Danıştay 6. Daire E.2020/6732 K.2024/1334

Dava konusu istem: Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, … Mahallesi, … ada, …, …, … ve … parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan Ortahisar ilçesi 3.etap 1/5000 ölçekli revizyon+ilave nazım imar planı ile plana yapılan itirazın zımnen reddine ilişkin kararın iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, uyuşmazlık konusu parselin bulunduğu alana 1/5000 ölçekli nazım imar planında getirilen kullanım kararlarının üst ölçekli plan olan 1/100000 ve 1/50000 ölçekli çevre düzeni planı ile 1/25000 ölçekli nazım imar planı hükümlerine aykırılık veya çelişki oluşturmadığı, öngörülen gelişme yapısının Ortahisar ilçesinin mevcut gelişme yapısı ile uyumlu olduğu,

nüfus ataması yapılırken ve buna göre konut ve donatı alanları düzenlenirken nüfusun gelişme dinamiklerinin dikkate alındığı, mevcut plana göre donatı miktarı artırılsa da dava konusu planda açık ve yeşil alanlar dışında diğer donatı alanlarına Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde belirtilen asgari standartların altında alan ayrıldığı,

bu nedenle planlama alanında donatı dengesinin sağlanamayacağı ve bölgede yaşayanlara sunulan hizmet kalitesinin yetersiz olacağı, donatı miktarı açısından mevcut plandaki olumsuzlukların dava konusu planda da devam ettiği, özellikle gelişme konut alanlarında öngörülen donatı alanları açısından dava konusu planın Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği hükümlerine aykırı olduğu,

ancak bu durumun uyuşmazlık konusu olayda davacı lehine sonuçlar doğurmayacağı, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile davacıya ait parsellerin akaryakıt ve servis istasyonu alanı, tarım alanı, spor alanı, kamu hizmet alanı, sosyal tesis alanı, pazar alanı, terminal, sağlık tesis alanı, park alanı bir kısmının da 20 metrelik imar yolu olarak planlandığı, 20 metrelik yolun güneydeki yerleşimlere ulaşımı sağlayan ana ulaşım aksı olması da dikkate alındığında, yol genişliğinin artırılmasının ulaşım sisteminin bütünlüğü ve sürekliliği açısından gereklilik olduğu,

bu nedenle davacıya ait parsellerin bir kısmının 20 metrelik imar yolunda kalmasında bir sakınca bulunmadığı, dava konusu parsellerin bulunduğu alanda donatı ve ticari kullanımların bir bütün halinde düzenlenmesinin doğru bir planlama yaklaşımı olduğu, ayrıca söz konusu donatı kullanımlarının, planlama alanının güney kısmının ana ulaşım aksı olan kuzey-güney doğrultulu 20 metrelik imar yolu üzerinde toplanmasının ulaşılabilirlik açısından olumlu olduğu,

planlama alanının bu bölümünün bölge halkına hizmet edecek ticari ve sosyal donatı alanlarının bir bütün halinde, kolay erişilebilir ve birbirleriyle ilişkili bir biçimde kurgulanmasının donatı kurgusu ile şehircilik ilkeleri ve planlama esasları açısından doğru bir yaklaşım olduğu, bu nedenle parsellere getirilen kullanım kararı açısından imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda.

İdare Mahkemesince verilen davanın reddine ilişkin karara yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına davacıya ait taşınmazların tarımsal niteliği korunacak alan olarak belirlenmesine ilişkin kısmı yönünden, davacının plana yaptığı itirazın kısmen kabul edilmesine ilişkin Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla taşınmazların tarım alanı fonksiyonu kaldırılarak spor alanı, kamu hizmet alanı, sosyal tesis alanı, pazar alanı, terminal, sağlık tesis alanı, park alanı ve 20 metrelik yol alanı olarak planlandığı,

bu nedenle taşınmazların tarımsal niteliği korunacak alan olarak belirlenmesine yönelik olarak davanın konusu kalmadığı sonucuna ulaşıldığından, anılan kısım yönünden konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına; davacıya ait taşınmazların spor alanı, kamu hizmet alanı, sosyal tesis alanı, pazar alanı, terminal, sağlık tesis alanı, park alanı ve 20 metrelik yol olarak planlanmasına ilişkin olarak ise 1/5000 ölçekli nazım imar planında açık ve yeşil alanlar dışında diğer donatı alanlarına Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde belirtilen asgari standartların altında alan ayrılması nedeniyle anılan planın imar mevzuatına,

şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uygun olmadığı, söz konusu hukuka aykırılıkların planın genelini etkileyen hususlar olması nedeniyle davacıya ait taşınmazların spor alanı, kamu hizmet alanı, sosyal tesis alanı, pazar alanı, terminal, sağlık tesis alanı, park alanı ve 20 metrelik yol olarak planlanmasında hukuka uygunluk bulunmadığından, anılan kısım yönünden dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Bölge İdare Mahkemesinince dava konusu işlemin iptali yolunda verilen kararın bozulması gerektiği, dava konusu planın bütüncül planlama yaklaşımı ile hazırlanıp onaylandığı, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olduğu belirtilerek temyiz isteminin kabulüne karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, … Mahallesi, … ada, …, …, … ve … parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan Ortahisar ilçesi 3.etap 1/5000 ölçekli revizyon+ilave nazım imar planı ile plana yapılan itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan halinde, nazım imar planı; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak tanımlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonun ve dayanağı olan 1/25.000 ölçekli nazım imar planının tamamının iptali istemiyle TMMOB Şehir Plancıları Odası Trabzon Şubesi tarafından açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolundaki … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın, Danıştay Altıncı Dairesinin 27.02.2024 tarih ve E:2021/5094, K:2024/1310 sayılı kararı ile onanmasına karar verilmiştir.

Bu durumda, 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonun tamamının iptaline karar verilmesi nedeniyle dava konusu taşınmazlara ilişkin olarak da planın iptaline karar verilmesi gerektiğinden, kısmen konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı kısmen de dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararının temyize konu iptale ilişkin kısmında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.

Bununla birlikte, bu kararın uyuşmazlığa konu taşınmazlara getirilen kullanım kararının şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına aykırı olduğu anlamına gelmediği, planın bütününe ilişkin iptal kararı üzerine yeniden planlama yapılırken taşınmazlara şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uygun bir fonksiyon verileceği açıktır.