Danıştay 6. Daire E.2020/8809 K.2023/3022

2- ... 3- ... VEKİLLERİ : Av. ...

MÜDAHİL (DAVACI YANINDA) : ... Gıda ve İhtiyaç Maddeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan binada ruhsat ve eki projesine aykırı imalatlar yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları uyarınca (her bir davacı adına ayrı ayrı 21.386,20-TL olmak üzere) toplam 64.158,59-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Beşiktaş Belediye Encümeni kararı ile söz konusu encümen kararının dayanağı niteliğinde olan ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11. ve 12. maddeleri uyarınca düzenlenen ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:.., K:... sayılı kararda; dava konusu yapı tatil tutanağında ruhsata aykırı imalatların mevcut durumunun, idarece somut olarak tespit edildiğinden dava konusu yapı tatil tutanağında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna sonucuna varılmıştır. Dava konusu para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının ise, dava dosyası ile ...

İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden; ... tarih ve ... sayılı encümen kararında, ilave alanların 502,52 m2 ve bina içi aykırılıkların ise 80,46 m2 olarak hesaplandığı, bu bağlamda, bodrum katta betonarme karkas ilave büyümenin hatalı hesaplandığı, başka bir ifade ile 10 metre x 7,20 metre =72 m2 olarak taranan projeye aykırılığın 1,5 metre x 10,50 metre= 15,75 m2'yi kapsadığı, bu açıdan aykırılıktan etkilenen alan hesabında hataya düşüldüğü,

öte yandan, dava konusu yapı tatil tutanağında balkon, asansör ve merdiven kısımlarında saptanan ruhsat ve eklerine aykırılıkların, ebatlarına ilişkin olarak tespite yer verilmediği gibi, krokide de bu kısımların gösterilmediği, bu itibarla, kimi aykırılıkların ebatlarına (gerek krokide gerekse de rakamsal olarak) yer verilmeyerek söz konusu aykırılıkların somut olarak ortaya konulamadığı ve çizilen krokide hatalı ölçüm yapıldığı anlaşıldığından,

yapı tatil tutanağında ruhsata aykırılıktan etkilenen alan ve ebat (m²) belirlemesi yapılmaması nedeniyle, davacıların 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca toplam 64.158,59-TL para cezası verilmesine ilişkin Beşiktaş Belediye Encümeninin ... tarih, ... sayılı kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle; 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11. ve 12. maddeleri uyarınca düzenlenen ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağına ilişkin kısım yönünden davanın reddine; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca para cezası verilmesine yönelik tesis edilen Beşiktaş Belediye Encümeninin ... tarih, ... sayılı kararının ise iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdare Mahkemesi kararının istinaf başvurusuna konu dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının, hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idarenin istinaf dilekçesinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın iptale ilişkin kısmının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin hukuka uygun olarak tesis edildiği, idareleri tarafından ruhsat ve eki projesine aykırı yapılan imalatların, Kanun'a uygun biçimde somut ve ayrıntılı olarak tespit edildiği, bu bağlamda, dava konusu encümen kararı ile verilen para cezasının, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinde öngörülen kriterlere uygun biçimde hesaplandığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ... 'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının Dairemiz kararında belirtilen gerekçe doğrultusunda kısmen ek gerekçe ile, kısmen değişik gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan binada ruhsat ve eki projesine aykırı imalatlar yapıldığı; 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11. ve 12. maddesi uyarınca düzenlenen ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edilmiştir

Anılan tutanak esas alınarak, yapı sahipleri sıfatıyla, davacılar ... , ... ve ... 'e 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları uyarınca (her bir davacı adına ayrı ayrı 21.386,20-TL olmak üzere) toplam 64.158,59-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Beşiktaş Belediye Encümeni kararı tesis edilmiştir.

Bunun üzerine, anılan encümen kararı ile dayanağı niteliğindeki yapı tatil tutanağının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Bölge İdare Mahkemesi kararının Beşiktaş Belediye Encümeninin dava konusu ... tarih ve ... sayılı kararının 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacıların her birine 20.133,70-TL olmak üzere toplam 60.401,10-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmı hakkında;

Anayasanın “Suç ve cezalara ilişkin esaslar” kenar başlıklı 38. maddesinin 7. fıkrasında, “Ceza sorumluluğu şahsidir.” hükmü yer almaktadır.

Ceza sorumluluğunun şahsiliği ceza hukukunun temel ilkelerindendir. Cezaların şahsiliğinden amaç, bir kimsenin işlemediği bir fiilden dolayı cezalandırılmamasıdır. Başka bir anlatımla bir kimsenin başkasının fiilinden sorumlu tutulmamasıdır. Anayasanın 38. maddesinde idari ve adli cezalar arasında bir ayrım yapılmadığından idari para cezaları da bu maddede öngörülen ilkelere tabidir.

Uyuşmazlıkta; dosyadaki bilgi belge ve tapu kayıtlarının incelenmesinden, ruhsat ve eki projesine aykırı yapıldığı tespit edilen imalatların bulunduğu taşınmaza, davacılardan ... 'in 1/2, ... ve ... 'in ise 1/4'er hisse oranları ile malik olduğu; buna karşın, Beşiktaş Belediye Encümeninin dava konusu ... tarih ve ... sayılı kararı ile, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacıların her birine 20.133,70-TL olmak üzere toplam 60.401,10-TL idari para cezası verilmesine karar verildiği; başka bir ifadeyle her bir davacıya hisse oranları gözetilmeksizin eşit oranda para cezası verildiği görülmektedir.

Bu durumda; yukarıda yer verilen Kanun hükmüne istinaden verilen para cezasının, cezaların şahsiliği ilkesi uyarınca, davacıların hisseleri oranında bir saptama yapılması ve bu oranların dikkate alınması suretiyle hesaplanması gerekirken, davacıların hisse oranları (1/2, 1/4 ve 1/4) göz ardı edilerek, her bir davacıya eşit miktarda para cezası verilmesi suretiyle tesis edilen dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka uyarlık bulunmadığı anlaşıldığından; dava konusu işlemin belirtilen kısmının iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının, yukarıda belirtilen gerekçenin de eklenmesi suretiyle onanması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Kararın, Beşiktaş Belediye Encümeninin dava konusu ... tarih ve ... sayılı kararının 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca davacıların her birine 1.252,49-TL olmak üzere toplam 3.757,48-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmı hakkında;

"18, 28, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 40 ve 41 inci maddelerde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeyen veya bu maddelere aykırı davranan yapı veya parsel sahibine, harita, plan, etüt ve proje müelliflerine, fenni mesullere, yapı müteahhidine ve şantiye şefine, ilgisine göre ayrı ayrı olmak üzere ikibin Türk Lirası, bu fiillerin çevre ve sağlık şartlarına aykırı olması halinde dörtbin Türk Lirası, can ve mal emniyetini tehdit etmesi halinde altıbin Türk Lirası idari para cezası verilir." hükmüne yer verilmiştir.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin üçüncü fıkrasında, aynı Kanun'un 32. maddesinde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeyen veya bu maddeye aykırı davranan yapı veya parsel sahibine para cezası verileceği öngörülmüş olup; dava konusu olayda ise yapı tatil tutanağının 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda belirtilen usule göre düzenlendiği, 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin üçüncü fıkrasında, aynı Kanun'un 32. maddesine atıf yapılmasına karşın, 2960 sayılı Kanun'a herhangi bir atıf yapılmadığından;

davacının 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesinde belirtilen yükümlülüğü yerine getirmediğinden söz edilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmaktadır.

Bu nedenle, dava konusu işlemin 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca davacıların her birine 1.252,49-TL olmak üzere toplam 3.757,48-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmında hukuka uyarlık; dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kararda belirtilen gerekçe doğrultusunda reddine dair Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının belirtilen kısmında ise, sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.

KARŞI OY (X)

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde, temel para cezasının hesaplanmasında temel kriterler olarak öngörülen yapı inşaat alanı ve yapı sınıfı ve grubunun, bilirkişi incelemesi yoluyla görülen dosyalarda, bilirkişi tarafından, idarece hesaplanan temel para cezası tutarını aşmamak koşuluyla, teknik ve bilimsel inceleme ve değerlendirmeler sonucu bulunacak temel para cezasına ve tespit edilen para cezası miktarına (c) bendinde öngörülen arttırım oranlarının söz konusu kriterlere aykırı hesaplama yapıldığının tespit edilmesi halinde,

tespit edilen para cezası miktarına (c) bendinde öngörülen artırım oranları uygulanarak belirlenen toplam para cezasının tamamının iptalinin gerekmediği; temel para cezasının hesaplanmasına ilişkin aykırılıklar tespit edildikten sonra, bilirkişi tarafından, aykırılıktan etkilenen alan ve/veya yapı sınıfı grubuna ilişkin yapılan tespitler uyarınca hesaplanan para cezası miktarı esas alınarak dava konusu işlemin kısmen iptaline karar verilmesinin idari yargı denetimi yetkisinin aşılarak, idari eylem ve işlem niteliğinde yargı kararı verilmesi sonucunu doğurmayacağı;

bu bağlamda, ruhsat ve eki projesine yapı alanı üzerinden birim ceza miktarı esas alınarak, para cezasının hesaplanabileceği sonucuna varılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, Beşiktaş Belediye Encümeninin dava konusu ... tarih ve ... sayılı kararının 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacıların her birine 20.133,70-TL olmak üzere toplam 60.401,11-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmı hakkında değerlendirilme yapılırken, aykırılıktan etkilenen alan ve/veya yapı sınıfı grubuna ilişkin yapılan tespitler uyarınca hesaplanan para cezası miktarı esas alınarak dava konusu işlemin kısmen iptaline karar verilmesinin idari yargı denetimi yetkisinin aşılarak, idari eylem ve işlem niteliğinde yargı kararı verilmesi sonucunu doğurmayacağı düşünülmektedir.

Öte yandan; dava konusu encümen kararının belirtilen kısmında cezaların şahsiliği ilkesi para cezası miktarının davacıların hisseleri oranında bir saptama yapılması ve bu oranların dikkate alınması suretiyle hesaplanması gerekirken, davacıların hisse oranları (1/2, 1/4 ve 1/4) göz ardı edilerek, her bir davacıya eşit miktarda para cezası verilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığına yönelik Dairemiz çoğunluk görüşüne katıldığımdan;

temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacıların her birine 20.133,70-TL olmak üzere toplam 60.401,10-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının, Dairemiz kararının belirtilen gerekçenin eklenmesi suretiyle değil, söz konusu gerekçenin değiştirilmesi suretiyle onanması gerektiği görüşüyle, Dairemiz kararının belirtilen kısmına gerekçe yönünden katılmıyorum.