Danıştay 6. Daire E.2021/2133 K.2024/1128

Dava konusu istem: Manisa ili, Saruhanlı ilçesi, … Mevki, … parsel sayılı taşınmaz maliki tarafından, taşınmaz üzerindeki evinin geçiş yolunun olmaması nedeniyle komşu parsellerin kullanıldığı ileri sürülerek bu konudaki mağduriyetin giderilmesi talebiyle davalı idareye yapılan başvurunun reddi yolundaki … tarih ve … sayılı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince; imar mevzuatında idareyi parselasyon yapmaya zorlayan herhangi bir hükmün bulunmadığı idarelerin yargı kararıyla da parselasyon yapmaya zorlanamayacağı bu itibarla dava konusu işlemde hukuka aykırı bir yön görülmediği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Belediye sınırları içindeki alanlarda parselasyon işlemlerinin yapılması ve yürürlüğe girmesinin belediye encümeni kararıyla gerçekleşeceği ve bu işlemlere yapılacak itirazların da yine belediye encümeni tarafından görüşülerek karara bağlanacağı, davacının parselasyon yapılması talebiyle yaptığı başvurunun Saruhanlı Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından reddedilmesine ilişkin işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle temyiz isteminin kabulü ile davanın reddine yönelik idare mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN İDDİALARI

Davacının daha önceki tarihlerde de davalı idareye benzer yollu başvurularının olduğu, bu başvurulara idarece verilen yanıtlara karşı dava açılmaması nedeni ile dava açma süresinin geçirildiği, davacının başvurusunun parselasyon yapılmasına değil taşınmazının yolunun olmamasına ilişkin olduğu, yolların ise parselasyon ile değil imar planları ile düzenlenebileceği, dolayısıyla yargılamada yapılan hukuki vasıflandırmanın hatalı olduğu belirtilerek kararın düzeltilmesi istenilmektedir.

SAVUNMALARIN ÖZETİ

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ: Karar düzeltme isteminin kabulü ile idare mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, tetkik hakiminin açıklamaları dinlenildikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesine yürürlükten kaldırılmış ise de; anılan Yasanın 27. maddesiyle 2577 sayılı Yasaya eklenen Geçici 8. maddenin 1. fıkrasındaki "Bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümler, 2576 sayılı Kanunun, bu Kanunla değişik 3 üncü maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanır. Bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümler uygulanır." kuralı uyarınca, bu maddeye göre kararın düzeltilmesi yolundaki istemin incelemesine geçildi.

Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 Sayılı Kanunun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, karar düzeltme isteminin kabulü ile Danıştay Altıncı Dairesinin 02/10/2020 tarih ve E:2016/7972, K:2020/8615 sayılı bozma kararı kaldırılarak uyuşmazlık yeniden incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Manisa ili, Saruhanlı ilçesi, … Mevki, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde yapı ruhsatlı binası bulunan davacı tarafından, taşınmazın sokak ile bağlantısını ve eve giriş çıkışını sağlayacak yolunun olmadığı, komşu parsellerden geçmek zorunda kalındığı ileri sürülerek bu konudaki mağduriyetin giderilmesi istemi ile davalı idareye yapılan başvurunun, hukuki ve mali imkanlar dahilinde gerekli iş ve işlemlerin yapılacağı ancak parsel maliklerinin de komşuluk hukuku çerçevesinde diyalog yolu ile kendi aralarında geçit hakkı tanınması gibi yöntemlerle sorunlarını çözebileceği belirtilerek reddi yolundaki … tarih ve … sayılı imar ve şehircilik müdürlüğü işleminin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen,

detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan; uygulama imar planı da; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan" olarak tanımlanmış.

6.maddesinde ise, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, davacının üzerinde yapı ruhsatlı binası bulunan ve herhangi bir ana veya tali yola çıkışı bulunmayan taşınmazının imar düzenlemesi yapılarak geçiş yolunun oluşturulması amacıyla yaptığı başvurunun davalı idarece, başvuruya konu alanda yapılan imar planları ve bunlara bağlı olarak yapılan parselasyon işlemlerinin idare mahkemelerince iptaline karar verilmesi nedeni ile sürecin aksadığı belirtilerek reddedildiği gözetildiğinde uyuşmazlığın imar planı değişikliği istemine yönelik olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Nitekim 3194 sayılı yasa uyarınca üst ölçekli plan esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adaları, bunların yoğunluk ve düzeni, yollar ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etapları uygulama imar planları ile düzenlenmektedir.

Bu durumda; ilk derece mahkemesince davacının, eski ve yeni tarihli başvuruları, bu başvurulara verilen yanıtlar, dava konusu taşınmazı kapsayan yürürlükteki nazım ve uygulama imar planları ile var ise parselasyon planlarının ilgili yerlerden temin edilerek hep birlikte değerledirilmesi sureti ile bir karar verilmesi gerekmekte iken eksik inceleme ve araştırma sonucunda verilen idare mahkemesi kararında isabet görülmemiştir.

Diğer taraftan, yetki ve usulde paralellik ilkesi uyarınca, bir idari işlemi tesis etmeye yetkili olan organın, aynı işlemin geri alınması, kaldırılması, değiştirilmesi veya düzeltilmesinde de yetkili olduğu gözetllerek, imar planı değişikliği talebinin imar planlarının yapılması konusunda yetkili olan belediye meclisince değerledirilmesi gerektiğinin idare mahkemesince göz önünde bulundurulması gerekmektedir.