Danıştay 6. Daire E.2020/454 K.2023/8554

Dava konusu istem: Çorum ili, Merkez, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın maliki davacı tarafından, taşınmazına komşu … parsel sayılı taşınmaza yönelik Çorum Belediye Meclisinin … tarih ve …sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali ile imar planının eski hale getirilmesine, … parsel sayılı taşınmazın park alanı olarak belirlenerek tapuya tesciline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporun ve dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; uyuşmazlığa konu ... sayılı parselin "park alanı" fonksiyonunun "ticaret alanı" olarak değiştirilmesine yönelik olarak davaya konu imar planlarının açıklama raporunda plan değişikliğinin zorunluluğuna ilişkin olarak herhangi bir değerlendirmenin bulunmadığı, söz konusu taşınmazın bulunduğu alana ilişkin ilgili kurum ve kuruluş olan Karayolları Genel Müdürlüğünün görüşünün alınmadığı,

50 metrelik taşıt yolu olan çevre yolundan ve 40 metre genişliğinde taşıt yolu olan İnönü caddesinden yapı yaklaşma mesafesinin 25 metre olarak işlenmesi gerektiği halde 15 metre olarak işlendiği, "park alanı" olan parselin "ticaret alanı" olarak değiştirildiği ve kaldırılan bu park alanına eşdeğer yeni bir park alanının ayrılmadığı, söz konusu alanın ticaret alanına dönüştürülmüş olması nedeniyle kentsel ulaşım sistemini de etkileyeceği göz önüne alındığında, herhangi bir gereklilik ve zorunluluğa dayanmayan plan değişikliğinin; şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olmadığı;

öte yandan, dava dilekçesindeki "..nolu parselin park alanı olarak belirlenmesi ve tapu sicili müdürlüğüne park alanı olarak tescil edilmesi" yönündeki taleplerin iptal kararının doğal sonucu olmakla birlikte idari işlem tesisi niteliğinde yargı kararı verilemeyeceğinden bu taleplerin incelenemeyeceği gerekçesiyle; dava konusu imar planı değişikliğinin iptaline, davacının idari işlem niteliğindeki talepleri yönünden ise davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Plan değişikliği sonucu davacının taşınmazının değerinin arttığı, park alanının kent içinde yaya ve taşıt ulaşılabilirliğinin olduğu bir bölgede bulunmadığı, yapı yaklaşma mesafelerinin 2019 tarihinde yapılan plan değişikliğiyle 25 metre olarak belirlendiği, dava konusu plan değişikliğinin iptalinin kamu zararına sebebiyet vereceği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyize konu kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket, Çorum ili, Merkez, … Mahallesi, … ada, …parsel sayılı taşınmazın maliki olup uyuşmazlığa konu taşınmaz ise davacının taşınmazının komşuluğunda bulunan ..parsel sayılı taşınmazdır.

Uyuşmazlığa konu … parsel sayılı taşınmazın "park alanı" olarak belirlenen kısmı Çorum Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğiyle "ticaret alanı" olarak değiştirilmiştir.

Davacının maliki olduğu … parsel sayılı taşınmaza yönelik olarak 20/03/2018 tarihinde imar durum bilgisinin sorulması üzerine verilen imar durum belgesinde komşuluğunda bulunan … parsel sayılı taşınmazın fonksiyonunda yapılan değişiklikten haberdar olunduğundan bahisle, söz konusu plan değişikliğine ilişkin davaya konu Belediye Meclisi kararının iptali istemiyle 16/04/2018 tarihinde bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun işlem tarihinden yürürlükte olan "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve İdare Mahkemelerinde altmış gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı; yine aynı Kanunun "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan şeklinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması,

değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı hususu kurala bağlanmıştır.

3194 sayılı İmar Kanununun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin işlem tarihinde yürürlükte olan şeklinde, "İmar Planları. Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır.

Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.” hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda metnine yer verilen maddelerin birlikte değerlendirilmesinden; imar planlarına karşı 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuru için, özel bir Kanun olan 3194 sayılı Kanun'un 8/b maddesi ile özel bir itiraz süresi getirildiği anlaşılmaktadır.

Bu durum karşısında, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması, bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde,

bu tarihi takip eden altmış günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihini izleyen günden itibaren altmış günlük dava açma süresi içinde veya itiraz süresi içerisinde başvuruda bulunulmaması durumunda imar planı kesinleşeceğinden, kesinleşme tarihinden itibaren altmış gün içerisinde yahut düzenleyici işlem niteliğindeki imar planının, parselasyon, imar durumu, yapı ruhsatı gibi birel işlemler ile tatbik edilmesi halinde imar planına karşı,

uygulama işleminin tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün içerisinde uygulama işlemi ile birlikte ya da tek başına dava açılması gerektiği açıktır.

İmar durum belgesi; yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren, uygulama imar planı ile plan notları ve Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği uyarınca düzenlenen, projelerin hazırlanmasına esas oluşturan, taşınmaz için öngörülen arazi kullanım kararı ile yapılaşma koşullarını detaylı bir şekilde gösteren belgedir. İdarelerce, uygulama imar planına göre imar durum belgesi düzenlenmesi üzerine, askı-ilan sürelerine bağlı kalınmaksızın, dayanağı düzenleyici işlem mahiyetindeki planların iptali istenebileceği yerleşik Danıştay içtihatlarıyla kabul edilmiştir.

Uyuşmazlıkta, davacının 20/03/2018 tarihinde davalı idareye yapmış olduğu başvurunun ve cevaben verilen imar durum belgesinin kendi parseline ilişkin olduğu, dava konusu edilen işlemin ise komşu taşınmaz olan 56 sayılı parsele ilişkin plan değişikliği olduğu, bu sebeple davacının taşınmazına ilişkin imar durum belgesinin komşuluğunda bulunan uyuşmazlık konusu taşınmaz nedeniyle imar planının iptali istemiyle dava açması için yeni bir süre başlatmayacağı, imar durum belgesinin söz konusu parsel yönünden uygulama işlemi niteliğini taşımadığı, bu nedenle davanın imar planlarına karşı askıda ilan edilmesinden itibaren dava açma süresi içerisinde dava açılmadığından süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, uyuşmazlığın esasına girilerek dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

Temyize konu edilen Bölge İdare Mahkemesi kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen bozma nedenleri bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanması gerektiği oyu ile aksi yöndeki Daire kararına katılmıyorum.