Danıştay 5. Daire E.2023/9380 K.2024/4592

Dava konusu istem: Davalı idare bünyesinde görev yapmakta iken 692 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna yapılan başvurunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile kamu görevinden çıkarıldığı tarihten itibaren yoksun kaldığı özlük haklarının iadesine, parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacı hakkında.

PKK/KCK terör örgütüne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olduğu gerekçesiyle kapatılan Sarmaşık Yoksullukla Mücadele ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneğine 15/01/2014-17/10/2016 tarihleri arasında toplam 585,00-TL ödeme bilgisinin yer aldığı, Diyarbakır Valiliği'nin ... tarih ve ... sayılı İdari Kurul Kararında, davacının PKK/KCK bölücü terör örgütü ile bağlantısı-ilişkisi olduğu yönünde değerlendirmenin bulunduğu,

Diyarbakır Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısında, davacının PKK silahlı terör örgütünün propagandasını yapmaktan Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının ... numaralı soruşturmasında işlem gördüğü bilgisine yer verildiği,

davacıya ait personel bilgi dosyasında, davacının PKK/KCK terör örgütü adına kurye/işbirlikçilik faaliyetlerinde bulunduğunun değerlendirildiği tespitine yer verildiği belirtilmiş ve davacı hakkındaki yukarıda yer verilen tespit ve bilgilerin birlikte değerlendirilmesinden, davacının PKK/KCK silahlı terör örgütü ile en az irtibat ve iltisak düzeyinde bağı bulunduğu ve Anayasa'da yer alan sadakat yükümlülüğünü ihlal ettiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. Öte yandan dava konusu işlemin hukuka uygun bulunması sebebiyle davacının kamu görevinden çıkarıldığı tarihten tarihten hükmün uygulanması tarihine kadar geçen sürede tahakkuk edecek olan maaş ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi yönündeki istemi de reddedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu, kararın kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Maaşından "Sarmaşık Yoksullukla Mücadele ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği" adına yapılan kesintinin TÜM-BEL-SEN ile Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi ve Bağlı İdareleri arasında yapılan toplu iş sözleşmesinden kaynaklandığı, her ay maaşından yardım kesintisi yapılması yönünde herhangi bir talebinin bulunmadığı, soyut tespitlere dayanılarak ve masumiyet karinesi ihlal edilerek davanın reddine karar verildiği, somut delillere dayanmayan isnatlardan hareketle tesis edilen dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği iddia edilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanlığı bünyesinde görev yapan davacı, 692 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki listede ismine yer verilmek suretiyle kamu görevinden çıkarılmış, kamu görevine iade edilmesi istemiyle yaptığı başvurusu Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı işlemiyle reddedilmiştir.

Bunun üzerine, anılan işlemin iptali ile kamu görevinden çıkarıldığı tarihten itibaren yoksun kaldığı özlük haklarının iadesine ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

Diğer yandan, davacı hakkında yasa dışı silahlı terör örgütüne üyelik suçundan yürütülen adli soruşturma sonucunda, Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının Soruşturma No:..., Karar No:... sayılı dosyasında takipsizlik kararı verildiği görülmüştür.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye'de 15 Temmuz 2016 gecesi, kendilerini “Yurtta Sulh Konseyi” olarak isimlendiren bir grup Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) mensubu tarafından, demokratik biçimde halk tarafından göreve getirilen Türkiye Büyük Millet Meclisini (TBMM), Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini ve Cumhurbaşkanı'nı devirmek ve anayasal düzeni ortadan kaldırmak amacıyla darbe teşebbüsünde bulunulmuş, bu teşebbüs Türk Milleti tarafından akamete uğratılmıştır.

Anayasa'nın olay tarihinde yürürlükte bulunan 118. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Milli Güvenlik Kurulu (MGK) tarafından 20/07/2016 tarihli toplantıda yapılan değerlendirmede, darbe teşebbüsünün TSK içindeki Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) mensupları tarafından başlatıldığı, bu örgütün kuruluş aşamasından itibaren etkisi altına aldığı eğitim kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, medya kuruluşları, ticari kuruluşlar ve kamu görevlileri aracılığıyla Milleti ve Devleti kontrol altında tutmayı amaçladığı belirtilmiştir.

MGK'nın anılan toplantısında "demokrasinin, hukuk devleti ilkesinin, vatandaşların hak ve özgürlüklerinin korunmasına yönelik tedbirlerin etkin bir şekilde uygulanabilmesi amacıyla" Hükûmete olağanüstü hâl ilan edilmesi tavsiyesinde bulunulması hususu kararlaştırılmıştır.

Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu 20/07/2016 tarihinde, ülke genelinde 21/07/2016 Perşembe günü saat 01.00'den itibaren geçerli olmak üzere doksan gün süreyle olağanüstü hâl ilan edilmesine karar vermiştir. Anılan karar 21/07/2016 tarih ve 29777 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve aynı gün TBMM tarafından onaylanmıştır.

Olağanüstü hâl, daha sonrasında üçer aylık dönemler hâlinde Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu tarafından uzatılmış ve 18/07/2018 tarihinde sona ermiştir.

Anayasa'nın olay tarihinde yürürlükte bulunan 121. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Cumhurbaşkanı’nın başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu tarafından kararlaştırılan ve 14/07/2017 tarih ve 30124 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 692 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (KHK) ''Kamu personeline ilişkin tedbirler'' başlıklı 1. maddesinin 1. fıkrasında, ''Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği,

mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olan ve ekli (1) sayılı listede yer alan kişiler kamu görevinden başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın çıkarılmıştır. Bu kişilere ayrıca herhangi bir tebligat yapılmaz. Haklarında ayrıca özel kanun hükümlerine göre işlem tesis edilir." hükmüne yer verilmiştir.

Anılan KHK, 08/03/2018 tarih ve 30354 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7089 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun ile kanunlaşmış olup, anılan Kanun'un 1. maddesinin 1. fıkrasındaki “…üyeliği, mensubiyeti veya…” ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin 30/11/2022 tarih ve E:2018/83, K:2022/144 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

692 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca terör örgütlerine veya MGK'ca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kamu görevlilerinin, “meslekten veya kamu görevinden çıkarılmasına" ilişkin kararlar, adli suç veya disiplin suçu işlenmesi karşılığında uygulanan yaptırımlardan farklı olarak terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapıların kamu kurum ve kuruluşlarındaki varlığını ortadan kaldırmayı amaçlayan “olağanüstü tedbir" niteliğindedir.

AİHM "demokratik bir devletin, memurlarından anayasal prensiplere sadakat göstermesini isteme hakkı bulunduğunu" belirtmektedir (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 52; Volkmer/Almanya (k.k.), B. No: 39799/98, 22/11/2001; Petersen/Almanya, B. No: 39793/98, 22/11/2001). AİHM'e göre "kamu çalışanlarının devlete sadık kalmaları genel yararı korumakla ve güvence altına almakla yükümlü devlet otoriteleri ile çalışmalarının doğasında bulunan bir şarttır." (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 57; Žičkus/Litvanya, B. No: 26652/02, 07/04/2009, § 28).

Terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapılara üyelik, mensubiyet, iltisak veya bunlarla irtibat, kamu görevlilerinin devlete sadakat yükümlülüğünün yitirildiğini ortaya koyan ve bahse konu olağanüstü tedbirin uygulanmasını gerektiren hâllerdir. Yukarıda yer verilen yapılara üyelik ve mensubiyet olmasa da bu yapılara iltisaklı veya bunlarla irtibatlı bulunulması hâli de anılan tedbirin uygulanabilmesi için yeterlidir.

Anayasa Mahkemesi 14/11/2019 tarih ve E:2018/89, K:2019/84 sayılı kararında iltisaklı kavramını ''kavuşan, bitişen, birleşen'', irtibatlı kavramını ise ''bağlantılı'' olarak tanımlamıştır. Bu kavramlar ile kişilerin cezai sorumluluğunu gerektiren örgüte üyelik ve mensubiyet kavramlarına nazaran terör örgütleri ile daha az yoğun ve atipik bir bağlantının vurgulandığı açıktır.

Bu kapsamda kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisaklarının ortaya konulabilmesi için, örgütün amaçlarının gerçekleştirilmesi ya da örgütten yarar sağlamak maksadıyla gerek örgütten gelen talimatlar doğrultusunda gerekse inisiyatif alarak bulundukları hal ve hareketler neticesinde örgüte veya kendilerine yarar sağladıkları ya da örgüt ile amaç birliği veya sosyal birliktelik görünümü içinde oldukları yönünde kanaat oluşması yeterli olacaktır.

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararıyla hukuka uygun bulunan İdare Mahkemesi kararında; davacı hakkında.

PKK/KCK terör örgütüne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olduğu gerekçesiyle kapatılan Sarmaşık Yoksullukla Mücadele ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneğine 15/01/2014-17/10/2016 tarihleri arasında toplam 585,00-TL ödeme bilgisinin yer aldığı, Diyarbakır Valiliği'nin ... tarih ve ... sayılı İdari Kurul Kararında, davacının PKK/KCK bölücü terör örgütü ile bağlantısı-ilişkisi olduğu yönünde değerlendirmenin bulunduğu,

Diyarbakır Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısında, davacının PKK silahlı terör örgütünün propagandasını yapmaktan Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının ... numaralı soruşturmasında işlem gördüğü bilgisine yer verildiği, davacıya ait personel bilgi dosyasında, davacının PKK/KCK terör örgütü adına kurye/işbirlikçilik faaliyetlerinde bulunduğunun değerlendirildiği tespitine yer verildiği belirtilmiş ve anılan hususlar birlikte değerlendirildiğinde davacının PKK/KCK terör örgütü ile irtibat ve iltisakı bulunduğu sonucuna varılmıştır.

Davacının, yukarıda anılan Sarmaşık Yoksullukla Mücadele ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneğine 15/01/2014-17/10/2016 tarihleri arasında toplam 585,00-TL ödeme bilgisinin bulunduğu hususu ile ilgili olarak, temyizen incelenen dosya içerisinde mevcut dilekçelerinde maaşından yapılan kesintinin TÜM-BEL-SEN ile Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi ve bağlı idareleri arasında yapılan Toplu İş Sözleşmesinden kaynaklandığını, her ne kadar Sözleşmenin 29. maddesinde "çalışanın yazılı talebinden" bahsedilmekteyse de her ay maaşından yardım kesintisi yapılması yönünde bir talepte bulunmadığını, Toplu İş Sözleşmesinin bu hükmüne karşı çıkma kudretine sahip olmadığını beyan ettiği görülmüştür.

Öte yandan, İdare Mahkemesince dava konusu işlemin ve davacının PKK/KCK terör örgütüyle irtibat ve iltisakına yönelik değerlendirmenin dayanaklarının davalı Diyarbakır Belediye Başkanlığı'na sorulduğu; ayrıca Diyarbakır Valiliği, İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü, Emniyet Genel Müdürlüğü Terörle Mücadele Daire Başkanlığı, Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğü ve Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı'ndan da ara kararıyla davacının anılan örgütle irtibat ve iltisakını gösterecek bilgi ve belgelerin istendiği.

Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğü'nce verilen 30/12/2020 tarihli cevapta, davacı hakkında Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının Soruşturma No:..., Karar No:... sayılı kararıyla PKK terör örgütüne yardım ve yataklık etmek suçundan takipsizlik kararı verildiğinin belirtildiği,

anılan ara kararına diğer kurumlarca verilen cevaplarda ise davacının PKK terör örgütünün propagandasını yapma suçundan Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının Soruşturma No:... sayılı dosyasında işlem gördüğünün, Polnet-Komnet sistem araştırmalarında davacı hakkında PKK/KCK terör örgütüyle irtibatlı olduğu yönünde kurum içi ihbar, şikayet, tanık ifadesi veya kurum kanaati bulunup bulunmadığı hususuna ilişkin herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanılmadığının bildirildiği,

Dernekler Bilgi Sisteminden yapılan sorgulama sonucunda terör örgütleriyle irtibat ve iltisakı nedeniyle kapatılan dernek üyeliğinin bulunmadığının, Sendikalar Bilgi Sistemi veritabanında yapılan sorgulamada ise herhangi bir kayda rastlanılmadığının belirtildiği görülmüştür.

Bu durumda, yukarıda yer verilen tespitler ile davacının beyanları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının maaşından Sarmaşık Yoksullukla Mücadele ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği adına yapılan kesintinin örgütsel amaçlı olduğuna dair herhangi bir verinin bulunmadığı, davacı hakkında yürütülen ceza soruşturması sonucunda PKK terör örgütüne yardım ve yataklık etmek suçundan takipsizlik kararı verildiği,

İdare Mahkemesince yapılan ara kararlarına verilen cevaplardan davacının PKK/KCK terör örgütü ile irtibatı ve iltisakı olduğu yönünde herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı anlaşıldığından somut tespitlere dayanmayan İdari Kurul Kararı ve kurum değerlendirmesi dışında PKK/KCK terör örgütü ile irtibatı ve iltisakına dair başkaca bir delil bulunmayan davacının PKK/KCK terör örgütü ile irtibatlı ve iltisaklı olduğundan bahisle kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.