Danıştay 5. Daire E.2025/7745 K.2025/9032

İstemin konusu

692 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin eki listesinde ismine yer verilmek suretiyle kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, göreve iade talebiyle OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptaline ve işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının iadesine, parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın reddi yolunda verilen ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulüne Mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, özlük haklarının iadesine ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, Danıştay Beşinci Dairesinin 13/02/2024 tarih ve E:2023/1722, K:2024/973 sayılı kararı ile bozulması üzerine, bozma kararına uyulmak suretiyle davacının istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: 692 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, göreve iade talebiyle OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna yapılan başvurunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı iddia olunan özlük haklarının iadesine, parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacı hakkında Kurumu tarafından Komisyona intikal ettirilen personel bilgi dosyasında, görev yaptığı kurum tarafından davacının PKK/KCK silahlı terör örgütünün şehir içi yapılanması içerisinde faaliyet gösterdiği yönünde değerlendirme bulunduğu ve Diyarbakır Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı İdari Kurul kararında davacının PKK/KCK silahlı terör örgütü ile irtibatlı ve iltisaklı olduğunun değerlendirildiği, söz konusu tespiti mesnetsiz bırakacak somut herhangi bir bilgi ve belgenin sunulmadığı,

diğer taraftan, UYAP-Örgütlü Suçlar Bilgi Bankasından davacı hakkında yapılan sorgulamada, davacının erkek kardeşi H.A.'nın Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde öğretmen olarak görev yapmakta iken PKK/KCK terör örgütüyle irtibat ve iltisakı nedeniyle 672 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarıldığı,

bu durumda, davacının durumunun değerlendirilmesinde ve hükme esas alınabilecek nitelikte görülüp yukarıda aktarılan Komisyon tespiti ve UYAP Örgütlü Suçlar Bilgi Bankasında yer alan veriler dikkate alındığında, davacının PKK/KCK terör örgütü ile en az irtibat derecesinde bağının olduğu sonucuna varıldığından , dava konusu Komisyon kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, dava konusu işlem Mahkemelerince hukuka uygun bulunduğundan, davacının bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının ödenmesi talebinin kabulüne olanak bulunmadığı belirtilmiştir. Açıklanan gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davalı idare tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu, kararın kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

PKK/KCK terör örgütüyle herhangi bir irtibatının bulunmadığı, memuriyete engel teşkil edecek bir yargılamasının ve mahkumiyet kararının olmadığı, suç ve cezaların şahsiliği ilkesi gereğince kardeşinin eylemlerinden sorumlu tutulamayacağı, kardeşinin kamu görevinden çıkarılmasının kendisi aleyhine delil olarak hükme esas alınamayacağı, savunma hakkı tanınmadan kamu görevinden çıkarılarak masumiyet karinesinin ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiği ve Danıştay bozma kararına uyularak yapılan ara kararı uyarınca aleyhine herhangi bir delil ve tespitin dosyaya sunulamadığı iddia edilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY ve İLGİLİ MEVZUAT:

Türkiye'de 15 Temmuz 2016 gecesi, kendilerini “Yurtta Sulh Konseyi” olarak isimlendiren bir grup Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) mensubu tarafından, demokratik biçimde halk tarafından göreve getirilen Türkiye Büyük Millet Meclisini (TBMM), Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini ve Cumhurbaşkanı'nı devirmek ve anayasal düzeni ortadan kaldırmak amacıyla darbe teşebbüsünde bulunulmuş, bu teşebbüs Türk Milleti tarafından akamete uğratılmıştır.

Anayasa'nın olay tarihinde yürürlükte bulunan 118. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Milli Güvenlik Kurulu (MGK) tarafından 20/07/2016 tarihli toplantıda yapılan değerlendirmede, darbe teşebbüsünün TSK içindeki Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) mensupları tarafından başlatıldığı, bu örgütün kuruluş aşamasından itibaren etkisi altına aldığı eğitim kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, medya kuruluşları, ticari kuruluşlar ve kamu görevlileri aracılığıyla Milleti ve Devleti kontrol altında tutmayı amaçladığı belirtilmiştir.

MGK'nın anılan toplantısında "demokrasinin, hukuk devleti ilkesinin, vatandaşların hak ve özgürlüklerinin korunmasına yönelik tedbirlerin etkin bir şekilde uygulanabilmesi amacıyla" Hükûmete olağanüstü hâl ilan edilmesi tavsiyesinde bulunulması hususu kararlaştırılmıştır. Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu 20/07/2016 tarihinde, ülke genelinde 21/07/2016 Perşembe günü saat 01.00'den itibaren geçerli olmak üzere doksan gün süreyle olağanüstü hâl ilan edilmesine karar vermiştir. Anılan karar 21/07/2016 tarih ve 29777 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve aynı gün TBMM tarafından onaylanmıştır.

Anayasa'nın olay tarihinde yürürlükte bulunan 121. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Cumhurbaşkanı’nın başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu tarafından kararlaştırılan ve 14/07/2017 tarih ve 30124 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 692 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (KHK) ''Kamu personeline ilişkin tedbirler'' başlıklı 1. maddesinin 1. fıkrasında, ''Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği,

mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olan ve ekli (1) sayılı listede yer alan kişiler kamu görevinden başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın çıkarılmıştır. Bu kişilere ayrıca herhangi bir tebligat yapılmaz. Haklarında ayrıca özel kanun hükümlerine göre işlem tesis edilir." hükmüne yer verilmiştir.

Anılan KHK, 08/03/2018 tarih ve 30354 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7089 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun ile kanunlaşmış olup, anılan Kanun'un 1. maddesinin 1. fıkrasındaki “…üyeliği, mensubiyeti veya…” ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin 30/11/2022 tarih ve E:2018/83, K:2022/144 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.

Davacı, 692 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki listesinde ismine yer verilmek suretiyle kamu görevinden çıkarılmış, kamu görevine iade edilmesi talebiyle Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu'na yaptığı başvuru, ... tarih ve ... sayılı işlem ile reddedilmiştir. Bunun üzerine, anılan işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı iddia olunan özlük haklarının iadesine, parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır. Davacı hakkında herhangi bir adli soruşturma ve kovuşturma bulunmamaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

692 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca terör örgütlerine veya MGK'ca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kamu görevlilerinin, “meslekten veya kamu görevinden çıkarılmasına" ilişkin kararlar, adli suç veya disiplin suçu işlenmesi karşılığında uygulanan yaptırımlardan farklı olarak terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapıların kamu kurum ve kuruluşlarındaki varlığını ortadan kaldırmayı amaçlayan “olağanüstü tedbir" niteliğindedir.

AİHM "demokratik bir devletin, memurlarından Anayasal prensiplere sadakat göstermesini isteme hakkı bulunduğunu" belirtmektedir (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 52; Volkmer/Almanya (k.k.), B. No: 39799/98, 22/11/2001; Petersen/Almanya, B. No: 39793/98, 22/11/2001). AİHM'e göre "kamu çalışanlarının devlete sadık kalmaları genel yararı korumakla ve güvence altına almakla yükümlü devlet otoriteleri ile çalışmalarının doğasında bulunan bir şarttır." (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 57; Žičkus/Litvanya, B. No: 26652/02, 07/04/2009, § 28).

Terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapılara üyelik, mensubiyet, iltisak veya bunlarla irtibat, kamu görevlilerinin devlete sadakat yükümlülüğünün yitirildiğini ortaya koyan ve bahse konu olağanüstü tedbirin uygulanmasını gerektiren hâllerdir. Yukarıda yer verilen yapılara üyelik ve mensubiyet olmasa da bu yapılara iltisaklı veya bunlarla irtibatlı bulunulması hâli de anılan tedbirin uygulanabilmesi için yeterlidir.

Anayasa Mahkemesi 14/11/2019 tarih ve E:2018/89, K:2019/84 sayılı kararında iltisaklı kavramını ''kavuşan, bitişen, birleşen'', irtibatlı kavramını ise ''bağlantılı'' olarak tanımlamıştır. Bu kavramlar ile kişilerin cezai sorumluluğunu gerektiren örgüte üyelik ve mensubiyet kavramlarına nazaran terör örgütleri ile daha az yoğun ve atipik bir bağlantının vurgulandığı açıktır.

Bu kapsamda kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisaklarının ortaya konulabilmesi için, örgütün amaçlarının gerçekleştirilmesi ya da örgütten yarar sağlamak maksadıyla gerek örgütten gelen talimatlar doğrultusunda gerekse inisiyatif alarak bulundukları hal ve hareketler neticesinde örgüte veya kendilerine yarar sağladıkları ya da örgüt ile amaç birliği veya sosyal birliktelik görünümü içinde oldukları yönünde kanaat oluşması yeterli olacaktır.

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararıyla hukuka uygun bulunan İdare Mahkemesi kararında; davacı hakkında Kurumu tarafından Komisyona intikal ettirilen personel bilgi dosyasında, görev yaptığı kurum tarafından davacının PKK/KCK silahlı terör örgütünün şehir içi yapılanması içerisinde faaliyet gösterdiği yönünde değerlendirme bulunduğu,

Diyarbakır Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı İdari Kurul kararında davacının PKK/KCK silahlı terör örgütü ile irtibatlı ve iltisaklı olduğunun değerlendirildiği ve UYAP-Örgütlü Suçlar Bilgi Bankasından davacı hakkında yapılan sorgulamada, davacının erkek kardeşi H.A.'nın Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde öğretmen olarak görev yapmakta iken PKK/KCK terör örgütüyle irtibat ve iltisakı nedeniyle 672 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarıldığı tespitleri birlikte değerlendirildiğinde davacının PKK/KCK terör örgütü ile irtibat ve iltisakı bulunduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği,

anılan karara karşı davacı tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine ...

Bölge İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının iadesine, parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verildiği, anılan karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine de Dairemizin 13/02/2024 tarih ve E:2023/1722, K:2024/973 sayılı kararıyla davalı idarece yapılan değerlendirmenin dayanaklarına ilişkin yeterli araştırma yapılmadığından eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasına karar verildiği, Bölge İdare Mahkemesince bozma kararına uyularak ara kararları yapıldığı,

ancak ara kararları uyarınca dosyaya davacı aleyhinde örgütle irtibat ve iltisakına ilişkin başkaca bir bilgi ve belge sunulmadığı halde bu kez de ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile istinaf başvurusunun reddine dair karar verildiği görülmüştür.

Dosyadaki bilgi ve belgeler ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu işlemde, davacının örgütün şehir içi yapılanmasında faaliyet gösterdiği yönünde kurum değerlendirmesi bulunduğu ve Diyarbakır Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı Kurul Kararı ile davacının örgütle iltisak ve irtibatlı olduğu yönünde değerlendirme bulunduğu tespitlerine yer verilmiş ise de.

Bölge İdare Mahkemesince yapılan ara kararları uyarınca davacının PKK/KCK terör örgütü ile irtibatı ve iltisakı olduğu yönünde herhangi bir bilgi ve belgenin dosyaya sunulmadığı ve davacı hakkında herhangi bir adli soruşturma ve kovuşturmanın da bulunmadığı görüldüğünden, PKK/KCK terör örgütü ile irtibatlı ve iltisaklı olduğundan bahisle kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan; İdare Mahkemesi kararında davacının erkek kardeşi H.A.'nın Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde öğretmen olarak görev yapmakta iken PKK/KCK terör örgütüyle irtibat ve iltisakı nedeniyle 672 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarıldığı gerekçesine yer verilmiş ise de; doğrudan davacıya isnat edilemeyecek nitelikte olan bu tespitin davacının anılan örgütle irtibatı ve iltisakı noktasında aleyhe bir durum olarak değerlendirilmemiştir. Bu durumda, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.