Danıştay 6. Daire E.2020/5434 K.2024/2824

İstemin özeti

İzmir İli, Bornova İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların "ticaret+konut (TİCK) alanı ve park" olarak belirlenmesine ilişkin İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.

SAVUNMALARIN ÖZETİ

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Dava dosyasında bulunan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu plan değişikliklerinin parçacıl nitelik taşıdığı, dava konusu parselin bulunduğu alana yönelik olarak üst ölçekli plan kararları ile uyumun sağlanması amacıyla alt ölçekli plan kararları değişiminin mevzuat hükümleri ile tanımlanan imar planı değişikliği kapsamından ziyade,

dava konusu plan onama sınırları dışında daha büyük bir bölgeyi içermesi nedeniyle daha kapsamlı bir çözümleme gerektiren ve donatı alanları dengesini yeniden kurmayı hedefleyen plan “revizyonu” gereksinimine dayalı bir içeriğe sahip olduğu hususları dikkate alındığında, dava konusu alanda benimsenen plan türünün bütüncül plan “revizyonu” yerine, parçacıl plan “değişikliği” olmasının imar mevzuatı, planlama esasları ve şehircilik ilkelerine uygun olmadığı,

alanda plan değişiklikleri öncesinde hiçbir konut alanı plan kararının bulunmaması nedeniyle, yeni öngörülen “ticaret-konut alanı” kullanımı ile alanda nüfus artışından söz edilmesinin zorunluluk içerdiği, dava konusu plan değişikliklerinde ticaret-konut alanı kullanımı haricinde yeşil alan kullanımı öngörülmekle beraber, ilave nüfusun gereksinimi olan eğitim ve sağlık gibi kentsel-sosyal altyapı alanları öngörülmediği dikkate alındığında; dava konusu plan değişikliklerinin planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine, kamu yararına ve imar mevzuatına uygun olmadığı sonucuna ulaşıldığından,

dava konusu plan değişikliğinin iptaline karar verilmesi gerekirken, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu idari dava dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:.... sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine 08/05/2024 tarihinde oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.

KARŞI OY (X) : Dava, İzmir İli, Bornova İlçesi, ... Mahallesi, .. pafta, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı doğrultusunda "ticaret+konut (TİCK) alanı ve park" olarak belirlenmesine ilişkin İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılmıştır.

3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde; nazım İmar Planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak tanımlanmıştır.

İmar planları, ülke, bölge ve kent verilerine göre konut, çalışma ve ulaşım gibi kentsel işlevler ile sosyal ve kültürel gereksinimleri var olan ya da sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi biçimde yerine getirmek ve bölge halkına iyi yaşama düzeni ve koşulları sağlamak amacıyla kentin gelişmesi de göz önüne alınarak hazırlanır ve ancak koşulların zorunlu kıldığı biçimde ve zamanda öngörülen yöntemlere uygun olarak değiştirilebilir, kısmen veya tamamen iptal edilebilir. Ancak bu değişiklik ya da iptallerin de, kişisel menfaatten ziyade, hizmet gereği ve kamu yararı kriterleri bakımından hukuka uygun olup olmadıklarının yargı denetimine tabi olduğu idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.

Dosyasının incelenmesinden; İzmir İli, Bornova İlçesi, ... Mahallesi, ... paftada, yürürlükteki 1/5000 ölçekli nazım imar planında konut dışı kentsel çalışma alanında kalan ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı kararları doğrultusunda "ticaret+konut (TİCK) alanı ve park" olarak belirlenmesine ilişkin hazırlanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilmesi üzerine anılan plan değişikliğinin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Uyuşmazlığın çözümüne yönelik İdare mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda özetle; "dava konusu parsellerin bulunduğu alanı da kapsayan bölgede 1/5000 ölçekli nazım imar planında plan kararlarının üst ölçekli plan kararlarıyla uyum sağlanması için yürürlükteki mevzuat hükümlerinde ve planlama esasları çerçevesinde tarif edilmiş olan uygun bilimsel ve nesnel gerekçenin bulunduğu,

1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile öngörülmüş olan plan kararlarının, planlara ilişkin ölçek özellikleri ve plan notlarında öngörülen hükümler de dikkate alındığında, üst ölçekli 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı kararları ve İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında öngörülen kullanım kararıyla çelişmediği ve planların kademeli birlikteliği ilkesine uygun olduğu,

dava konusu plan değişikliği ile öngörülen yeşil alan plan kararının büyüklük itibariyle Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği Ek-2 Tablosu’nda belirtilen standartlarının karşılanması itibariyle planlama esasları, şehircilik ilkeleri, imar mevzuatı ve kamu yararına uygun olduğu, ulaşım kararlarına ilişkin olarak konut alanlarının yolculuk üretme potansiyelinin konut dışı kentsel çalışma alanından düşük olması sebebi ile ulaşım alt yapısında değişikliğe gidilmemesinde sakınca olmadığı,

yapılaşma yoğunluğunun korunduğu koşullar altında anılan 2 numaralı plan notunun mimaride esneklik sağlayacağı ve Kazımdirik Mahallesi’nde işlevsel dönüşüme konu alanlardaki mekânsal karakter ile uyumsuz olmadığı hususu dikkate alındığında, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile yapılaşma yüksekliğinin serbest olmasını öngören 2 numaralı plan notunun planlama esasları, şehircilik ilkeleri ve plan tekniğine aykırı olmadığı, ancak; dava konusu plan değişikliği onama sınırları içerisinde 6306 sayılı Yasa çerçevesinde riskli alan sınırı ilanı gibi bir yönetsel bir bütünlüğün bulunmadığı,

dava konusu parsellerin yasal statüsünün çevre alanlardan farklı olmadığı hususu dikkate alındığında, plan değişikliğinin parsel sınırları ile sınırlı kalmasının mevzuat hükümlerine uygun olmaması, değişikliğin yoğunluk artırıcı olmadığı iddia edilmekte ise de, alanda plan değişikliği öncesinde hiçbir konut alanı plan kararının bulunmaması nedeniyle, mevcut bir yerleşik nüfusun bulunmadığı, plan değişiklikleri ile 261 kişilik ilave nüfusun bu alanda yaşamasının öngörüldüğü hususları dikkate alındığında, yeni öngörülen “ticaret-konut alanı” kullanımı ile alanda nüfus artışından söz edilmesinin zorunluluk içermesi,

261 kişilik ilave nüfusun sağlıklı bir konut çevresinde yaşayabilmesi için gerekli donatı alanlarının yeşil alan ile sınırlı olmaması, dava konusu plan değişikliğinde ticaret-konut alanı kullanımı haricinde yeşil alan öngörülmekle beraber, ilave nüfusun gereksinimi olan eğitim, sağlık, sosyo-kültürel tesis gibi kentsel-sosyal altyapı alanlarının öngörülmemiş olması itibarıyla dava konusu plan değişikliği ile öngörülen plan kararlarının planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine, kamu yararına ve imar mevzuatına uygun olmadığı,

Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği Ek-2 Tablosu’nda belirtildiği üzere söz konusu ilave nüfusun sosyo-kültürel tesisi, eğitim ve sağlık alanları gibi farklı donatı alanları ihtiyacının söz konusu plan değişikliği onama sınırları içerisinde karşılanamadığı,

planlama gerekçesini oluşturan üst ölçekli plan kararlarına uyum sağlama hedefinin bütüncül bir plan revizyonu yerine, parsel sınırları ile kısıtlı plan değişikliği üzerinden çözümlenmesine gidilmesi kaynaklı asal bir sorun olarak ortaya çıkması nedenleriyle dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinde öngörülen plan kararlarının anılan yönlerden planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine, imar mevzuatına, plan tekniğine ve kamu yararına uygun olmadığı" tespitlerine yer verilmiştir.

Dava dosyasında bulunan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; alanda plan değişiklikleri öncesinde konut alanı plan kararının bulunmaması nedeniyle, yeni öngörülen ticaret-konut alanı kullanımı ile alanda nüfus artışının söz konusu olacağı, dava konusu plan değişikliğinde ticaret-konut alanı kullanımı haricinde yeşil alan kullanımı öngörülmekle beraber, ilave nüfusun gereksinimi olan eğitim ve sağlık gibi kentsel-sosyal alt yapı alanlarının öngörülmediği dikkate alındığında, dava konusu plan değişikliğinin planlama esaslarına,

şehircilik ilkelerine ve imar mevzuatına uygun olmadığı sonucuna ulaşıldığından dava konusu plan değişikliğinin iptaline karar verilmesi gerekirken, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu idari dava dairesi kararının bozulması gerektiği oyuyla Dairemiz kararına katılmıyorum.