demokratik biçimde halk tarafından göreve getirilen Türkiye Büyük Millet Meclisini (TBMM), Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini ve Cumhurbaşkanı'nı devirmek ve anayasal düzeni ortadan kaldırmak amacıyla darbe teşebbüsünde bulunulmuş, bu teşebbüs Türk Milleti tarafından akamete uğratılmıştır.

Anayasa'nın olay tarihinde yürürlükte bulunan 118. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Milli Güvenlik Kurulu (MGK) tarafından 20/07/2016 tarihli toplantıda yapılan değerlendirmede, darbe teşebbüsünün TSK içindeki Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) mensupları tarafından başlatıldığı, bu örgütün kuruluş aşamasından itibaren etkisi altına aldığı eğitim kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, medya kuruluşları, ticari kuruluşlar ve kamu görevlileri aracılığıyla Milleti ve Devleti kontrol altında tutmayı amaçladığı belirtilmiştir.

MGK'nın anılan toplantısında "demokrasinin, hukuk devleti ilkesinin, vatandaşların hak ve özgürlüklerinin korunmasına yönelik tedbirlerin etkin bir şekilde uygulanabilmesi amacıyla" Hükûmete olağanüstü hâl ilan edilmesi tavsiyesinde bulunulması hususu kararlaştırılmıştır. Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu 20/07/2016 tarihinde, ülke genelinde 21/07/2016 Perşembe günü saat 01.00'den itibaren geçerli olmak üzere doksan gün süreyle olağanüstü hâl ilan edilmesine karar vermiştir. Anılan karar 21/07/2016 tarih ve 29777 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve aynı gün TBMM tarafından onaylanmıştır.

22/11/2016 tarih ve 29896 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 677 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (KHK) ''Kamu Personellerine İlişkin Tedbirler'' başlıklı 1. maddesinin 1. fıkrasında, ''Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olan; (...) ç) Ekli (4) sayılı listede yer alan kişiler kamu görevinden, başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın çıkarılmıştır. Bu kişilere ayrıca herhangi bir tebligat yapılmaz. Haklarında ayrıca özel kanun hükümlerine göre işlem tesis edilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bakılan uyuşmazlıkta; davacı hakkında Çınar Cumhuriyet Başsavcılığının ...sayılı dosyasında "suç işlemek amacıyla örgüt kurma" suçu kapsamında adli soruşturma yürütüldüğü ve bu kapsamda Didim Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı talimat yazısına göre, Çınar Cumhuriyet Başsavcılığınca ifadesi alınmak üzere çıkarılan yakalama kararının davacının belirtilen adreste ikamet etmemesi nedeniyle infaz edilemediğinin belirtildiği, davacının üzerine atılı suçtan aranan ve hakkında yakalama kararı olan kişi olduğu,

Bölge İdare Mahkemesince yapılan değerlendirmede anılan durumun davacının PKK/KCK silahlı terör örgütü ile irtibat ve iltisakı açısından hükme esas alındığı; oysa, söz konusu tutanağın (yakalama) tanziminden iki gün sonra davacının 12/01/2023 tarihinde Çınar Cumhuriyet Başsavcılığında sorgusunun yapıldığı ve sorgu tutanağı tanzim edildiği anlaşıldığından; davacının aranan ve üzerine atılı "suç işlemek amacıyla örgüt kurma" suçu kapsamında yakalama kararı olan kişi olduğundan bahisle PKK/KCK silahlı terör örgütü ile irtibat ve iltisaklı olduğu yolunda yapılan değerlendirmede hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Bölge İdare Mahkemesince verilen kararda hükme esas alınan bir diğer gerekçe ise; yukarıda aktarılan ceza soruşturmasına konu, 31/10/2016 tarihinde ... Belediye Başkanı olan G.K.'ın tutuklanması üzerine bölücü terör örgütü PKK/KCK'nın ...

Büyükşehir Belediyesi ve diğer il ve ilçe belediyelerine iş bırakma çağrısında bulunması üzerine Çınar Belediyesi çalışanlarınca 01/11/2016 tarihinde iş bırakma eylemi düzenlendiği, davacının da gerek soruşturmada gerekse de iş bu dosyadaki savunmasında anılan tarihte (01/11/2016) Diyarbakır Kayapınar İlçesindeki ikametinin olduğu sağlık kuruluşuna gittiği, doktorun kendisini muayene ettiği, ilaç yazdığı ancak rapor vermediği, sağlık sorunu olduğundan bu nedenle işe gidemediğinin ileri sürüldüğü.

Bölge İdare Mahkemesince verilen ara karar sonucu dosyaya sunulan bilgi ve belgelere göre davacının eylem yapıldığı tarihte Kayapınar İlçesinde sağlık kuruluşunda herhangi bir muayenesinin olmadığının görüldüğü, böylece davacının terör örgütünün eylem yapılmasını istediği tarihte işe gidememe mazeretini haklı kılacak bir sebebin davacı tarafından ortaya konulamadığı tespitine ilişkindir.

01/11/2016 tarihinde işe gitmemesine ilişkin davacı tarafından verilen beyana göre; bahsi geçen tarihte kendini iyi hissetmediği için işe gitmediği, ikametine en yakın sağlık ocağına muayene için başvurduğu, doktor tarafından yapılan muayenesinde reçete düzenlendiği ama istirahat raporu verilmediği, dönemin Çınar Belediye Başkanını telefonla aradığı ulaşamaması üzerine başka kimseye haber vermediği ve eylemin yapıldığı gün evinde istirahat ettiği ifade edilmiştir.

Bu beyanın araştırılması amacıyla Bölge İdare Mahkemesince verilen 04/01/2023 tarihli ara kararında, Kayapınar ...

Nolu Sağlık Ocağı(Aile Sağlık Merkezi)ndan; davacıya 01/11/2016 tarihini de kapsayacak şekilde sağlık raporu verilip verilmediğin açıklanarak, buna ilişkin bilgi ve belgelerin onaylı örneklerinin gönderilmesinin istendiği; ara kararına cevaben Diyarbakır Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünce dosyaya sunulan 13/02/2023 kayıt tarihli yazı ekinde yer alan belgelere göre, Kayapınar ...

Nolu Aile Sağlık Merkezince düzenlenen bir istirahat raporu bulunmadığı cevabının verildiği görülmekle birlikte, davacının 01/11/2016 tarihine ilişkin istirahat raporunun bulunduğu yolunda bir iddiası da bulunmamaktadır.

Ayrıca, ara kararı kapsamında davacının istirahat raporunun bulunup bulunulmadığı hususunun araştırılmasına rağmen, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında davacının söz konusu tarihte muayenesinin olmadığı yolunda yapılan tespitin doğru olmadığı anlaşılmaktadır.

Davacının 01/11/2016 tarihine ilişkin öne sürdüğü sağlık mazeretine yönelik durumunun tespitine ilişkin, Çınar Cumhuriyet Başsavcılığının... sayılı soruşturma dosyasında yapılan araştırmada, davacının 01/11/2016 tarihinde Kayapınar ... Nolu Aile Sağlık Merkezinde muayene olduğu ve "akut üst sonulum yolu enfeksiyonu" tanısı üzerine tanzim edilen reçetenin soruşturma dosyasında yer aldığı görüldüğünden; davacının, Büyükşehir Belediye Başkanının gözaltı kararını protesto amacıyla bölücü terör örgütü tarafından yapılan çağrı üzerine işe gitmediğini ortaya koyacak başkaca bir tespitin bulunmaması nedeniyle, açıklanan durumun davacının PKK/KCK silahlı terör örgütüyle irtibat ve iltisak noktasında aleyhine değerlendirilmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Öte yandan, davacı hakkında "PKK terör örgütü mensuplarına hal ve sıfatlarını bilerek yardım-yataklık etmek" suçu kapsamında Diyarbakır (Kapatıan) ... Nolu Devlet Güvenlik Mahkemesince yapılan yargılamada; sanığın (davacının) üzerine atılı suçu işlediğini gösterir, sonradan reddedip geri aldığı kolluk beyanı dışında mahkumiyetine yeterli delil elde edilemediği gerekçesiyle verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı (kesinleşmiş) beraat kararının irtibat ve iltisak noktasında, gerek içeriği, gerek sonucu itibarıyla davacı aleyhine değerlendirilebilecek nitelikte olmadığı anlaşılmaktadır.

Hakkında somut tespitlere dayanmayan kurum kanaati dışında PKK/KCK silahlı terör örgütü ile irtibatı ve iltisakına dair başkaca bir delil bulunmayan davacının, anılan terör örgütüyle irtibatı veya iltisakının hukuken itibar edilebilecek verilerle ortaya konulmadığı anlaşıldığından, OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonunun... tarih ve... sayılı dava konusu işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, dava konusu işlemin iptali ile davacının özlük haklarının tanınması talebinin kabulü ve parasal haklarının hak ediş tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılması ve davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

Dava dosyası içerisinde yer alan bilgi ve belgelere göre, 01/11/2016 tarihinde ...'ın tutuklanması üzerine PKK/KCK'nın Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi ve ilçe belediyelerinde iş bırakma çağrısı yapıldığı ve davacının eylemlere katıldığının tespit edildiği, anılan tarihte davacının iddia ettiği gibi sağlık ocağı kaydının bulunmadığı dosyadaki belgelerden anlaşılmakla, söz konusu tespitler davaının PKK/KCK silahlı terör örgütü ile irtibatı ve iltisakının ortaya konulması hususunda yeterli görüldüğünden, Bölge İdare Mahkemesince verilen kararın bozulmasını gerektirecek bir neden bulunmadığı görüşüyle, davacının temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanması gerektiği oyuyla çoğunluk kararına katılmıyorum.