Danıştay 6. Daire E.2020/3334 K.2023/5774

Dava konusu istem: Bilecik ili, Bozüyük ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel (eski … ve … parseller) sayılı taşınmaz üzerinde yer alan akaryakıt istasyonu ve dinlenme tesisine yönelik olarak düzenlenen yapı ruhsatının iptali istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Bozüyük Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemi ile yapı ruhsatına dayanak olan Bozüyük Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan mevzi imar planının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacının davasını hemşehri sıfatıyla açtığı ve dava konusu işlemlerin kendisine tebliğ edilmediği dikkate alındığında dava açma süresinin hesaplanmasında öğrenme tarihinin esas alınmasının gerektiği, dava dilekçesinde öğrenme tarihi olarak bir tarih belirtilmemiş ise de dava konusu yapı ruhsatının iptali istemiyle yapılan 21/02/2019 tarihli başvuru üzerine görülen davanın açıldığı, oysa ki iptali istenilen imar planının ve yapı ruhsatının 1996 tarihli olduğu,

davacının maliki olduğu … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde akaryakıt ve LPG istasyonu kurulması için davalı idarece verilen … tarih ve … sayılı yapı ruhsatı ile dayanağı … tarih ve … sayılı Bozüyük Belediye Meclisi kararı ile onaylanan imar plan değişikliğinin iptali istemiyle, … ada, … parsel sayılı taşınmazın maliki (aynı zamanda görülmekte olan davaya davalı idare yanında müdahil) olan. Akaryakıt Tesisleri İnş. Oto. Mob. San. Tic. Ltd.

Şti. tarafından açılan davada, ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile … adına düzenlenen yapı ruhsatının ve dayanağı 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptaline karar verildiği, anılan davada yapılan ihbarın davacıya ulaştığı 28/08/2018 tarihinde dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan yapılardan haberdar olduğunun anlaşıldığı,

davaya konu imar planına karşı dava açma süresini canlandıracak nitelikte yeni bir uygulama işlemi tesis edilmediği de gözetildiğinde taşınmaz üzerinde bulunan yapıya ilişkin yapı ruhsatının düzenlenmesinden yaklaşık 23 yıl sonra yapılan başvurunun reddi üzerine açılan davada süre aşımı bulunduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının davaya konu edilen taşınmaza ilişkin yapı kullanma izin belgesinin düzenlendiği tarihte malik sıfatının bulunmadığı, kendisine ait taşınmazda yer alan yapılara ilişkin olarak düzenlenen yapı ruhsatının iptali istemiyle açılan davada tarafına ihbarın yapıldığı tarihte dava konusu taşınmazda bulunan yapıların mevzuata aykırı olduğu hususundan haberdar olmadığı, davanın süresi içerisinde açıldığı iddiaları ileri sürülerek temyize konu kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bilecik ili, Bozüyük ilçesi,. Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın maliki (aynı zamanda görülmekte olan davaya davalı idare yanında müdahil) olan. Akaryakıt Tesisleri İnş. Oto. Mob. San. Tic. Ltd.

Şti. tarafından, davacının maliki olduğu … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde akaryakıt ve LPG istasyonu kurulması için davalı idarece verilen … tarih ve … sayılı yapı ruhsatı ile dayanağı … tarih ve … sayılı Bozüyük Belediye Meclisi kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar plan değişikliğinin iptali istemiyle açılan davada, ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile; … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde mevcut istasyon ile … ada, … parsel taşınmaz üzerinde planlanan istasyonun 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu ve Yönetmeliği ile belirlenen mesafe şartını sağlamadığı gerekçesi ile ... adına düzenlenen yapı ruhsatının ve dayanağı 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptaline karar verilmiştir.

Anılan davanın devamı sırasında davacı tarafından, taşınmazıyla aynı güzergahta bulunan … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde yer alan akaryakıt istasyonu ve dinlenme tesisine yönelik olarak düzenlenen yapı ruhsatının iptali istemiyle yapılan 21/02/2019 tarihli başvurunun, Bozüyük Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı cevabı ile reddedilmesi üzerine, ret cevabının ve dayanağı olan … tarih ve … sayılı Bozüyük Belediye Meclisi kararıyla onaylanan mevzi imar planının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyetinin Hukuk Devleti olduğu belirtilmektedir. Hukuk devletinin temel ilkelerinden olan idarece tesis edilen işlemlerin hukuka uygunluğu ve sonuçta idarenin hukuka bağlılığının yargısal denetimi, iptal davaları yoluyla sağlanır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu' nun 2. maddesinde belirtildiği üzere, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar iptal davası olarak tanımlanmıştır.

İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesinin ön koşullardan biri olan "dava açma ehliyeti", her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idare ile işlemlerinde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçütler içinde menfaat ilişkisinin varlığını ifade etmektedir. Her olay ve davada, idari işlem ile dava açacak kişi arasında öngörülen sübjektif ehliyet koşulu olarak menfaat ihlalinin kişisel, meşru ve güncel bir menfaat olması ölçütleri ekseninde yargı mercilerince değerlendirilerek takdir edilecektir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdari işlemler aleyhine açılacak iptal davalarının görüşülebilmesinin ön koşullardan biri olan dava açma ehliyetinin, davanın açıldığı tarihten başlamak suretiyle davanın her aşamasında mevcut olması gerekmektedir.

Davanın açıldığı sırada Bilecik ili, Bozüyük ilçesi, … Mahalle, … Ada … parsel sayılı taşınmaz ve üzerinde inşa edilen dinlenme ve akaryakıt tesisinin maliki olan davacı ...'un dosya temyiz incelemesi aşamasında iken taşınmazını … tarih ve … yevmiye sayılı satış işlemi ile … adına devir ve tescil ettirdiği görülmekle, Dairemizin 23/03/2023 tarih ve E:2020/3334 sayılı ara kararı ile … ada, … parsel sayılı taşınmazın yeni maliki olan …'ten davayı takip hakkının kendisine geçtiği belirtilerek davayı takip edip etmeyeceğinin sorulması üzerine, … vekili Av. … tarafından sunulan 25/04/2023 havale tarihli dilekçe ile davanın takip edilmeyeceğinin beyan edildiği görülmüştür.

Bu durumda, davanın açıldığı tarihte davacı ...'un, dava konusu … ada, … parsel (eski … ve … parseller) sayılı taşınmaz ile aynı güzergahta ve yaklaşık 650 metre mesafede bulunan … ada, … parsel sayılı taşınmaza malik olmakla dava açma ehliyeti bulunmakta ise de gelinen aşamada söz konusu taşınmaz ile mülkiyet ilişkisinin ortadan kalması sebebiyle dava açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Buna göre, davanın ehliyet yönünden reddi gerekirken, süre aşımı yönünden reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.