Danıştay 5. Daire E.2024/20699 K.2024/22862

2- ... Bakanlığı - ANKARA VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı tarafından, hissedarı olduğu... Sağlık Hiz. A.Ş. bünyesinde faaliyet gösteren ...Hastanesinin 667 sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılması yönünde tesis edilen işleme karşı yapılan başvurunun reddine ilişkin Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu işlemin 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılan ... Sağlık Hizmetleri A.Ş.'ye bağlı ...

Hastanesini ilgilendirdiği; başka bir ifadeyle dava konusu edilen işlemin anılan şirkete bağlı hastaneye ilişkin olduğu ancak bakılan davanın, hakkında işlem tesis edilen şirkete bağlı hastane adına (hastaneyi temsilen) değil, doğrudan davacının kendi adına yer verilmek suretiyle açıldığı anlaşılmakla bu haliyle dilekçenin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uyarlık taşımadığı sonucuna varılarak Mahkemelerinin ... tarihli E:...,

K:... sayılı kararı ile kapatılan hastane adına dava açılmak isteniyor ise davacı olarak kapatılan hastane gösterilmek suretiyle ve hastaneyi temsilen dava açıldığı belirtilerek hastanenin kapatıldığı tarihte temsile yetkili kişi veya kişileri gösteren imza sirküleri ile iş bu dilekçe ret kararından da bahsedilerek, ...

İdare Mahkemesine hitaplı olarak yeniden düzenlenecek dilekçe ile dava açılması gerektiği bildirilmesine rağmen vekil aracılığıyla ... tarafından kendi adına dava açıldığının anlaşıldığı, dava konusu işlemin kapatılan şirket adına tesis edilen bir işlem olduğu, davacı tarafından da şirket adına, şirketi temsilen değil, kişisel olarak dava açıldığı görüldüğünden, şirket hakkında tesis edilen işleme karşı davacının dava ehliyetinin olmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve kararın kaldırılmasını gerektirecek bir neden bulunmadığı belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

...Sağlık Hiz. Anonim Şirketinin kapatıldığı tarihe kadar şirketin %6,5 hissesine sahip ortağı olduğu, anılan şirketin en son yapılan yönetim kurulu toplantısında yönetim kurulu başkanı olarak görev aldığı, dava açma ehliyeti bulunmadığının kabulünün Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkını ihlal edeceği, hakkında yürütülen ceza soruşturması sonucunda kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, dava konusu işlem ile maddi ve manevi olarak mağdur olduğu belirtilerek eksik ve yetersiz inceleme ile verilen Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞININ SAVUNMASI

Bölge İdare Mahkemesi kararında usul ve esas bakımından hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, davacının temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanmasına karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.

SAĞLIK BAKANLIĞININ SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının hissedarı olduğu ... Sağlık Hizmetleri Anonim Şirketinin bünyesinde faaliyet gösteren ...Hastanesinin 667 sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname kapsamında kapatılarak mal varlıklarının hazineye devredilmesi üzerine, anılan hastanenin tekrar açılması istemiyle Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonununa yapılan başvuru ... tarih ve ... sayılı işlemle reddedilmiştir.

Bunun üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle ...Sağlık Hizmetleri Anonim Şirketinin %6,5 hissedarı ve yönetim kurulu başkanı ... davacı taraf olarak gösterilmek suretiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5. maddesinin 3. fıkrası uyarınca,... Hastanesinin bağlı olduğu ... Sağlık Hizmetleri Anonim Şirketi 07/10/2016 tarihinde ticaret sicilinden re'sen silinerek, 13/10/2016 tarih ve 9175 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde tescil ve ilan edilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın "Hak arama hürriyeti" başıklı 36. maddesinde "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir. Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz." kuralı yer almaktadır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde ise; iptal davasının, idari işlem hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaati ihlal edilenler tarafından açılacağı açıklanmış; 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; ehliyetsiz kişi tarafından açılan davaların reddine karar verileceği; 14. maddesinin 6. fıkrasında, davanın her safhasında 15. madde hükmünün uygulanacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

6749 sayılı Kanun ile değiştirilerek kabul edilen, 23/07/2016 tarih ve 29779 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 2. maddesinin (a) fıkrasında Ekli (I) sayılı listede yer alan özel sağlık kurum ve kuruluşları,

(...)

Anılan maddenin 3. fıkrasında, "Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlarla irtibatı belirlenen ve ekli listelerde yer almayan özel ve vakıf sağlık kurum ve kuruluşları, özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları, vakıflar, dernekler, vakıf yükseköğretim kurumları, sendikalar, federasyonlar ve konfederasyonlar, ilgili bakanlıklarda bakan tarafından oluşturulacak komisyonun teklifi üzerine bakan onayı ile kapatılır. Bu fıkra kapsamında kapatılan kurum ve kuruluşlar hakkında da ikinci fıkra hükümleri uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

7091 sayılı Kanun ile kabul edilen, 17/08/2016 tarih ve 29804 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 5. maddesinin 3. fıkrasında, '' Kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının bağlı oldukları şirketlerin faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtları resen terkin edilir.

Bunların devralınan varlıkları dışındaki varlıkları da Hazineye bedelsiz devredilmiş sayılır. Bu durumda şirketlere daha önce atanmış kayyımlar tasfiye memuru olarak görevlendirilebilir veya bu şirketlere tasfiye memuru atanabilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye ve birinci fıkrada yer alan hususları bu şekilde devralınan varlıklar için de uygulamaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.'' hükmü yer almıştır.

Öte yandan, 01/07/2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "Temsil yetkisi" başlıklı 370. maddesinde de, "Esas sözleşmede aksi öngörülmemiş veya yönetim kurulu tek kişiden oluşmuyorsa temsil yetkisi çift imza ile kullanılmak üzere yönetim kuruluna aittir. Yönetim kurulu, temsil yetkisini bir veya daha fazla murahhas üyeye veya müdür olarak üçüncü kişilere devredebilir. En az bir yönetim kurulu üyesinin temsil yetkisini haiz olması şarttır." hükümlerine yer verilmiştir.

7/11/2020 tarihinde yürürlüğe giren ve 11/11/2020 tarihli ve 7256 sayılı Kanun'un 41. maddesiyle eklenen 7075 sayılı Kanun'un ''ilave tedbirler için başvuru yolu'' başlıklı Geçici 4. maddesinde, '' (1) Bu Kanunun 2 nci maddesinde belirtilen işlemlere bağlı olarak olağanüstü hal kapsamında kabul edilen kanunlarda yer alan ilave tedbirlere karşı hakkında tedbir uygulanan kişi, kanuni temsilcisi ya da mirasçıları tarafından tedbiri uygulayan veya tedbirle ilgili olan kamu kurum ve kuruluşlarına bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde başvurulur.

Kamu kurum ve kuruluşları, başvuru üzerine yapacağı inceleme sonucuna göre en geç altı ay içinde başvurunun reddine veya tedbirin kaldırılmasına karar verir. 15/7/1950 tarihli ve 5682 sayılı Pasaport Kanununun ek 7 nci maddesi hükmü saklıdır.

(2) Başvuruların incelenmesi ve sonuçlandırılması için kamu kurum ve kuruluşları bünyesinde komisyon kurulabilir.... ... (7) Kamu kurum ve kuruluşlarının kararlarına karşı Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenecek Ankara idare mahkemelerinde iptal davası açılabilir." hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti'nin nitelikleri arasında sayılan hukuk devletinin en önemli unsurlarından birisi "hukuki güvenlik ilkesi"dir. Hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde ve uygulamasında bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar.

Hukuk devletinin asli unsurları arasında yer alan hukuki belirlilik veya güvenlik ilkesi ise, hukuki durumlarda belirli bir istikrarı temin etmekte ve kamunun mahkemelere güvenine katkıda bulunmaktadır. Bu açıdan bakıldığında birbiriyle uyuşmayan mahkeme kararlarının, yargı sistemine güveni azaltarak, yargısal bir belirsizliğe yol açabileceği açıktır. (bkz. AİHM, Nejdet Şahin ve Perihan Şahin/Türkiye [BD], B. No: 13279/05, 20/10/2011, § 57).

İptal davaları ile idari işlemlerin hukuka uygun olup olmadığının saptanması, hukukun üstünlüğünün sağlanması, böylece de idarenin hukuka bağlılığının belirlenmesi, sonuçta hukuk devleti ilkesinin gerçekleştirilebilmesi amaçlandığından, bu davalarda menfaat ilişkisinin bu amaç doğrultusunda yorumlanması gerekmektedir.

İdari yargıda dava açma ehliyetinde aranan menfaat ihlali, davacının dava konusu yaptığı işlemle arasında kurulabilecek minimum düzeyde de olsa, ilgiyi, alakayı ifade etmektedir. Yargısal kararlarda menfaat ihlali koşulu, davacının idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisinin kurulması gerektiği şeklinde tanımlanmıştır. Meşru menfaat, iptal davasını açan kişinin, hukuka uygun bir korunmadan faydalanmak istemesi anlamına gelmektedir.

Güncel menfaat, davanın açılması sırasında var olan, aktüel ilgiyi, alakayı ifade etmektedir. Menfaat ihlalinin dava açma açısından yeterli olması için koşul kabul edilen kişisellik ise idari bir işlemin doğrudan doğruya o kişi hakkında yapılmış olması anlamına gelmeyip, dolaylı olarak da olsa o kimseyi etkilemesidir. Sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları, her olayda yargı yerince uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenmektedir.

Dosyanın incelenmesinden; ... Sağlık Hiz. A.Ş. bünyesinde faaliyet gösteren ...

Hastanesi FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisak ve irtibatı bulunduğundan bahisle 23/07/2016 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesinin (a) fıkrasında belirtilen EK-I sayılı listenin 24. sırasında yer verilmek suretiyle kapatılmasından sonra 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5. maddesinin 3. fıkrası uyarınca hastanenin bağlı olduğu şirketin tüzel kişiliğinin sonlandırılarak 07/10/2016 tarihi itibariyle ticaret sicilinden re'sen silindiği ve mal varlığının Hazineye devredildiği,

anılan işlemin iptali istemiyle Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonununa yapılan başvurunun ... tarih ve ... sayılı işlemiyle reddedilmesi üzerine, Komisyon kararının iptali sitemiyle, ... Sağlık Hiz. A.Ş'nın %6,5 hisse sahibi ortağı ve yönetim kurulu üyesi olan davacı tarafından bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık adil yargılanma hakkı kapsamında tanınan mahkemeye erişim hakkı çerçevesinde değerlendirildiğinde; somut olayda kapatılan özel hastanesinin bağlı olduğu şirketin ticaret sicil kaydı 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükmü uyarınca re'sen terkin edildiğinden, hukuki varlıkları kamu otoritelerinin tek taraflı iradesiyle sona erdirilen ve bu sebeple objektif dava açma ehliyetini kaybeden özel hukuk tüzel kişilerini temsile yetkili kişilerin ya da ortaklarının kendi adlarına davayı takip ederek, dava konusu işlemlerin iptalini istemekte meşru, kişisel ve güncel bir menfaatinin bulunduğu açıktır.

Olayda, ... Sağlık Hizmetleri Anonim Şirketi'nin kapatıldığı tarihe kadar şirketin %6,5 hissesine sahip ortağı ve şirket yönetim kurulu başkanı olan davacının, anılan şirketin kapatılarak Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nden re'sen terkin edilmesi ve mal varlığının Hazineye devredilmesine ilişkin dava konusu işlemle kişisel, güncel ve meşru menfaatinin etkilendiği anlaşıldığından dava konusu işlemin hukuka uygunluğunun denetlenmesi hususunu yargı önüne getirme hakkına sahip olduğu açıktır.

Bu itibarla, her ne kadar dava tarihi itibarıyla şirket tüzel kişiliği sonlandırılmış olsa da, şirketin ortağı ve yetkilisi olan davacının dava konusu işlemin iptalini istemekte kişisel, güncel ve meşru bir menfaatinin bulunduğu anlaşıldığından, işin esasının incelenmek suretiyle karar verilmesi gerekirken, davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.