Danıştay 6. Daire E.2021/1283 K.2023/2317

2-… 3-… VEKİLİ : Av. … 4-… 5-… 6-… 7-… 8-… 9-… 10-… 11-…

DİĞER DAVACILAR : 1-…

2-… 3-… 4-… 5- … VEKİLİ : Av. … 6- … Mirasçıları … (kendisine asaleten) … - … VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALILAR) :1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ :Av…. 2- … Belediye Başkanlığı VEKİLİ :Av. …

DAVALI YANINDA MÜDAHİL : …

VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU

… Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Ankara ili, Gölbaşı ilçesi, ... Mahallesinde bulunan ... Sitesinde ikamet eden davacılar tarafından, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar Müdürlüğünün ... Sokağın 20 metreye çıkarılmasına yönelik işlemi ile bu işlemin dayanağı 1/5000 ölçekli nazım imar planının kabulüne ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planlanın kabulüne ilişkin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; ...

Sitesinin …-…-…-…-…-…-…-…-…-…-… sayılı yapı adaları üzerinde inşa edildiği, uyuşmazlık konusu 20 metrelik en kesitli yolun ise …, …, … ve … sayılı yapı adalarının batı ve kuzeybatı kısmından geçtiği, üst kademe planda ana ulaşım ağının ve şematik düzeyde ana arterlerin (I. ve II. Derece yollar) kurgulandığı, bunların güzergahlarının kesinleştirilmesi, en kesitleri ile diğer yolların tasarlanmasının ise alt kademe planlara bırakıldığı, dava konusu planlarda da uyuşmazlık konusu yolun bu çerçevede arazinin topoğrafik yapısı ile eğimi dikkate alınarak ...

Sitesi'ne zarar vermeyecek şekilde kısmen kaydırıldığı ve 20 metrelik en kesitte tasarlandığı, bu hali ile şehircilik ilkeleri ve planlama esasları ile kamu yararına uygun olduğu; dava konusu alan ile yakın çevresinin düşük yoğunluklu konut alanı olmakla birlikte ileride kentin ve bölgenin ihtiyaçlarına göre bu durumda değişiklik olabileceği, bölgede araba sahipliği oranının yüksek olduğu,

yakın bölgede büyük ağaçlandırılacak alan, rekreasyon alanı ve yeşil alanların varlığına bağlı olarak geniş çevrenin kullanacak olması nedeniyle trafik yoğunluğunun artacağı, ayrıca yollar binalardan daha uzun ömürlü olduğundan geleceğin ihtiyaçlarının bugünden dikkate alınmasının kamu yararına daha uygun olduğu, Ankara ili, Gölbaşı ilçesi, ... Mahallesinde bulunan ... Sitesinin yanından geçen ...

Sokağın 20 metreye çıkarılmasına yönelik Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar Müdürlüğü işlemi ile bu işlemin dayanağı olan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin onayına ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararının şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Bölgede alternatif yollar bulunması ve trafik yoğunluğunun az olması nedenleriyle yol genişliğinin 20 metreye çıkarılmasına gerek bulunmadığı, yol genişlemesi nedeniyle ağaçların kesileceği, planların kademeli birlikteliği ilkesinin sağlanamadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacıların ikamet ettiği Ankara ili, Gölbaşı İlçesi, ...

Sitesi'nin bahçe duvarının bulunduğu site yanındaki … sokağı kapsayan alanda 1/5000 ölçekli nazım imar planının kabulüne ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlanın kabulüne ilişkin … tarih ve … sayılı kararı ile değişiklik yapılarak imar yolunun 20 metreye çıkarıldığı, böylelikle anılan site bahçe duvarının imar yoluna tecavüzlü hale gelmesi nedeniyle davalı idare tarafından yıkım işlemine başlanması üzerine uygulama işlemi niteliğindeki yıkım kararına karşı 15/06/2016 tarihinde ...

İdare Mahkemesinde E:… sayılı davanın açıldığı, akabinde ise yıkım işleminin dayanağı niteliğindeki imar planlarının ve Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar Müdürlüğünün ... Sokağın 20 metreye çıkarılmasına yönelik işleminin iptali istemiyle işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 3194 sayılı İmar Kanunu'nun ''Tanımlar'' başlıklı 5. maddesinde nazım imar planı;varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının;

genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, Uygulama İmar Planı ise;

tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

Aynı Kanunun 6. maddesinde ise, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.

Davanın devamı sırasında yürürlüğe giren Mekânsal Plânlar Yapım Yönetmeliğinin "Genel Plânlama Esasları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Planlar, kademesine ve ölçeğine göre ve yapılış amacının gerektirdiği ayrıntı düzeyinde kalmak koşuluyla alt kademedeki planları yönlendirir." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

3194 sayılı İmar Kanununda da belirtildiği gibi nazım imar planı gibi üst ölçekli imar planları, alt ölçekli imar planlarına göre daha genel, soyut ve kapsamlı olduğu, temel ilkelerin, stratejilerin ve bunların belirlediği ana planlama kararlarının tespit edildiği belgelerdir. Bu sebeple, üst ölçekli imar planlarında belirlenen parsel fonksiyonlarının konum ve büyüklüklerinin alt ölçeğe aynen aktarılması yerine ölçeğinin gerektirdiği ayrıntıların yer alması tabiidir.

Başka bir ifadeyle, planlama alanına yönelik olarak, alt ölçekli planların, üst ölçekli planlarda belirlenen kullanımlardan daha fazla detay içerebileceği planlamanın temel unsurlarından birisi olsa da bu farklılaşmanın ne ölçüde olması gerektiği önem arz etmektedir. Bu çerçevede, üst ölçekli planda belirlenen temel kullanım belirlemesinin alt ölçekli plana aktarılması ve alt ölçekte yer alan kullanımın bu temel kullanım ile çelişmemesine dikkat edilmesi gerekmektedir.

İdare Mahkemesince hükme esas alınan ve yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda, şematik ve leke kararların verildiği üst kademe 1/25000 ölçekli Başkent Ankara Nazım İmar Planında ayrılan ve alt kademe 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında, arazinin topoğrafik yapısı ile eğimi dikkate alınarak kısmen kaydırılarak tasarlanan 20 metrelik yolun güzergahının şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygun olduğu tespitlerine yer verilmiştir.

Dosyada bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesinden ise 20 metrelik yolun 1/25000 ölçekli nazım imar planında doğrusal bir nitelikte iken alt kademe olan dava konusu imar planlarında , bilirkişi raporunda yapılan tespitin aksine, yol güzergahında köklü bir değişiklik yapıldığı, böylece yolun doğrusal niteliğini kaybettiği, 50 metrelik İncek Bulvarına bağlantı noktasının değiştiği, bu durumun 20 metrelik yolun kısmen kaydırılması olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda, dava konusu 20 metrelik yol güzergahının 1/25000 ölçekli nazım imar planına dolayısıyla planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırı şekilde değiştirilmesine yönelik dava konusu planlarda mevzuata uyarlık görülmemiş, bu itibarla davanın reddine İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan, davacılar tarafından Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar Müdürlüğünün ... Sokağın 20 metreye çıkarılmasına yönelik işleminin iptalinin istenilmesine karşılık anılan işlemin tarih ve sayısının belirtilmediği, İdare Mahkemesince ve Bölge İdare Mahkemesince ise bu hususta herhangi bir araştırma yapılmadan ve dosya kapsamında anılan işlem yer bulunmamasına rağmen hüküm kurulduğu görüldüğünden, eksik bilgi ve belgelere dayalı olarak verilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında bu yönüyle de isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.