Danıştay 6. Daire E.2019/21426 K.2024/9

Dava konusu istem: İstanbul ili, Pendik ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda 17.03.2017 tarihinde onaylanan Pendik İlçesi D-100 Karayolu ile Sahil Arasında Kalan Kısma Ait 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında ulaşım sistemi ve donatı alanı açısından güncel ihtiyaçlara cevap verecek mekansal düzenlemeler yapıldığı, bölgede planlanan ve taşınmaza da isabet eden spor alanının;

nazım imar planı ölçeğinde gösterilmesinin, öğrencilerin rahatlıkla erişebilmesi ve kullanabilmesi amacıyla iki eğitim tesis alanı arasında önerilmesinin mevzuata uygun olduğu, parselin yanından geçen 12 metre enkesitli yolun planlama bölgesine hizmet edecek kent içi toplayıcı yol niteliğinde olduğu, ulaşımda sürekliliği sağladığı anlaşıldığından, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının uyuşmazlık konusu parsele ilişkin kısmının üst ölçekli 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planına, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu imar planı ile kendisi dahil çok sayıda kişinin konutunun bulunduğu alanların hiçbir kriter gözetilmeksizin spor alanı, yeşil alan gibi sosyal donatı alanı olarak planlandığı, bu durumun birçok kişinin evsiz kalmasına ve mülkiyet hakkı ihlaline neden olacağı, imar planında konut alanının ortadan kaldırılarak spor alanına çevrilmesine dair hiçbir teknik ve bilimsel sebebin ortaya konulmadığı, herhangi bir haklı gerekçeye dayanmayan bu değişikliğin tamamen keyfi şekilde yapıldığı,

söz konusu spor alanı tüm kamunun hizmetine tahsis edileceğinden, bu alanın bireylerin özel mülkiyetinden değil kamu ortaklık payından karşılanarak oluşturulması gerektiği, planlama alanında spor alanı olarak planlanabilecek halihazırda birçok boş alan bulunmasına rağmen konut alanının bu şekilde değerlendirilmesinin tamamen hatalı olduğu, dava konusu işlemin hakkaniyete, eşitlik ilkesine, planlama tekniğine ve yerleşik yargı içtihatlarına aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Planlama bölgesinde ''D'' rumuzlu konut alanlarında yapılan analiz çalışmalarında mevcut yoğunluk değerlerinin 05.12.1997 tarihinde onaylanan mülga 1/5000 ölçekli nazım imar planında belirlenenin çok üzerinde olduğu tespit edildiğinden, bölgedeki donatı alanı yetersizliğinin giderilmesi amacıyla bu alanlara ilave emsal değeri getirilerek plan nüfusu için gerekli olan donatı alanlarının konut alanları içerisinde kademeli, eşit ve birbiriyle bağlantılı olacak şekilde planlandığı, yine bu alanlara toplu uygulama şartı getirilerek, donatı alanlarının kamuya bedelsiz terk edilmesi durumunda ilave emsal değeri üzerinden yapılaşma hakkı verildiği,

böylelikle hem alandaki artan nüfusun ihtiyacı olan donatı alanlarının karşılanmasının hem de mevcut donatı alanlarının kamulaştırmaya gerek kalmadan uygulanabilirliğinin kolaylaştırılmasının amaçlandığı, davacının iddialarının aksine ''D'' rumuzlu uygulama alanı içerisinde donatı alanında kalan parsellerin herhangi bir hak kaybına uğramadan brüt parsel üzerinden hesaplanacak inşaat alanını uygulama alan sınırı içerisinde kullanabileceği, davacının dava konusu imar planının bütününe ilişkin dava açmakta menfaati ve dava açma ehliyetinin bulunmadığı, davanın süresinde açılmadığı,

diğer taraftan Pendik Belediye Başkanlığınca uyuşmazlık konusu parselin de içinde bulunduğu D rumuzlu konut alanlarına ve diğer muhtelif konulara ilişkin yapılan itirazlar üzerine İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile "...16.05.2008 onay tarihli Uygulama İmar Planında verilen müktesep haklarına göre düzenlenmesi..." şeklinde karar alındığı ve uyuşmazlık konusu parselin 15.05.2008 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli Pendik Merkez Uygulama İmar Planında ''konut alanı'' lejantında kalması nedeniyle dava konusu hususların ortadan kalktığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ: Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine, davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının, dava konusu 1/5000 nazım imar planında; taşınmazın ''12 metre enkesitli yol alanına'' ilişkin kısmının onanmasına, ''spor alanına'' ilişkin kısmı yönünden bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Uyuşmazlık konusu parsel, 15.06.2009 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında; meskûn alan, 05.12.1997 – 14.04.2000 tarihlerinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında ve 16.05.2008 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında; kısmen E:1,25 konut alanı, kısmen 10 metre enkesitli yol, dava konusu 17.03.2017 tarihinde onaylanan dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında ise.

D rumuzlu uygulama alan sınırları içerisinde kısmen konut alanı, kısmen spor alanı, kısmen 12 metre enkesitli yol olarak planlanmış, 04.08.2017-05.09.2017 tarihleri arasında askıya çıkarılan bu plana davacı tarafından askı süresi içinde 05.09.2017 tarihli dilekçe ile imar planında parselinin bir kısmının spor alanı olarak planlanması nedeniyle içinde yaşadığı konutun tekrar inşasının imkansız hale geleceği ve evsiz kalacağı, spor alanının kamu hizmetine tahsis edilecek bir alan olması nedeniyle bu alanın özel mülkiyetten karşılanmasının haksız ve hukuka aykırı olduğu,

imar planında spor alanı ve başkaca alanlar içerisinde kalan taşınmazının tamamının konut alanı olarak planlanması gerektiği ileri sürülerek yapılan itirazın zımnen reddi üzerine yasal süresi içerisinde 29.12.2017 tarihinde bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, nazım imar planı; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve

raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

2577 sayılı İdarî Yargılama Usûlü Kanununun 31/1. maddesinin atıfta bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 323. maddesinin (ğ) bendinde vekalet ücreti yargılama giderleri arasında sayılmış, 326. maddesinin 1. fıkrasında, kanunda yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği, 2. fıkrasında da, davada iki taraftan her biri kısmen haklı çıkarsa, mahkemenin yargılama giderlerini tarafların haklılık oranına göre paylaştıracağı, 331. maddesinde ise; davanın konusuz kalması sebebiyle esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkimin davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ederek hüküm altına alacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu 1/5000 nazım imar planında taşınmazın ''12 metre enkesitli yol alanına'' ilişkin kısmı yönünden davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin bölüm hakkındaki temyiz istemi incelendiğinde,

Bölge İdare Mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.

İdare Mahkemesi kararının bu bölümüne karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi kararı hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmamaktadır.

Dava konusu 1/5000 nazım imar planında taşınmazın ''spor alanına'' ilişkin kısmı yönünden davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin bölüm hakkındaki temyiz istemine gelince,

Uyuşmazlıkta, davalı idarenin 26.11.2019 tarihinde İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Ön bürosu kaydına giren temyiz dilekçesinde; Pendik Belediye Başkanlığınca uyuşmazlık konusu parselin de içinde bulunduğu D rumuzlu konut alanlarına ve diğer muhtelif konulara ilişkin yapılan itirazlar üzerine İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile "...16.05.2008 onay tarihli Uygulama İmar Planında verilen müktesep haklarına göre düzenlenmesi..." şeklinde karar alındığı ve uyuşmazlık konusu parselin 15.05.2008 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli Pendik Merkez Uygulama İmar Planında ''konut alanı'' lejantında kalması nedeniyle dava konusu hususların ortadan kalktığı belirtilmiştir.

Bu itibarla, uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için, Danıştay Altıncı Dairesi'nin 02.10.2023 tarih ve E:2019/21426 sayılı ara kararı ile; davalı idareden; temyiz dilekçesinde belirtilen İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararının gönderilmesinin istenilmesine, dava konusu plan değişikliklerine yapılan itirazlar üzerine yeniden bir karar alınıp alınmadığının, alındı ise yeniden askı ve ilana çıkarılıp çıkarılmadığının ve buna ilişkin alınan kararların ve sonrasında uyuşmazlık konusu taşınmazla ilgili herhangi bir değişiklik yapılıp yapılmadığının sorularak, değişiklik yapıldıysa taşınmazın renkli kalemle işaretlendiği önceki ve sonraki plan pafta örneklerinin (fiziki ortamda) istenilmesine karar verilmesi üzerine;

- Davalı idarenin 16.11.2023 tarihinde Danıştay Genel Yazı İşleri Müdürlüğü kaydına alınan cevabı yazısında özetle; dava konusu 17.03.2017 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planına yapılan itirazlar sonucu 18.05.2018 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında, uyuşmazlık konusu parselin; ''spor alanında'' kalan kısmının konut alanına alındığı, parselin büyük kısmının ''D'' rumuzlu konut alanı, küçük bir kısmının ''yol alanı'' olarak planlandığı, 22.12.2020 ve 20.09.2022 tarihlerinde yapılan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinde de parselin fonksiyonlarında bir değişiklik yapılmadığı,

yalnızca 2 sayılı konut alanlarına ilişkin plan hükümlerinde düzenleme yapıldığı belirtilerek, yazı ekinde anılan imar planı değişikliklerine ilişkin A4 boyutunda plan paftalarının gönderildiği görülmüştür.

Bu durumda, davacı dahil diğer kişi ve kurumların dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planına yaptığı itirazların değerlendirilmesi sonucunda 18.05.2018 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında davacının taşınmazının ''spor alanında'' kalan kısmının itiraz ve talebi doğrultusunda ''konut alanı'' olarak planlandığı, bu kısım yönünden taraflar arasında uyuşmazlık kalmadığı anlaşıldığından, bu kısım yönünden konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmış, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının bu kısmında isabet bulunmamıştır.

Öte yandan, davacı tarafından, 04.08.2017-05.09.2017 tarihleri arasında askıya çıkarılan dava konusu nazım imar planına askı süresi içinde yaptığı itirazlar zımnen reddedildiğinden bahisle yasal süresi içerisinde 29.12.2017 tarihinde kayda giren dilekçe bakılan dava açıldıktan sonra, davalı idarece söz konusu itirazlar değerlendirilerek 18.05.2018 tarihli belediye meclis kararının alındığı, diğer bir ifade ile davanın açıldığı tarihte itirazlar hakkında alınmış bir karar bulunmadığı görüldüğünden, davalı idare tarafından taşınmazın imar planında ''spor alanında'' kalan kısmı yönünden davanın açılmasına sebebiyet verildiği, İdare Mahkemesince bozma kararı üzerine verilecek kararda yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı idareye yükletilmesi gerektiği açıktır.