Danıştay 6. Daire E.2020/6235 K.2022/8272

Dava konusu istem: Ankara İli, Etimesgut İlçesi, … Mahallesi, … ada,… parsel sayılı taşınmazı kapsayan Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerine askı süresi içine yapılan itirazların kısmen kabul edilmesi suretiyle anılan Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile yeniden onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklikleri ile bu planlara davacı tarafından askı süresi içinde yapılan itirazın reddine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu plan değişikliklerinin ilk halinde .. parsel sayılı taşınmaza isabet edecek şekilde belirlenen yolun güzergahının, söz konusu taşınmazın maliki tarafından askı süresi içinde yapılan itiraz üzerine davacının maliki olduğu … parsel sayılı taşınmaza isabet edecek şekilde revize edildiği, bu esnada her iki taşınmaz üzerinde de yapı bulunduğu,

… parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan 5 bağımsız bölümlü ve 1.930 m2 kapalı alanlı ticari bina ile … parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan ticari binalar nedeniyle, yolun … parsel sayılı taşınmazdan geçmesinin maliyeti artıracağı açık ise de, itirazın kabul edildiği tarihte davacıya ait … parsel sayılı taşınmazda üzerinde de bina bulunduğu gibi yol alanının kaydırılmasına yönelik plan değişikliği sonucunda dava konusu yolun ana yola bağlanma açısının arttırıldığı,

sola akış yönünün sağ tarafa doğru kamu maliyetini arttıracak şekilde büklüm verilmesi suretiyle demiryolunun arkasında yeni yol ile birleşilen noktada sert keskin bir dönüşle bağlantı yapıldığı, bu değişikliğin hem yol hem de trafik güvenliğini tehlikeye atabilecek nitelikte olduğu,

plan bütününe bakıldığında hem bireysel hakları en yüksek derecede koruyacak hem de kamu yararını ön planda tutacak alternatif güzergahların planlanmasının mümkün olduğuna dair bilirkişi raporunda yer verilen tespitler de dikkate alındığında, yol güzergahının … parsel sayılı taşınmazdan geçirilmesinin hem bireysel haklar hem de kamu yararı bakımından şehircilik ilkelerine ve planlama tekniklerine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… sayılı ara kararına cevaben davalı idarece, hukuki süreçlerden kaynaklı olarak projede revizeler yapıldığının ve uyuşmazlık konusu taşınmaz üzerinden geçen … Köprüsünün iptal edildiğinin beyan edildiği, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu bağlantı yolunun davacının taşınmazından geçirilmesinin kamulaştırma maliyeti açısından zorunluluk olduğu, komşu 19 parsel sayılı taşınmazdaki yapının, davacıya ait … parsel sayılı taşınmadaki yapıya göre daha büyük ve yeni olduğu, dosyada düzenlenen bilirkişi raporunda her ne kadar bağlantı yolunun keskin dönüş açısı ile ana yola bağlandığı belirtilmişse de, daha keskin dönüşlerin mevcut olduğu birçok yol projesi bulunduğu, ayrıca dava konusu bağlantı yolunda hız sınırı ve gerekli trafik levhaları ile önlem alınacağı, hem kamu yararının gözetildiği hem de bireysel hakları en az ölçüde ihlal eder nitelikte planlama yapıldığı,

davacıya ait … parsel sayılı taşınmazın arkasında yer alan … parsel sayılı taşınmazın Ankara Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı doğrultusunda kamulaştırıldığı, geriye kamulaştırılacak sadece uyuşmazlık konusu taşınmazın kaldığı, bu taşınmazın kamulaştırılması için de adli yargıda açılan bedel tespit ve tescil davasının derdest olduğu, bu aşamada plan değişikliklerinin iptaline karar verilmesinin kamu zararına neden olacağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalının temyiz isteminin reddi ile usul ve hukuka uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve hukuka uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Sincan-Etimesgut ilçeleri ile kent merkezi arasında bağlantı sağlayan tek ulaşım aksı olan İstasyon Caddesinin, çevresindeki yapılaşmalar ve kuzeyindeki demiryolu hattı nedeniyle genişletilmesine veya ilave yollar açılmasına imkan bulunmadığından, mevcut trafik yükünün azaltılabilmesi için bu Caddeye paralel şekilde uzanan ve Turgut Özal Köprüsünden ayrılarak, kısmen Şeker Fabrikası sahasından ve TCDD'ye ait demiryolu depolama alanından geçip Yeşilova Mahallesinden tekrar ana artere bağlanan yeni bir yol aksı oluşturulmasına yönelik 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklikleri Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanmıştır.

Bu planlarda, yeni yoldan Etimesgut ilçe merkezine dönüş bağlantısını sağlamak üzere tasarlanan köprülü geçiş yolu (… Köprüsü), davacıya ait … parsel sayılı taşınmazın komşuluğunda yer alan …, … ve … parsel sayılı taşınmazlara isabet edecek şekilde geçirilmiş, söz konusu plan değişikliklerine askı süresi içinde … parsel sayılı taşınmazın maliki tarafından itiraz edilmiştir.

Bu itiraz üzerine Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile; kamulaştırılması gereken … parsel sayılı taşınmaz üzerinde 23.01.2017 tarihinde yapı kullanma izni verilen 5 bağımsız bölümlü ve yaklaşık 1.930 m2 kapalı alanlı ticari bina bulunduğundan proje maliyetinin arttığı, bu nedenle bağlantı yolunun … parsel sayılı taşınmaz üzerinden geçecek şekilde tasarlandığı, yapılan tashihatın projeyi hazırlayan Fen İşleri Daire Başkanlığınca uygun görüldüğü belirtilerek, … parsel sayılı taşınmaz malikinin itirazı kabul edilmiş ve uyuşmazlık konusu köprülü geçiş yolunun güzergahının davacıya ait … parsel sayılı taşınmaza isabet edecek şekilde kaydırılmasına yönelik dava konusu 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklikleri yeniden onaylanmıştır.

Anılan plan değişikliklerine bu defa davacı tarafından askı süresi içinde yapılan itirazın Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile; plan değişiklikleri yapılırken kamu yararının dikkate alındığı belirtilerek reddedilmesi üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan halinde, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının;

genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise;

tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

Aynı Kanunun 6.maddesinin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan halinde, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmıştır. Anılan Yasanın 8. maddesinde ise alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunluluğu getirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacının maliki olduğu … parsel sayılı taşınmaza isabet eden köprülü geçiş yolunun. Sincan-Etimesgut ilçeleri ile kent merkezi arasında tek ulaşım aksı olan.

Caddesinin mevcut trafik yükünün dağıtılması amacıyla alternatif taşıt yolu oluşturulmasına yönelik geniş bir bölgeyi kapsayacak şekilde yapılan 17.03.2017 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin bir parçası olduğu, söz konusu imar planı değişikliklerinin tamamının iptali istemiyle. Odası (.

Şubesi) tarafından açılan diğer bir davada, kentsel servis alanı işlevi getirilen … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmı yönünden dava konusu işlemin iptali, diğer kısımlar yönünden davanın reddi yolunda ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karara karşı davacı ve davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığınca işin esası yönünden yapılan istinaf başvurularının reddine dair. Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:... sayılı kararına karşı yine davacı ve davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığınca yapılan temyiz istemlerinin incelenmesi sonucunda Danıştay Altıncı Dairesince verilen 29/09/2022 tarih ve E:2019/150, K:2022/8271 sayılı kararda; temyize konu kararın … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının onandığı, alternatif taşıt yolu ile bağlantı yollarına ilişkin kısmı yönünden ise, söz konusu yolların planlama ile elde edilmek istenilen amacı gerçekleştirmeye elverişli olup olmadığı,

plan değişikliklerinin bilimsel, teknik araştırmalara, analiz ve sentez çalışmalara dayanıp dayanmadığı ve tasarlanan yol ile köprülü geçişlerin mevzuata, trafik güvenliğine, ulaşım planlaması ilkelerine, kentsel ihtiyaçlara, şehircilik esaslarına ve kamu yararına uygun olup olmadığının, plan değişikliklerinin dayanağı olan yol projesi davalı idareden getirtilmek ve aralarında ulaşım planlaması konusunda uzmanın da bulunduğu bilirkişi heyeti aracılığıyla mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle değerlendirilmesi, elde edilecek sonuca göre yeniden bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulduğu görülmektedir.

Bu doğrultuda, aralarında bağlantı bulunan davalarda bütüncül şekilde hukuki denetim yapılabilmesini teminen, dava konusu plan değişikliklerinin tamamına karşı açılan diğer davada, Danıştay Altıncı Dairesinin yukarıda detaylarına yer verilen bozma kararı üzerine mahallinde yaptırılacak keşif ve bilirkişi incelemesi kapsamında, davacının taşınmazına isabet eden köprülü geçiş yolunun da ayrıca incelenmesi gerektiğinden, bu incelemeden elde edilecek sonuca göre işin esası hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.