Danıştay 6. Daire E.2020/8248 K.2020/12072

Dava konusu istem: Bursa İli, Gürsu İlçesi, … Mahallesi, … parsel sayılı taşınmaz üzerine ruhsatsız olarak yapı yapıldığından bahisle, 3194 Sayılı İmar Kanununun 32. maddesi gereğince yapının 5 gün içerisinde yapı sahibi tarafından yıkılmasına, aksi halde yıkım işleminin belediye ekipleri tarafından yapılarak yıkım masraflarının davacıdan tahsiline ilişkin … Belediye Encümenin … tarih ve … sayılı kararı ile aynı Kanunun 42/2. maddesi uyarınca …-TL para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı encümen kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; 3194 sayılı İmar Kanununun 42/2. maddesi uyarınca …-TL para cezası verilmesine ilişkin … Belediye Encümenin … tarih … sayılı kararı ile Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının yıkım masraflarının davacıdan tahsiline ilişkin kısmının iptaline, davanın ruhsatsız yapıların 5 gün içerisinde yapı sahibi tarafından yıkılmasına, yıkılmaması halinde yıkım işleminin belediye ekipleri tarafından yapılmasına ilişkin kısmı bakımından ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince; İdare Mahkemesi kararının, yıkım ve yıkım masraflarının tahsiline ilişkin kısmına yönelik yapılan istinaf istemlerinin reddine; kararın, para cezasına ilişkin kısmına yönelik davalının istinaf isteminin kısmen kabulüne, 3194 sayılı Kanunun 42/2. maddesinin (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ile aynı maddenin (c) bendinin 8. alt bendinin artırımlı uygulanmasına ilişkin kısmı yönünden davanın reddine; davalının istinaf isteminin, Mahkeme kararının, anılan maddenin (c) bendinin 2., 4., 6. ve 13. alt bentlerinin artırımlı uygulanmasına ilişkin kısmının iptaline ilişkin kısmı yönünden ise gerekçeli olarak reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğin 6. maddesi gereğince … Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile dava konusu işlemlerin iptaline karar verildiği, davanın konusuz kaldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

… Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile …. tarih ve … sayılı kararı ile dava konusu işlemlerin iptaline karar verildiği, davanın konusuz kaldığı savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının yıkıma ilişkin kısmının bozulması para cezasına ilişkin kısmının ise onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden, yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bursa İli, Gürsu İlçesi, … Mahallesi, … parsel sayılı taşınmaz üzerine ruhsatsız olarak yapı yapıldığından bahisle, 3194 Sayılı İmar Kanununun 32. maddesi gereğince yapının 5 gün içerisinde yapı sahibi tarafından yıkılmasına, aksi halde yıkım işleminin belediye ekipleri tarafından yapılarak yıkım masraflarının davacıdan tahsiline ilişkin … Belediye Encümenin … tarih ve … sayılı kararı ile aynı Kanunun 42/2. maddesi uyarınca 314.966,31-TL para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı encümen kararı alınmıştır. Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinde; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere idari para cezaları uygulanacağı, Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.

18/05/2018 günlü, 30425 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 7143 sayılı Kanun'un 16. maddesi ile 3194 sayılı İmar Kanunu'na eklenen Geçici 16. maddenin 1. fıkrasında.

"Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir.

Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir." hükmüne, 4. fıkrasında ise. "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir." hükmüne yer verilmiştir.

Anılan madde uyarınca 06/06/2018 günlü, 30443 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esasların 6. maddesinin 1. fıkrasında "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapıların malikleri, bu belgenin bir örneğini belediye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyesine, bu sınırlar dışında il özel idaresine vermek zorundadır." hükmü, 3. fıkrasında da "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

3194 sayılı Kanunun 42/2. maddesinin (a) bendi uyarınca verilen temel para cezası ile aynı maddenin (c) bendinin 8. alt bendi uyarınca artırıma ve yıkım masraflarının davacıdan tahsiline ilişkin işlem yönünden;

Belirtilen kısımla ilgili olarak İdare Mahkemesince iptal kararı verilmiş ise de; davalı idarenin istinaf istemi kabul edilerek, bu kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir. Öte yandan davacı tarafından, Gürsu Belediye Encümeninin 07/08/2018 tarih ve 639 sayılı kararıyla, para cezasının iptal edildiği ve "yıkım masrafının adı geçenden tahsiline" ibaresinin kaldırıldığı dikkate alınarak inceleme yapılması ve İdari Dava Dairesi kararının bu kısma yönelik davanın reddi kararının bozulması istenilmekte ise de; anılan encümen kararının, İdare Mahkemesi kararının uygulanması amacıyla alındığı anlaşılmakta olup, İdare Mahkemesi kararının bu kısmına yönelik esastan inceleme yaparak karar veren İdari Dava Dairesi kararının temyiz incelemesinin de esas yönünden yapılması gerekli görülmüştür.

Temyiz edilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesinin kararında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 1. fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.

Yıkım işlemine gelince;

3194 sayılı Kanun'un Geçici 16. maddesi uyarınca yapı kayıt belgesi verilen yapıların malikleri tarafından, bu belgenin bir örneğinin belediyeye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyesine, bu sınırlar dışında il özel idaresine verilmesi, bu belgeye istinaden yapı kayıt belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edilmesi gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden; davacı vekili tarafından dosyaya sunulan 13/08/2020 havale tarihli temyiz dilekçesi ekinde; davacı tarafından imar barışı kapsamında uyuşmazlık konusu yapıya ilişkin olarak … günlü, … belge numaralı "Yapı Kayıt Belgesi" alınması nedeniyle, davalı idare tarafından dava konusu … tarihli, … sayılı Belediye Encümeni kararı ile alınan yıkım kararının iptaline ilişkin … tarih ve … sayılı … Belediye Encümeni kararının sunulduğu, davalı idare tarafından sunulan … havale tarihli temyize cevap dilekçesinde ise, davacı tarafından alınan yapı kayıt belgesine istinaden dava konusu yıkım kararının yukarıda anılan encümen kararı ile iptal edildiğinin belirtildiği görülmüştür.

Bu durumda, yapı kayıt belgesinin davalı idareye sunulması üzerine dava konusu ... tarihli, ... sayılı Gürsu Belediye Encümeni kararı ile alınan yıkım kararının iptaline karar verildiği dikkate alınarak, bu kısım yönünden konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmektedir.