Danıştay 6. Daire E.2019/12685 K.2023/3997

Dava konusu istem: Ankara İli, Mamak İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı ortaöğretim tesis alanına ayrılan taşınmazı kapsayan alanda Ankara Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarih ve …. sayılı kararı ile kabul edilen … sayılı parselasyon işlemi ve dağıtım cetvellerine karşı yapılan itirazın reddine ilişkin Mamak Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemi ile dayanağı Mamak Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen ve Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve …sayılı kararıyla onaylanan Güneydoğu Kentsel Gelişim Alanı 2. Etap 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, plan değişikliği sonucu ortaöğretim tesis alanının küçültülmesi nedeniyle daha az ögrencinin okuma imkânı bulacağı, okul arsasının eski ve yeni yerleri karşılaştırıldığında eski arsa yerinin konumu, topoğrafyası, belediye hizmetleri ve kamu kurum ve kuruluşlarının hizmetlerinden faydalandığı, inşaat yapımına daha elverişli, hâkim bir noktada ve daha merkezi bir yerde olduğu, dava konusu işlemlerin şehircilik ilkeleri, planlama esasları aykırılık oluşturduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; ortaöğretim tesisinin ilköğretim tesisi komşuluğuna taşınarak eğitim tesis alanlarının bir araya getirildiği, dava konusu işlemlere davacı idare tarafından esasen yeni okul yerinde oluşacak kamulaştırma maliyetlerinden hareketle itiraz edildiği, genel olarak eğitim, özel olarak ortaöğretim açısından somut beyanlarda bulunulmadığının görülmesinin yanında bilirkişi raporunun da; mekanın eğitim ihtiyaçları yönünden planlamasına ilişkin inceleme ve tespitler içermediği,

planların kademeli birlikteliğine ilişkin değerlendirmede bulunulmadan düzenlendiği, mevcut haliyle uyuşmazlığın çözümüne esas oluştur(a)mayacağından hükme esas alınmasına hukuken olanak bulunmadığı; görülen davada Ortaöğretim Tesis Alanı kullanım kararına yönelik olarak sadece 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptalinin istendiği, bu planın da üst ölçeği olan ve iptali istenmeyen 1/5000 ölçekli nazım imar planına uygun olduğu, 1/1000 ölçekli uygulama imar planına dayalı olarak da dava konusu edilen parselasyon işleminin tesis edildiği, netice itibariyle dava konusu işlemlerde hukuka aykırı bir yön bulunmadığı anlaşıldığından,

davanın reddi gerekirken dava konusu işlemin iptali yolunda verilen istinafa konu mahkeme kararında isabet görülmediği gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Kurum görüşlerinin alınmadığı, ortaokul alanının yerinin değiştirilmesi nedeniyle kamulaştırma külfetinin artacağı, imar planı değişikliği öncesi ortaokul alanı olan yerin inşaat yapmaya daha elverişli olduğu, dava konusu işlemlerin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

… Belediye Başkanlığı tarafından, davacının herhangi bir ekonomik kaybının bulunmadığı, planların kademeli birlikteliği ilkesini sağlandığı, temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır. …Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Uyuşmazlık konusu ortaöğretim tesis alanını da kapsayan alanda Mamak Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla uygun görülen Güneydoğu Ankara Kentsel Gelişme Projesi 2. Etap tavsiye niteliğindeki 1/5.000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1.000 ölçekli uygulama imar planı teklifinin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla onaylandığı,

1/1000 ölçekli uygulama imar planına uygun olarak hazırlanan … sayılı parselasyon işleminin Mamak Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararıyla kabul edilip Ankara Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararıyla onaylandığı ve Mamak Belediyesi ilan panosunda 12/04/2016 - 12/05/2016 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı,

askı sonrası yapılan itirazların Mamak Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararıyla görüşülüp Ankara Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanarak kesinleştiği, davacı idare tarafından parselasyon işleminin öğrenilmesinden sonra bu işleme karşı yapılan başvurunun reddi üzerine, parselasyon işlemi ile dayanağı 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istemiyle görülen davanın açıldığı görülmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; "Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." hükmüne yer verilmiştir.

Uyuşmazlık tarihinde yürürlükteki haliyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Arazi ve arsa düzenlemesi" başlıklı 18. maddesinde: "İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.

Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.

Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.

Düzenleme ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır. Herhangi bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır." hükmüne yer verilmiştir.

10.07.2019 tarih ve 30827 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ''Tapu Kanunu Ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun''un 9. maddesinin 2. fıkrası ile değiştirilen 3194 sayılı İmar Kanunu'nun ''Parselasyon planlarının hazırlanması'' başlıklı 18. maddesinin 3. fıkrası;

''Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan yerler ile bölgenin ihtiyacı olan yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı öğretime yönelik eğitim tesis alanları, Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık tesis alanları, pazar yeri, semt spor alanı, toplu taşıma istasyonları ve durakları, otoyol hariç erişme kontrolünün uygulandığı yol, su yolu, resmî kurum alanı, mezarlık alanı, belediye hizmet alanı, sosyal ve kültürel tesis alanı, özel tesis yapılmasına konu olmayan ağaçlandırılacak alan,

rekreasyonalanı olarak ayrılan parseller ve mesire alanları gibi umumi hizmet alanlarından oluşur ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz. Düzenlemeye tabi tutulan alan içerisinde bulunan taşkın kontrol tesisi alanlarının, bu fıkrada belirtilen kullanımlar için düzenleme ortaklık payı düşülmesini müteakip kalan Hazine mülkiyetindeki alanlardan karşılanması esastır.

Ancak taşkın kontrol tesisi için yeterli alanın ayrılamaması durumunda, düzenleme ortaklık payının ikinci fıkrada belirtilen oranı aşmaması şartıyla, düzenlemeye tabi diğer arazi ve arsaların yüz ölçümlerinden bu fıkradaki kullanımlar için öncelikle düzenleme ortaklık payı ayrıldıktan sonra ikinci fıkrada belirtilen orana kadar taşkın kontrol tesisi için de ayrıca pay ayrılır.

Kapanan imar ve kadastro yollarının öncelikle düzenleme ortaklık payına ayrılan toplam alandan düşülmesi esastır.'' şeklinde yeniden düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Mamak Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen ve Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve …sayılı kararıyla onaylanan Güneydoğu Kentsel Gelişim Alanı 2. Etap 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliği yönünden;

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Ankara Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen ... numaralı parselasyon işlemi ve dağıtım cetvellerine karşı yapılan itirazın reddine ilişkin Mamak Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemi yönünden ;

İşbu dava dosyası ile Dairemizin E:2022/7222 sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden.

Dairemizin sözü edilen dosyası, İdare Mahkemesinde inceleme aşamasındayken 01/02/2018 ve 20/04/2021 tarihlerinde sunulan bilirkişi raporlarında, işbu davada da iptali istenilen parselasyon işlemine yönelik olarak yapılan incelemede, imar planı kapsamında kapanan yollardan ihdasen Mamak Belediyesi adına … ada … ve … sayılı parsellerin oluşturulduğu, akabinde düzenlemeye giren bu parseller karşılığında konut alanı (E:1.40 hmax:Serbest) olarak ayrılmış ve etrafında yapılaşmaların başladığı yüksek katlı konutların yapıldığı bölgedeki … ada … parselden 1441 m2 ve 2.203,57 m2 tahsislerin yapıldığı,

dolayısıyla yoldan ihdasen elde edilen anılan parsellerin düzenleme ortaklık payından düşülmeden Mamak Belediyesi adına tescil edildiğine ilişkin tespitlerin yer aldığı görülmektedir.

Bu durumda, yukarıda anılan mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden yoldan ihdasen oluşan alanların düzenleme ortaklık payından düşülmesi gerektiği , aksi halde düzenleme sahasındaki parsellerin gerektiğinden fazla düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılacağı, bu durumun hakkaniyete ve mevzuata aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu parselasyon işlemi ve bu işleme yapılan itirazın reddine ilişkin işlemin iptali yolunda verilen idare mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, bu kısım yönünden davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.