Danıştay 6. Daire E.2020/6246 K.2024/7470

Dava konusu istem: Aydın İli, Söke İlçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazın ticaret alanı ve akaryakıt istasyon alanı kullanımına ayrılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Aydın Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:...kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında ticaret alanı ve akaryakıt istasyon alanı olarak belirlenen taşınmazın Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında tarımsal arazi olarak belirlenen alan ve sulama alanı içinde kaldığı, planların kademeli birlikteliği ilkesinin sağlanamadığı,

tarımsal açıdan son derece verimli Söke Ovası içerisinde yer alan parselin, parsel bazında yapılaşmaya açılmasının bölgede yapılaşmayı özendirerek tarımsal alan bütünlüğünü bozacağı, taşınmaz ve çevresinin düz-düze yakın eğimli, derin topraklı, kumlu tın yada tın bünyeli topraklardan oluşmuş, her hangi bir drenaj, tuzluluk, alkalilik ve taşlılık-kayalılık problemi bulunmayan 1. sınıf tarım arazisi olduğu, ayrıca 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanununa göre; dava konusu parsel ve çevresinin, dikili tarım arazisi ve mutlak tarım arazisi özelliği taşıdığı,

dolayısıyla dava konusu alanın tarım dışı amaçla kullanılmasının uygun olmadığı anlaşıldığından dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve imar mevzuatına aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Bölge Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği, kurum ve kuruluşların görüşlerinin alındığı, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planının 8.29.4 sayılı plan notu gereğince karayolu kenarında karayoluna hizmet verecek tesisler ile teşhire ve ticarete yönelik mağazaların yer alabileceği, bilirkişi raporundaki tespit ve değerlendirmelere yapılan itirazların değerlendirilmediği, taşınmaza yönelik 5403 sayılı Kanun kapsamında tarım dışı kullanım izninin bulunduğu, temyize konu kararın ise usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Aydın İli, Söke İlçesi, ... Mahallesi, ... sayılı parsel maliki tarafından, plansız alanda kalan taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planında toplu işyeri alanı ve akaryakıt ve servis istasyonu alanı olarak belirlenmesi istemiyle yapılan 01/09/2015 tarihli başvurunun, tadilen onaylanarak taşınmazın ticaret alanı ve akaryakıt ve servis istasyonu olarak belirlenmesine ilişkin Aydın Büyükşehir Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararının 29/02/2016-30/03/2016 tarihleri arasında ilan edildiği, davacı tarafından 30/03/2016 tarihinde yapılan itirazın reddi üzerine de bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükteki şekliyle 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak tanımlanmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 31. maddesinde: "Bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda; hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü şahısların davaya katılması, davanın ihbarı, tarafların vekilleri, feragat ve kabul, teminat, mukabil dava, bilirkişi, keşif, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adli yardım hallerinde ve duruşma sırasında tarafların mahkemenin sukünunu ve inzibatını bozacak hareketlerine karşı yapılacak işlemler ile elektronik işlemlerde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygunlanır. Ancak, davanın ihbarı ve bilirkişi seçimi Danıştay, mahkeme veya hakim tarafından re'sen yapılır." hükmü yer almaktadır.

Atıf yapılan Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu yerine çıkarılan ve 01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 61. maddesinde: "Taraflardan biri davayı kaybettiği takdirde, üçüncü kişiye veya üçüncü kişinin kendisine rücu edeceğini düşünüyorsa, tahkikat sonuçlanıncaya kadar davayı üçüncü kişiye ihbar edebilir." hükmüne yer verilmiştir.

1/100.000 ölçekli çevre düzeni planının 8.29.4. sayılı plan notunda "karayolu kenarında ve diğer kara ulaşım güzergahlarında, mevzuata uygun olmak koşulu ile akaryakıt ve LPG istasyonları servis istasyonu, konaklama tesisi, yeme içme tesisi v.b. gibi karayoluna hizmet verecek tesisler ile teşhire ve ticarete yönelik mağazalar yer alabilir.

" hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare Mahkemesince, yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında ticaret alanı ve akaryakıt istasyon alanı olarak belirlenen taşınmazın Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında tarımsal arazi olarak belirlenen alan ve sulama alanı içinde kaldığı, planların kademeli birlikteliği ilkesinin sağlanamadığı,

tarımsal açıdan son derece verimli Söke Ovası içerisinde yer alan parselin, parsel bazında yapılaşmaya açılmasının bölgede yapılaşmayı özendirerek tarımsal alan bütünlüğünü bozacağı, taşınmaz ve çevresinin düz-düze yakın eğimli, derin topraklı, kumlu tın yada tın bünyeli topraklardan oluşmuş, her hangi bir drenaj, tuzluluk, alkalilik ve taşlılık-kayalılık problemi bulunmayan 1. sınıf tarım arazisi olduğu, ayrıca 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanununa göre; dava konusu parsel ve çevresinin, dikili tarım arazisi ve mutlak tarım arazisi özelliği taşıdığı,

dolayısıyla dava konusu alanın tarım dışı amaçla kullanılmasının uygun olmadığı tespit ve değerlendirmeleri yer verilmiş ise de dosya kapsamında yapılan incelemede ise dava konusu parsele yönelik Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işlemiyle tarım dışı kullanım izni verildiği görülmüştür.

Bu durumda, dava konusu taşınmaza yönelik tarım dışı kullanma izni verildiği hususu göz önüne alındığında bilirkişi raporundaki taşınmazın tarım arazisi olduğu tespitine itibar edilmemiştir. Öte yandan tarım dışı kullanım iznine yönelik herhangi bir dava açılıp açılmadığı da araştırılmalıdır.

Ayrıca yukarıda anılan 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında tarımsal arazi olarak belirlenen alanın sulama alanı içinde kaldığı bu sebeple planların kademeli birlikteliği ilkesinin sağlanamadığı belirtilmiş ise de; planın, 8.29.4. sayılı notunda da karayolu kenarında ve diğer kara ulaşım güzergahlarında, mevzuata uygun olmak koşulu ile akaryakıt ve LPG istasyonları ile ticarete yönelik mağazalar yapılabileceği hüküm altına alındığından planların kademeli birlikteliği ilkesinin sağlanamadığı tespiti yerinde görülmemiştir.

Öte yandan , dava konusu işlem içeriğinde bahsi geçen Aydın Büyükşehir Belediyesi İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığının... tarih ve ... sayılı işleminde dava konusu imar planına yönelik menfi ve müspet tespitlerde bulunulduğu ancak hükme esas alınan bilirkişi raporunda bu hususlara ilişkin bir değerlendirmede yapılmadığı görülmektedir.

Bu durumda, tarım dışı kullanım iznine dava açılıp açılmadığı yönünde bir araştırma yapıldıktan sonra Aydın Büyükşehir Belediyesi İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminde belirtilen dava konusu imar planına yönelik tespitler yönünden yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak bir karar verilmesi gerektiğinden eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak dava konusu işlemin iptaline yönelik İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.