Danıştay 6. Daire E.2020/5442 K.2024/2751

Dava konusu istem: Mersin ili, Toroslar ilçesi, … Mahallesi, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Toroslar Belediye Meclisi’nin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilerek Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi’nin ... tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporlarındaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, davalı belediyece davacının maliki olduğu 3698 parsel sayılı taşınmaza ilişkin olarak düzenlenen … tarih ve … sayılı yapı ruhsatı ve eki projelere göre parselin ön cephesini batı kesiminde yer alan kuzey – güney doğrultusundaki 10 metre en kesitli taşıt yolundan aldığı,

1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile kazanılan parsel ön cephe hakkının kullanılamaz hale geldiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Ruhsatlı yapının bulunduğu parselde imar planı değişikliği yapılmasını yasaklayan herhangi bir mevzuat hükmünün bulunmadığı, söz konusu yapı ruhsatının oluşan yeni duruma göre tekrar düzenlenebileceği, davacının kazanılmış haklarını kullanamayacağına dair iddialarının hukuki dayanaktan ve hakkaniyetten yoksun olduğu, dava konusu işlemde kamu yararı bulunduğu, yapı ruhsatının düzenlendiği tarihte parselin 7 ve 10 metre enkesitli yollardan cephe alan köşe başı parsel konumunda olduğu,

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde, birden fazla yola cephesi ve ön bahçesi olan köşe başı parsellerde, parsele cephe aldığı yollardan yüksek olanına göre kot verileceğinin düzenlendiği, kaldı ki parsele bina ana girişinin yüksek kotta bulunan 7 metre enkesitli yoldan cephe alacak şekilde yapı ruhsatı verildiği, diğer bir deyişle parselin ön cephesinin imar planı kararları ile mevzuata uygun şekilde düzenlendiği, dolayısıyla dava konusu imar planı değişikliğinin parselin ön cephe hattını etkilemediği, dava konusu işlemin usul ve yasaya uygun olduğu, kararın bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının ek gerekçe ile onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Uyuşmazlık konusu 3698 parsel sayılı taşınmaz.

16.09.2013 tarihinde onaylanan Mersin - Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında; ''kentsel yerleşik alan'', 16.08.2015 tarihinde onaylanan 1/25.000 ölçekli nazım imar planında; ''kentsel yerleşik alan/orta yoğunlukta konut yerleşim alanı (200 ki/ha)'', 20.12.1996 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında; ''200 ki/ha yoğunlukta meskun konut alanı (orta yoğunlukta)'', dava konusu 09.11.2015 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde ise;

''S-2 notasyonlu (serbest nizam 2 katlı) konut alanı'' olarak planlanmış, aynı değişiklikte davacının ruhsatlı binasının batısında yer alan park alanının yeri ile 10 metre enkesitli yolun güzergahı değiştirilerek bu kullanımlar … ada … sayılı parselin güney kısmına alınmıştır.

Bunun üzerine davacı tarafından, parselinin batısında yer alan 10 metre enkesitli yolun kaldırılması nedeniyle parsel üzerinde yer alan ruhsatlı dükkanının cephesinin tamamen kapatıldığı, kazanılmış hakkının ihlal edildiği, bölgedeki yeşil alanın küçültülerek plan bütünlüğünün bozulduğu ileri sürülerek bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 3194 sayılı İmar Kanunu'nun ''Tanımlar'' başlıklı 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının;

genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise;

tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

Aynı Kanunun 6. maddesinde ise, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.

14.06.2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin; "Genel Plânlama Esasları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Planlar, kademesine ve ölçeğine göre ve yapılış amacının gerektirdiği ayrıntı düzeyinde kalmak koşuluyla alt kademedeki planları yönlendirir." hükmüne, "Gösterim (lejand) Teknikleri" başlıklı 10. maddesinde, her türlü mekânsal planın, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanacağı kurala bağlanmış, "İmar Planı Değişiklikleri" başlıklı 26. maddesinin 6. fıkrasında, "İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde:

a) Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısı azaltılamaz ve daraltılamaz.

b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır.

c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında geçiş amaçlı 3,00 metreden dar yaya yolu, 10,00 metreden dar trafik yolu açılamaz; yerleşik alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdaki standartlara uyulur. Ancak parseller 7,00 metreden dar yollardan mahreç alamaz.

ç) İmar planı değişikliği ile taşıt geri dönüş kurbu olmayan çıkmaz yol ihdas edilemez.

d) İmar planlarında Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan karayollarında yapılacak her türlü değişiklikte bu Kuruluştan alınacak görüşe uyulur." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen hükümler uyarınca, planlar arasındaki hiyerarşi kapsamında nazım imar planından sonra yapılacak olan uygulama imar planının, nazım imar planına uygun yapılması gerekmektedir.

Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nde yer verilen düzenlemelere göre, taşıt yolu olan 10,00 metre üzerindeki en kesitli yolların ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümünü gösterecek olan 1/5000 ölçekli nazım imar planında yer alması gerekirken, daha dar en kesitli olan yaya yolunun (7,00 metrelik) ise üst ölçekli nazım imar planında yer almadan da 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilmesinin mümkün olduğu sonucuna varılmıştır.

Uyuşmazlığa konu olayda, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile uyuşmazlık konusu taşınmazın batısından geçmekte iken güzergahı değiştirilerek … ada, … sayılı parselin güney kısmına alınan 10 metre enkesitli yolun 1/5000 ölçekli nazım imar planında yer almadığı görülmüştür.

Bu durumda, dayanak 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmeyen söz konusu 10 metre enkesitli yolun dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilmesinin, uygulama imar planını dayanağı nazım imar planına aykırı hale getirdiği sonucuna ulaşıldığından, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde bu yönden de hukuka uyarlık bulunmamaktadır.