Danıştay 6. Daire E.2021/10895 K.2023/2181

Dava konusu istem: İzmir İli, Konak İlçesi, … Caddesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazda (…Stadyumu) ruhsatsız imalatlar yapıldığından bahisle, Konak Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile davacıya verilen 283.514,00-TL para cezasının iptali istemiyle açılan davada … İdare Mahkemesince … günlü ve E:…, K:… sayılı karar ile Encümen kararının iptal edilmesi üzerine, yargı kararının uygulaması doğrultusunda, 3194 sayılı İmar Kanununun 42/2. maddesi uyarınca davacıya 181.241,45-TL imar para cezası verilmesine ilişkin … tarihli ve … sayılı Konak Belediye Encümeni kararı tesis edilmiş ve bu işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda. İzmir ili, Konak ilçesi,. Caddesi, … ada,… parsel sayılı taşınmaz üzerinde ruhsatsız imalatlar yapıldığının 14.02.2017 tarihli yapı tatil zaptı ile tespit edildiği, yukarıda aktarılan.

İdare Mahkemesi tarafından verilen … gün ve E:…, K:… sayılı karar ile sabit olduğu üzere; kapalı kullanım alanı oluşturan ve sabit yapı niteliği taşıyan imalatların ruhsata tabi olduğu halde ruhsat alınmaksızın inşa edildiği ve bu durumun davalı idarece usulüne uygun olarak düzenlenen ve bir örneği yapı yerine asılan, diğer örneği ise mahalle muhtarlığına bırakılan yapı tatil zaptı ile tespit edildiği ve yargı kararının uygulanması amacı ile kararın gerekçelerinde belirtilen hususlara uygun olarak davacının, mevzuatta yer alan kriterlere uygun olarak yapının sınıfı, grubu,

ruhsata aykırılıktan etkilenen toplam inşaat alanı ve öngörülen arttırım hükümleri baz alınarak belirlenmek suretiyle imar para cezası ile cezalandırılmasında herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu taşınmazların yapım yılı ile düzenlenen cezai işlem arasında geçen sürede iddia edilen aykırılıklar hakkında zamanaşımı olduğu, davaya konu taşınmazın Spor Genel Müdürlüğüne ait kamu malı olması sebebiyle asıl sorumluluk sahibinin dava dışı Spor Genel Müdürlüğü olduğu ve işlemin husumet nedeniyle iptali gerektiği ve bilirkişi raporunun eksik tespitlere dayandığı belirtilerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği savunulmuştur.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Mülkiyeti Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü'ne ait, İzmir ili, Konak ilçesi,. Caddesi, No:…(…Stadyumu) adresinde bulunan taşınmazda, “Y:… ada, … parselin (E:… ada, … parsel) güney doğusundaki alanda.

1) A blok (1 katlı) B (1 katlı), C (1 katlı), D (2 katlı), E blok (2 katlı), F blok (2 katlı) ve kantin (1 katlı) olarak adlandırılan ve eğitim tesisi olarak kullanılan ruhsatsız 7 adet yapı, 2) Eğitim tesisine ait bölgeden geçişi bulunan yaklaşık 305,00 m², 25,87 m² ve yaklaşık 125,95 m² ebatlarında üç adet ruhsatsız yapı ve iki adet ruhsatsız havuz imalatı bulunmakta olup, kullanılıyor durumda" olduğunun … tarihli ve … dosya, …kayıt nolu yapı tatil zaptıyla tespit edildiği ve bir nüshasının yapıya asıldığı ve diğer nüshasının mahalle muhtarına bırakılarak tebliğ edildiği,

bu tespitlere dayanılarak Konak Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile; anılan ruhsatsız yapılar nedeniyle, mülkiyet sahibi olan Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü'nün 30.05.1995 tarihli protokolünden yap-işlet-devret modeline göre yapı sahibi olduğundan bahisle davacı Vakfa 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan para cezasına (c) bendinin 5., 8. ve 12. alt bentleri uygulanarak “kapalı alanlar” için 184.046,02-TL, imalatlar için ise, aynı maddenin (b) bendi uyarınca 99.468,96-TL olmak üzere 283.514,00-TL imar para cezasının verildiği, söz konusu encümen kararına karşı dava açıldığı,

açılan davada. İdare Mahkemesinin … günlü ve E:…, K:… sayılı kararı ile işlemin iptal edilmesi üzerine, yargı kararının uygulanması amacıyla dava konusu … tarihli ve …sayılı Konak Belediye Encümeni kararı ile davacı vakıf adına 181.241,45-TL imar para cezası verilmiştir.

Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesinde. "Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur.

Yapının imar mevzuatına aykırı olduğuna dair bilgi, tapu kayıtlarının beyanlar hanesine kaydedilmek üzere ilgili idaresince tapu dairesine en geç yedi gün içinde yazılı olarak bildirilir. Aykırılığın giderildiğine dair ilgili idaresince tapu dairesine bildirim yapılmadan beyanlar hanesindeki kayıt kaldırılamaz. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır.

Bu tebligatın bir nüshası muhtara bırakılır, bir nüshası da Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne gönderilir. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister.

Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir.

Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir..." hükmüne yer verilmiş, aynı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasında;

ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, fıkrada belirtildiği şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı hüküm altına alınmış,

anılan fıkranın devamında temel ceza miktarının hesaplanmasına ve cezaya uygulanacak artırımların belirlenmesine ilişkin esaslar hükme bağlanmış ve 2. fıkranın (ç) bendinde ise; bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezası yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği,

bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Olayda, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar nedeniyle verilecek para cezası miktarının belirlenmesinde dikkate alınacak temel ölçütün; yapının sınıfı ve grubu ile ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalat alanı ve varsa imara aykırılıktan etkilenen alan olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle; para cezası miktarının belirlenebilmesi için öncelikle; bu hususların yapı tatil tutanağı ile tespitinin yapılması gerekmektedir.

Bunun için de, para cezasına esas alınan yapı tatil tutanağında, ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalat alanının ve varsa aykırılıktan etkilenen alanın nasıl belirlendiğinin ortaya konulması, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı imalatın hangi yapı grubu ve sınıfına girdiğinin tespiti, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı imalat ana yapının fonksiyon ve niteliklerine uygun olarak ana yapıyla bağlantılı ise, bu yapılar için ayrı bir yapı sınıfı ve grubu belirlenmeksizin, yapı tatil tutanağı düzenlenmesi ve buna göre ana yapının sınıfı ve cinsi esas alınarak temel ceza miktarının hesaplanması gerekmektedir.

Buna göre; yapı tatil tutanağında A, B, C, D, E, F blok ve kantin olarak adlandırılan ve eğitim tesisi olarak kullanılan yedi adet ruhsatsız yapı, eğitim tesisine ait bölgeden geçişi bulunan yaklaşık 305 m² ebadında, yaklaşık 25,87 m² ve yaklaşık 125,95 m² ebatlarında üç adet ruhsatsız yapı ve iki adet ruhsatsız havuz imalatı bulunduğu belirtilmiş olup, yedi adet ruhsatsız yapı ve iki adet ruhsatsız havuzun alanına ilişkin herhangi bir ölçüm bulunmadığı, tutanakta bu hususların belirsiz olduğu,.

İdare Mahkemesi tarafından verilen … günlü ve E:…, K:… sayılı iptal kararı ile dava konusu Encümen kararına esas olan bilirkişi raporundaki para cezası hesaplama raporunda ise, 1.835,50 m² alan üzerinden 3-A yapı sınıfı, 63,19 m² alan üzerinden 1-A yapı sınıfı ile 256,80 m² alan üzerinden 1-B yapı sınıfı tespit edilerek 42/2. maddesine göre temel para cezası hesaplanmak suretiyle davacı vakıf adına toplam 181.241,45-TL para cezasının verildiği görülmektedir.

Bu durumda, ruhsatsız yapılan yapılardaki aykırılıkların net bir şekilde tutanakta ortaya konulamadığı, söz konusu tutanağın 3194 sayılı Kanunun 32. maddesi hükmünde belirtilen "Yapı Tatil Tutanağı"nın ihtiva etmesi gereken unsurları taşımadığı, öte yandan III. Sınıf, A grubu yapı olarak tespit edilen, ana yapıya aykırı şekilde yapılan ve yapı tatil tutanağında bahsedilen iki adet havuz imalatının bilirkişi raporunda 1-B sınıfı yapı olarak, çelik merdivenlerin ise 1-A sınıfı yapı olarak kabul edildiği,

oysa bu yapıların ana yapının kullanım alanına dahil, aynı kullanım bütünlüğü içerisinde yer alan, konuttan ayrı ve bağımsız olarak değerlendirilebilmesine olanak bulunmayan bir nitelik arz ettiği, bu durumda ana yapıyla bağlantılı dava konusu imalatlardan havuzun ve çelik merdivenin de ana yapının sınıfı ve grubuna tabi olduğu,

dolayısıyla ana yapı ile bağlantılı kabul edilen eklentiler için de ana yapının sınıfı ve grubu için öngörülen birim ceza miktarının esas alınması suretiyle para cezasının hesaplanması gerektiği açık olup, davanın davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.