Danıştay 6. Daire E.2021/1280 K.2023/7706

Dava konusu istem: Bingöl ili, Merkez, ... mevkii, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Bingöl Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ile bu plana yapılan itirazlar üzerine Bingöl Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile yeniden onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve Bingöl Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar plan değişikliği ile Bingöl Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen parselasyon işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden,uyuşmazlık konusu taşınmazın dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile park alanı ve yol kullanımına ayrıldığı, taşınmaza yakın mesafede birden çok park alanının bulunduğu, aynı zamanda taşınmazın konumunun park kullanımı için elverişli olmadığı, taşınmaz içerisinden geçirilmesi planlanan taşıt ve yaya yollarının taşınmazın bölünmesine neden olacağı sonucuna ulaşıldığından,

dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline, Mahkemenin 04.01.2017, 01.03.2017, 13.04.2017 ve 17.01.2018 tarihli ara kararları ile davalı idareden dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı paftasının gönderilmesinin istenildiği, ancak davalı idarece usulüne uygun olarak hazırlanmış bir imar planının dava dosyasına sunulmadığı, dava dosyasında yer alan 1/5000 ölçekli nazım imar planının ise 1/1000 ölçekli uygulama imar planından değiştirilmek suretiyle hazırlandığı, bu haliyle usulüne uygun hazırlanmış 1/5000 ölçekli nazım imar planı bulunmadığı anlaşıldığından,

1/5000 ölçekli nazım imar planınında da hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline, dava konusu .. tarih ve ... sayılı encümen kararının ise yargı kararları uyarınca iptal edilen 18. madde uygulamalarının, dönüşüm cetvelleri hazırlanmak suretiyle eski hale dönüştürüldükten sonra onaylı imar planlarına göre 3194 sayılı İmar Kanunun 18. maddesi uyarınca imar uygulamasına tabi tutulmasına yönelik olduğu, henüz hazırlanmış bir parselasyon bulunmadığı, bu nedenle dava konusu encümen kararının hazırlık niteliğinde olduğu, bu hali ile de idari davaya konu edilmesi mümkün olmadığı anlaşıldığından,

esasının incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna ulaşılarak dava konusu encümen kararı yönünden davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Mahkemece yeterli inceleme ve araştırma yapılmadan verilen kararda hukuka uygunluk bulunmadığından, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Uyuşmazlık konusu alanda, Bingöl Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planına yapılan itirazlar üzerine davacının taşınmazında bir değişiklik yapılmaksızın Bingöl Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile yeniden onaylanan 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planı, ... tarih ve ... sayılı kararı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar plan değişikliği kabul edilmiş, taşınmaz, bu imar planları ile park ve yol alanı olarak planlanmıştır.

Aynı alanda 1/1000 ölçekli uygulama imar planı imar planı doğrultusunda Bingöl Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen parselasyon işlemi onaylanmıştır.

Davacı tarafından, taşınmazının tamamının kamunun ortak kullanımına ayrılmasının uygun olmadığı, çevresinde ticaret alanı bulunduğu, planlama esaslarına uygun bir planlama yapılmadığı iddialarıyla bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının;

genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan; uygulama imar planı da;

tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan" olarak tanımlanmıştır.

Aynı Kanunun 6. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde ise, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.

3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesinin ilk fıkrasında da; " İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, İdare Mahkemesince, hükme esas alınan bilirkişi raporunda; dava konusu taşınmaza ilişkin 1/5000 ölçekli nazım imar planının ara kararıyla istenilmesine rağmen dosyaya sunulmadığı, sunulan pafta örneğinin ise 1/1000 ölçekli uygulama imar planının küçültülmüş kopya hali olduğu, bu hususun dosyada yer alan bilirkişi raporunda da belirtildiği, bu şekilde hazırlanan 1/5000 ölçekli nazım imar planının mevzuatta belirlenen plan yapım tekniğine aykırı olduğu, dolayısıyla ortada usulüne göre yapılmış bir nazım imar planı ve bu plana dayanılarak yapılan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı bulunmadığından,

dava konusu 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde hukuka uygunluk bulunmadığı tespit ve görüşü doğrultusunda dava konusu imar planlarının iptaline karar verilmiş ise de, Dairemizin E:2020/5968 sayılı dosyasında verilen 25.09.2023 tarihli ara kararıyla davalı Bingöl Belediye Başkanlığından taşınmazın bulunduğu alanda kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planına ilişkin plan paftaları ve bu imar planı ile ilişkili tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenilmesine karar verildiği,

13.10.2023 tarihinde ara karara verilen cevap niteliğindeki dilekçe ekinde, dava konusu edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planının dayanağı olan ve Bingöl Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planı plan paftası ile bu 1/5000 ölçekli nazım imar planından sonra alanda Bingöl Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen yeni 1/5000 ölçekli nazım imar planı paftasının gönderildiği ve söz konusu plan paftalarının Mahkemece incelenmediği, incelendiği belirtilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı pafta örneklerinin ise gerçeği yansıtmadığı görülmüştür.

Bu durumda, uyuşmazlığa konu taşınmazın bulunduğu bölgede Bingöl Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı kararları ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planlarının bulunduğu anlaşıldığından anılan planların ve uyuşmazlık konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının üst ölçekli plan kararları ile şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uygun olup olmadığının gerekirse bilirkişilerden ek rapor alınarak incelenmesi suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.