Danıştay 6. Daire E.2019/19137 K.2021/5942

Dava konusu istem: Ankara İli, Altındağ İlçesi, … Mahallesi, … Mevkiinde faaliyet gösteren Besi çiftliğinden kaynaklı hayvansal katı ve sıvı atıkların arıtılmaksızın doğrudan alıcı ortama deşarj edildiğinden bahisle, 2872 sayılı Çevre Kanununun 20. maddesinin (j) bendi uyarınca idari para cezası verilmesine ilişkin Ankara Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün … tarihli, … sayılı işlemi ile bildirilen bila tarihli, … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının Danıştay Ondördüncü Dairesinin 20/03/2018 tarih ve E:2015/10522, K:2018/1671 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca Jandarma Genel Komutanlığına yapılan bir yetki devri bulunmadığı, denetim yetkisi bulunmayan kurumda görevli jandarmalar tarafından düzenlenen tutanağa dayanılarak tesis edilen işlemde hukuka uyarlık olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davanın husumet yönünden Çevre ve Şehircilik Bakanlığına karşı yöneltilmesi gerektiği, dava konusu işlemin çevre mevzuatı uyarınca tesis edildiği, Jandarmanın kendi mevzuatından kaynaklanan görev ve yetkileri çerçevesinde denetim yapma ve tutanak düzenleme yetkisi olduğu, işlemin usul ve yasaya uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ankara İli, Altındağ İlçesi, … Mahallesi, … Mevkiinde faaliyet gösteren davacıya ait besi çiftliğinde, il jandarma ekiplerince 01/04/2014 tarihinde yapılan denetim üzerine tesis edilen tespit tutanağı dayanak tutularak, Ankara Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından, 2872 sayılı Kanunun, 20. maddesinin (j) bendi uyarınca davacıya para cezası verilmesine ilişkin bila tarihli, … sayılı idari yaptırım kararının alındığı ve bu kararın, … günlü, … sayılı yazı ile davacıya bildirilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununun 3. maddesinde, Jandarmanın, emniyet ve asayiş ile kamu düzeninin korunmasını sağlayan ve diğer kanunların verdiği görevleri yerine getiren silahlı genel kolluk kuvveti olduğu, ''Jandarmanın genel olarak görevleri''ni düzenleyen 7. maddesinde, Jandarmanın sorumluluk alanlarında emniyet ve asayiş ile kamu düzenini sağlamak, korumak ve kollamak, kaçakçılığı men, takip ve tahrik etmek, suç işlenmesini önlemek için gerekli tedbirleri almak ve uygulamak, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinin dış korunmalarını yapmak, (b) ve (c) bentlerinde belirtilen görevler dışında kalan ve diğer kanun ve nizam hükümlerinin icrası ile bunlara dayalı emir ve kararlarla Jandarmaya verilen görevleri yapmakla görevli olduğu hükmüne yer verilmiştir.

Jandarmanın genel olarak görev ve sorumluluk alanının, polis ve sahil güvenlik teşkilatının görev alanının dışındaki yerler olduğu, Jandarmanın görev alanının genellikle Ülkemizin kırsal kesimleri olduğu görülmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; Jandarmanın sorumluluk alanlarında kamu düzenini korumak, asayiş ile kamu düzenini sağlamak, koruma ve kollamak ve bunun için gerekli tedbirleri almak ve uygulamak görevinin bulunduğu, çevrenin korunmasına ve kirletilmesinin önlenmesine yönelik uygulamaların da kamu düzenine ilişkin olduğu, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının çevre denetimi ile ilgili görevli personel kapasitesinin sınırlı olması nedeniyle geniş bir alanı kapsayan ülkenin kırsal alanlarında çevre denetiminin yeterince ve sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı da dikkate alındığında Jandarmanın Çevre Kanunu kapsamındaki konusu suç teşkil eden fiil ve uygulamaları tespit yetki ve görevinin bulunduğunun kabulü gerekmektedir.

Nitekim Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05/12/2019 tarihli, E:2019/616, K:2019/6248 sayılı kararı da bu yönde olup, görev ve sorumluluk alanı çerçevesinde jandarma personelinin Çevre Kanununa ilişkin, konusu suç teşkil eden fiil ve uygulamaları tespit etme yetkisi ve görevinin bulunduğu sonucuna varılmıştır.

Belirtilen hususlar çerçevesinde temyize konu İdare Mahkemesi kararı incelendiğinde; uyuşmazlıkta, görevli jandarmalar tarafından düzenlenen tutanağa dayanılarak çevre para cezası verilebileceği sonucuna ulaşıldığından dava konusu işlemin esasının incelenmesi suretiyle bir karar verilmesi gerekirken yukarıda belirtilen gerekçe ile işlemin iptaline ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.