Danıştay 6. Daire E.2019/18255 K.2023/4035

Dava konusu istem: Bursa ili, Gemlik ilçesi, …Mahallesi, …ada, … sayılı; …ada, … sayılı; … ada, … sayılı; … ada, … sayılı; parsellerin bulunduğu alanda yol genişletme amaçlı olarak hazırlanan ve Gemlik Belediye Meclisinin … tarihli ve … sayılı kararı ile uygun bulunarak Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli ve …sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dosyanın incelenmesinden, dava konusu Gemlik Belediye Meclisinin … tarihli ve … sayılı kararı ile uygun bulunan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin 1/5000 ölçekli nazım imar planında da yapılıp yapılmadığı hususunun 02/05/2018 ve 28/05/2018 tarihli ara kararlarıyla davalı idareden ve Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı'ndan ayrı ayrı sorulması üzerine ilgili idareler tarafından gönderilen ve 24/05/2018, 27/06/2018 tarihlerinde Mahkeme kayıtlarına giren cevap yazıları ile eki belgelerin incelenmesinden;

dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğini kapsayan alanda Bursa Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarihli ve …sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin yapıldığı görülmekte olup plan hiyerarşisi gereği alt ölçekli planın üst ölçekli plana uygun olacağı göz önünde bulundurulduğunda davaya konu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Teknik altyapı alanının yapı nizamı ihtiyacını karşılayamaması sebebiyle oluşan sıkışıklığın giderilmesi amacıyla yapılan dava konusu imar planı değişikliğinde şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı belirtilerek, istinaf başvurusuna konu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında düzenlenen 10 metre en kesitli yolun yaya yolu değil taşıt yolu olduğu ve 10 metrelik yolların 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmesi gerektiği halde nazım imar planında gösterilmediği belirtilerek kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bakılmakta olan dava, Bursa ili, Gemlik ilçesi, …Mahallesi, …ada, … sayılı; … ada, … sayılı; … ada, … sayılı; … ada, … sayılı; parsellerin bulunduğu alanda yol genişletme amaçlı olarak hazırlanan ve Gemlik Belediye Meclisinin … tarihli ve … sayılı kararı ile uygun bulunarak Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde.

"Nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır.

Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." hükmüne yer verilmiştir.

Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 24. maddesinin 2. fıkrasında: "Nazım imar planları üzerinde gösterilen sosyal ve teknik altyapı alanlarının konum ile büyüklükleri, toplam standartların altına düşülmemek, nazım imar planının ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü ve genel işleyişini bozmamak ve hizmet etki alanı içinde kalmak şartı ile ilgili kurum ve kuruluşların görüşü dikkate alınarak uygulama imar planlarında değiştirilebilir.", aynı maddenin 3 fıkrasında da: "Uygulama imar planlarında, bölgenin ihtiyacına yönelik çocuk bahçesi, yeşil alan, otopark, cep otoparkı, yol boyu otopark, durak cebi, aile sağlık merkezi, mescit,

karakol, muhtarlık, trafo gibi sosyal ve teknik altyapı alanlarını artırıcı küçük alan gerektiren fonksiyonlar ayrılabilir ve bu fonksiyonların konulması nazım imar planına aykırılık teşkil etmez." hükümlerinin yer aldığı görülmüştür.

İmar planları, çeşitli kentsel işlevler arasında var olan ya da sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi çözüm yollarını bulmak, belde halkına iyi yaşama düzeni ve koşulları sağlamak amacıyla, kentin kendine özgü yaşayış biçimi ve karakteri, nüfus, alan, ulaşım, hizmet ve yapı ilişkileri, yörenin gerek çevresiyle ve gerek çeşitli alanları arasında olan bağlantılar gözönüne alınarak hazırlanır.

Yukarıda yer alan hükümlere göre, alt ölçekli uygulama imar planında, üst ölçekli nazım imar planı üzerinde gösterilen teknik ve sosyal alt yapı alanlarının konum ile büyüklük standartlarının altına düşmemek ve sosyal donatı dengesi, plan ana kararları, sürekliliği, bütünlüğü korunarak, bilimsel, nesnel ve teknik gerekçelere dayanarak kamu yararının zorunlu kılması halinde değişiklikler yapılabileceği, bu kapsamda plan kararlarının birbirine uygun olmasının zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin 10 metrenin altındaki genişlikte düzenlenen yollarına ilişkin kısmı bakımından;

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın bu kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde 10 metre ve üstü genişlikte düzenlenen ancak 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmeyen taşıt yollarına ilişkin kısım bakımından;

Uyuşmazlıkta dava konusu 1/1.000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde öngörülen ve devamlılığı olan 10 metrelik taşıt yolunun üst 1/5.000 ölçekli nazım imar planında düzenlenmediği görülmektedir.

Danıştay Altıncı Dairesinin yerleşik içtihatlarına göre, taşıt yolu olan 10 metre ve üzerindeki en kesitli yolların ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümünü gösterecek olan 1/5000 ölçekli nazım imar planında yer alması gerekmekte olup dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında öngörülen 10 ve 15 metre en kesitli taşıt yollarının 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmemesi, uygulama imar planını nazım imar planına aykırı hale getirmektedir.

Öte yandan, dosya kapsamında bulunan plan paftalarının incelenmesinden, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile ulaşım sisteminde esaslı değişiklikler yapıldığı ve bu kapsamda devamlılığı olan çeşitli en kesitteki yolların güzergah ve genişliklerinde farklılıklar oluşturulduğu görülmektedir. Alanda ulaşım sistemine ilişkin olarak yapılacak esaslı değişikliklerin öncelikli olarak nazım imar planı ölçeğinde gerçekleştirilmesi gerektiği tabii olup belirtilen bu hususun uyuşmazlıkta davacı idare tarafından da ileri sürüldüğü anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, davanın reddin ilişkin Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf isteminin gerekçeli olarak reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde 10 metre ve üstü genişlikte düzenlenen ancak 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmeyen taşıt yollarına ilişkin kısmında isabet bulunmamaktadır.

Bu durumda, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde 10 metre ve üstü genişlikte düzenlenen ancak 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmeyen taşıt yolları bakımından dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, işlemin yol genişliklerinin 10 metreden daha dar olacak şekilde düzenlenmesine ilişkin kısmında ise hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.