Danıştay 6. Daire E.2019/21258 K.2023/6632

Dava konusu istem: Antalya ili, Kemer ilçesi, … Mahallesi, …, …, …, …, …, …, …, … ve … parsel sayılı taşınmazların terk amacı dışında kullanıldığından bahisle iadelerine ilişkin istemin reddine ilişkin Kemer Belediye Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda.

Danıştay Altıncı Dairesi'nin 08.11.2018 tarih ve E:2014/341, K:2018/9087 sayılı bozma kararına uyularak, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, davacı hazine tarafından imar planında yaya yolu ve yeşil alan olarak ayrılan ve fiilen de bu amaçlarla kamu hizmetlerinde kullanılmak üzere davalı Belediyeye terk edilen taşınmazlardan … parsel sayılı taşınmazın terk amacına uygun, …, …, …, …, …, …, …, … parsel sayılı taşınmazların ise terk amacı dışında kullanıldığı anlaşıldığından,

bu durumda dava konusu işlemin … parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmında hukuka aykırılık, …, …, …, …, …, …, …, … parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin …, …, …, …, …, …, …, … parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmının iptaline, … parsel sayılı taşınmaz yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Mülkiyeti hazineye ait olan uyuşmazlık konusu taşınmazların imar planında yeşil alan ve yaya kullanımına ayrılması ve fiilen de bu amaçlarla kullanılması nedeniyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca tapuda belediye lehine terk edilerek tapu kayıtlarının terkin edildiği, sahilde yer alan taşınmazlarda şezlong, şemsiye, tuvalet, duş kullanımına hizmet eden yapıların olduğu, bu yapıların sonradan yapılmadığı, bu hususun Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün 18.03.2005 tarihli yazısı ile de sabit olduğu, taşınmazların tamamının halkın kullanımına hizmet ettiği, kamuya açık olduğu,

yeşil alanların üzerinde izinsiz ve kaçak olarak ilave oluşturulan sahil projesine aykırı imalatların yıkıldığı, mahkeme kararında belirtilen aykırılıkların giderildiği, İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ: Davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının temyiz edilen iptale ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 10/07/2018 tarihli, 30474 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 101. maddesi uyarınca Hazine malları konusunda genel yetkili kuruluş Milli Emlak Genel Müdürlüğü olup anılan Genel Müdürlük aynı kararnamenin 99. maddesinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının hizmet birimleri arasında sayıldığından, 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 1. maddesinin 19. fıkrası uyarınca, davacı Kemer Mal Müdürlüğü yerine Kemer Kaymakamlığı davacı mevkiine alınarak işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Hazineye ait, Antalya ili, Kemer ilçesi sahil bandında bulunan uyuşmazlık konusu taşınmazların imar planında yeşil alan ile yolda kalması ve fiilen de bu amaçlarla kullanılması nedeniyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 11. maddesi uyarına kamu hizmetlerinde kullanılmak üzere Kemer Belediyesine bedelsiz olarak terk edilerek, 07.04.2005 tarihinde tapu kayıtlarının terkin edildiği, tapu kütüklerinin beyanlar hanesine ise;

''Tamamı onaylı imar planında yaya yolu ve yeşil alan kullanımına ayrılması nedeniyle 3194 sayılı İmar Kanununun 11. maddesi uyarınca Kamunun ortak kullanımına açık olmak üzere tapu sicilinden bedelsiz terki yapıldığından Belediyece satılamaz ve başka bir maksat için kullanılamaz.

İleride imar planı değiştirilerek kullanış şekli özel mülkiyete konu olabilecek hale getirildiğinde veya imar planı değiştirilmeksizin, terk edildiği amaç dışında kullanıldığı veya kullandırıldığı takdirde tekrar aynı şartlarla ve idari yoldan Hazine adına tescil edilir.'' şerhinin konulduğu görülmüştür.

Daha sonra hazine tarafından, terk işlemine konu taşınmazlar üzerinde Kıyı Kanununa ve Yönetmeliğine uygun olmayan yapılaşmalar yapıldığı, 10.03.2008 tarihli yerel gazetede çıkan ihale ilanında alanın sahil projesi kapsamında bakımı, onarımı ve alanda bulunan 21 adet büfenin 5 yıllık süreyle 350.700,00 TL muhammen bedel üzerinden açık artırma usulü ile kiralanacağının duyurulduğu, böylelikle taşınmazların belediyece özel mülkü gibi değerlendirilerek terk amacı dışında kullanıldığı ileri sürülerek geri alımı ve hazine adına tesciline karar verilmesi istemiyle.

Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davanın (E:…) 19.03.2013 tarihli duruşmasında; davacı vekiline 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 11. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca devredilen gayrimenkullerin aynı usulde iade alınacağı düzenlendiğinden bu konuda ilgili idareye başvurup sonuç alınamazsa konuyla ilgili İdare Mahkemesine dava açması için 1 aylık kesin süre verildiği, bunun üzerine hazine tarafından aynı istemle davalı Belediyeye yapılan başvurunun reddi üzerine bu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanunu'nun ''Kamuya ait gayrimenkuller'' başlıklı 11. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde;

"İmar planlarında; meydan, yol, park, yeşil saha, toplu taşıma istasyonu ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait gayrimenkuller ile askeri yasak bölgeler, güvenlik bölgeleri ile ülke güvenliği ile doğrudan doğruya ilgili Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat ve savunma amaçlı yerler hariç Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsalar belediye veya valiliğin teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının onayı ile belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeye; belediye ve mücavir alan hudutları dışında özel idareye bedelsiz terk edilir ve tapu kaydı terkin edilir. Ancak bu yerlerin üzerinde bina bulunduğu takdirde, arsası hariç yalnız binanın halihazır kıymeti için takdir edilecek bedel ödenir. Bedeli ve ödeme şekli taraflarca tespit olunur.

Bu suretle maledilen arazi ve arsalar belediye veya özel idare tarafından satılamaz ve başka bir maksat için kullanılamaz. Bu hususta tapu kütüğünün beyanlar hanesine gerekli şerh konur.

Bu yerlerin kullanılış şekli, yeni bir imar planıyla değiştirilip özel mülkiyete konu olabilecek hale getirildiği takdirde, bu yerler devir alınan idareye belediye veya özel idarece aynı usulle iade edilir. Buna aykırı davranışı sabit olan ilgililer şahsen sorumludur. Bu terkinler hiçbir şekilde resim, harç ve vergiye tabi değildir.

Hazırlanan imar planı sınırları içindeki kadastral yollar ile meydanlar, imar planının onayı ile bu vasıflarını kendiliğinden kaybederek, onaylanmış imar planı kararı ile getirilen kullanma amacına konu ve tabi olurlar.

Hazinenin özel mülkiyetine ve tasarrufu altında bulunan ve ağaçlandırılmak üzere izin verilen taşınmazlardan projesine uygun olarak ağaçlandırılanlar, imar planı kararıyla başka amaca ayrılamaz.'' hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 11. maddesinin; imar planlarında umumi hizmetlere ayrılan yerlere rastladığı için kamuya bedelsiz terk edilen kamuya ait (hazine ve özel idareye) gayrimenkullerde, terk edilen kısmın imar planı değişikliği ile kullanım amacının değiştirilerek özel mülkiyete konu olması halinde devir alınan idareye aynı usulle iade edileceği ilişkin olduğu, diğer bir ifadeyle, bu madde kapsamında terk edilen taşınmazların iade yükümlülüğü için aranan koşulun; terk edilen taşınmazların ''imar planı değişikliği'' ile özel mülkiyete geçmesi hali olduğu anlaşılmıştır.

Bu durumda, imar planında yeşil alan ile yolda kalması ve fiilen de bu amaçlarla kullanılması nedeniyle hazine tarafından 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca terk edilen ve terk tarihinden itibaren herhangi bir imar planı değişikliğine dolayısıyla özel mülkiyete konu olmayan uyuşmazlık konusu taşınmazların, anılan Kanun'un 11. maddesi kapsamında ''terk amacı dışında kullanılması nedeniyle'' devir alınan idareye iadesinin mümkün olmadığı,

yine söz konusu taşınmazlarda imar ve kıyı mevzuatına aykırı bir kullanım olduğunun tespit edilmesi halinde anılan kanun hükümlerinde belirtilen yaptırımların uygulanması suretiyle işlem tesis edilebileceği sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık, İdare Mahkemesi kararının temyize konu iptale ilişkin kısmında hukuka uyarlık görülmemiştir.